منبع: دانشگاه کوئینزلند | منتشرشده در نشریه Nature Energy | ترجمه اختصاصی تیم تحریریه اکو اسکوپ
مطالعهای جدید به رهبری دانشگاه کوئینزلند نشان میدهد اطلاعات نادرست درباره خودروهای برقی (EVها) بهطور گسترده در جوامع جا افتاده و بیشتر مردم آنها را باور دارند تا اینکه با آنها مخالفت کنند. این مطالعه که در کشورهای استرالیا، آلمان، اتریش و ایالات متحده انجام شده، تاکید دارد که مهمترین عامل شکلگیری این باورهای نادرست، ذهنیت توطئهمحور افراد است.
اطلاعات نادرست رایج درباره خودروهای برقی
دکتر «کریس برتر» از دانشکده کسبوکار دانشگاه کوئینزلند میگوید:
«بیانیههایی که در نظرسنجی بررسی کردیم، شامل این موارد بود: اینکه خودروهای برقی بیشتر از خودروهای بنزینی آتش میگیرند، تاثیری بر کاهش آلایندگی ندارند، و میدانهای الکترومغناطیسی خطرناک برای سلامت انسان ایجاد میکنند؛ همه اینها ادعاهاییاند که نادرستی آنها اثبات شده است.»
در استرالیا، باورهای نادرست شامل پیچیدگی عمدی سیستم خودروهای برقی برای جلوگیری از تعمیرات شخصی (DIY)، غیرقابل ارتقا بودن باتریها به صورت عمدی و خطر بالاتر آتشسوزی نسبت به خودروهای بنزینی بود.
عدم ارتباط تحصیلات با باور به اطلاعات نادرست
پروفسور «متیو هورنسی» نیز افزود:
«نکته شگفتانگیز این بود که سطح تحصیلات هیچ نقشی در میزان باور به اطلاعات نادرست نداشت. آنچه بیشتر از همه پیشبینی میکرد که چه کسی به اطلاعات نادرست باور دارد، ذهنیت توطئهمحور بود—یعنی تمایل به باور اینکه دنیا توسط برنامههای پنهانی و فاسد کنترل میشود.»
وی ادامه داد:
«چنین دیدگاهی، با مخالفت با فناوریهای علمی نظیر واکسیناسیون و مزارع بادی نیز همبستگی دارد.»
پاسخدهندگان به نظرسنجیها به این موارد نیز باور داشتند:
- وجود دستورکارهای پنهانی برای اغراق در مزایای خودروهای برقی،
- تصمیمگیریهای غیراخلاقی با انگیزه سود بیشتر،
- نگرانیهای بیپایه درباره آسیب خودروهای برقی به سلامت و محیطزیست.
راهکارهای مقابله با باورهای نادرست: از برگه اطلاعات تا گفتوگو با چتبات
پژوهشگران در این پروژه، راهکارهایی برای کاهش باور به اطلاعات نادرست آزمایش کردند. آنها به شرکتکنندگان، هم یک برگه اطلاعاتی سنتی درباره EVها و هم امکان گفتوگوی تعاملی با مدل زبانی ChatGPT را ارائه کردند.
دکتر برتر میگوید:
«هر دو روش توانستند در کاهش باور به اطلاعات نادرست مؤثر باشند، حتی ده روز پس از مواجهه اولیه. این نخستین شواهد از اثربخشی گفتوگوهای غیرهدایتشده با هوش مصنوعی در کاهش باورهای نادرست است. این موضوع نشان میدهد که مدلهای زبانی میتوانند به عنوان ابزارهایی نویدبخش در مبارزه با اطلاعات نادرست، به کار گرفته شوند.»
وی تأکید کرد که در عین حال باید تأثیرات زیستمحیطی خود فناوری هوش مصنوعی نیز مورد بررسی قرار گیرد، اما به هر حال، استفاده از آن در مسیر گذار به حملونقل پایدار، ارزش تحقیق و سرمایهگذاری دارد.
نتیجهگیری: چالش اعتماد و اطلاعات در مسیر گذار به حملونقل پایدار
مطالعه انجامشده بیانگر چالش جدی در مسیر جهانیسازی خودروهای برقی و فناوریهای پاک است. حتی صاحبان خودروهای برقی نیز در برخی موارد، به اطلاعات نادرست باور دارند و این مسئله نشاندهنده نفوذ عمیق روایتهای غلط در سطح جامعه است.
با توجه به نقش حیاتی حملونقل برقی در کاهش گازهای گلخانهای و تحقق اهداف اقلیمی، مقابله با اطلاعات نادرست نهتنها وظیفه رسانهها و دولتها، بلکه مأموریتی برای هر فرد آگاه در جامعه جهانی است.
