منبع: سازمان جهانی هواشناسی (WMO)
مروری بر محتوای خبر
براساس گزارش جدید سازمان جهانی هواشناسی با عنوان «وضعیت اقلیم جهانی در سال ۲۰۲۴»، سال گذشته گرمترین سال ثبتشده در تاریخ بود. میانگین دمای جهانی سطح زمین در سال ۲۰۲۴، حدود ۱.۵۵ درجه سلسیوس بالاتر از میانگین سالهای ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰ بوده و رکورد سال ۲۰۲۳ را که ۱.۴۵ درجه بود، شکسته است. این رویداد، هشداری جدی برای تحقق اهداف توافقنامه پاریس و آینده زیستمحیطی بشر است.
روندهای نگرانکننده در شاخصهای اقلیمی
بر اساس گزارش WMO، مجموعهای از شاخصهای اقلیمی در سال ۲۰۲۴ در بدترین وضعیت ثبتشده خود قرار داشتهاند:
- دیاکسیدکربن جو به سطح بیسابقه ۴۲۰ پیپیام رسید که معادل ۱۵۱٪ سطح پیشاصنعتی است.
- محتوای گرمایی اقیانوسها برای هشتمین سال پیاپی رکورد شکست. نرخ گرم شدن اقیانوس در دو دهه اخیر، دو برابر دوره ۱۹۶۰ تا ۲۰۰۵ بوده است.
- سطح متوسط جهانی دریاها به بالاترین سطح در دوره ثبت ماهوارهای رسید (۱۹۹۳ تا کنون). نرخ افزایش سطح آب در دهه اخیر (۴.۷ میلیمتر در سال) بیش از دو برابر دهه نخست است.
- pH سطحی اقیانوسها به کاهش مداوم خود ادامه داد و اسیدی شدن اقیانوسها به تهدیدی جدی برای اکوسیستمهای دریایی تبدیل شده است.
- ذوب یخچالهای طبیعی در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ بیشترین میزان منفی در تراز جرمی ثبتشده از دهه ۱۹۵۰ را نشان میدهد.
- محدوده یخ دریای قطب جنوب به دومین حداقل سالانه ثبتشده رسید.
سالی پر از فجایع طبیعی
افزایش دما و تغییرات اقلیمی در سال ۲۰۲۴ به شکل رویدادهای آبوهوایی شدید و خسارتبار بروز یافت. تنها در این سال، بالاترین آمار جابجایی اجباری ناشی از بلایای طبیعی از سال ۲۰۰۸ ثبت شده است. از جمله مهمترین رویدادها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- طوفانهای استوایی مرگبار مانند «یاقی» در جنوب شرق آسیا و «هلن» در آمریکا با صدها کشته و میلیاردها دلار خسارت.
- خشکسالی شدید در جنوب آفریقا و آمریکای مرکزی که بر تولید کشاورزی و برقآبی تأثیر گذاشت.
- سیلهای مرگبار در افغانستان، شرق آفریقا، برزیل و اسپانیا که هزاران کشته و آواره برجای گذاشت.
- موجهای گرمای مرگبار در عربستان (در حین مراسم حج)، اروپا، هند و شرق آسیا که خطر مرگ را برای میلیونها نفر افزایش داد.
- آتشسوزیهای گسترده جنگلی در شیلی، کانادا و ایالات متحده.
دلایل افزایش گرما در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴
در کنار افزایش گازهای گلخانهای، پدیده النینو نقش مهمی در افزایش دمای جهانی ایفا کرده است. همچنین عواملی مانند افزایش فعالیت خورشیدی، کاهش ذرات معلق ناشی از سوخت کشتیها و فعالیت آتشفشان تونگا نیز اثرات تجمعی و تقویتکننده داشتهاند.
هشدار و پیشنهادات
دبیرکل WMO، پروفسور سلست سولو، در مقدمه این گزارش تأکید کرده است که اگرچه یک سال عبور از مرز ۱.۵ درجه به تنهایی به معنای شکست در اهداف توافقنامه پاریس نیست، اما زنگ خطری جدی برای سیاستگذاران است. تنها نیمی از کشورهای جهان دارای سامانههای هشدار چندخطره مؤثر هستند و این وضعیت باید به سرعت اصلاح شود.
سرمایهگذاری در سامانههای هواشناسی و اقلیمشناسی ملی، تقویت زیرساختهای هشدار زودهنگام، کاهش فوری انتشار گازهای گلخانهای و بهروزرسانی برنامههای تطبیق با تغییرات اقلیم، از جمله توصیههای کلیدی این گزارش هستند.
