نکات کلیدی:
- بیش از ۸۵ درصد اهدای خون در جهان اکنون از سوی اهداکنندگان داوطلب و بدون دریافت پول انجام میشود.
- گزارش سازمان بهداشت جهانی بر پایه دادههای ۱۶۸ کشور و پوشش ۹۷ درصد جمعیت جهان تهیه شده است.
- کمبود خون، ضعف حکمرانی و تأمین مالی ناپایدار همچنان دسترسی به خون سالم را در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط محدود میکند.
- سازمان بهداشت جهانی تأکید دارد دسترسی عادلانه به خون سالم نیازمند تعهد سیاسی، نظامهای ملی قویتر و همکاری بینالمللی است.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، سازمان بهداشت جهانی در گزارشی تازه اعلام کرد با وجود پیشرفتهای مهم در ایمنی خون و افزایش اهدای خون داوطلبانه، دسترسی به خون سالم و نجاتبخش همچنان در بسیاری از کشورها نابرابر است و کمبود خون جان بیماران را در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط تهدید میکند.
این گزارش که روز جمعه، پیش از روز جهانی اهدای خون در ۱۴ ژوئن منتشر شد، جامعترین ارزیابی سازمان بهداشت جهانی از نظامهای خون در جهان محسوب میشود. دادههای این گزارش از ۱۶۸ کشور گردآوری شده و ۹۷ درصد جمعیت جهان را پوشش میدهد.
بر اساس یافتههای گزارش، بیش از ۸۵ درصد اهدای خون در جهان اکنون از سوی اهداکنندگان داوطلب و بدون دریافت پول انجام میشود؛ روشی که از نگاه کارشناسان، ایمنترین و پایدارترین منبع تأمین خون به شمار میرود.
پیشرفت نابرابر در نظامهای خون
هر روز، خون سالم به نجات جان زنانی که با عوارض زایمان روبهرو میشوند، قربانیان حوادث، بیماران مبتلا به سرطان و افراد دارای بیماریهای مزمن کمک میکند. با این حال، سازمان بهداشت جهانی هشدار داده است که این دسترسی در جهان به شکل برابر توزیع نشده و بسیاری از کشورها هنوز با کمبود خون، ضعف زیرساختی و محدودیت مالی روبهرو هستند.
در پیشگفتار این گزارش، دوسددیت موبانگیزی، مدیر سیاستها و استانداردهای داروها و محصولات سلامت در سازمان بهداشت جهانی، نوشت: «دسترسی به ذخایر کافی و ایمن خون و فرآوردههای خونی، همراه با روشهای ایمن انتقال خون، جزء بنیادین نظامهای سلامت تابآور و یکی از عوامل کلیدی تحقق پوشش همگانی سلامت است.»
او تأکید کرد: «با وجود پیشرفتهای قابل توجه در دهه گذشته، دسترسی همگانی به خون و فرآوردههای خونی سالم همچنان برای بسیاری از کشورها دستنیافتنی است.»
نقش خون سالم فراتر از انتقال خون
گزارش سازمان بهداشت جهانی نشان میدهد تأمین پایدار خون فقط برای انتقال خون ضروری نیست، بلکه در درمان طیف گستردهای از شرایط پزشکی نقش دارد؛ از خونریزی شدید هنگام زایمان و جراحیهای اورژانسی گرفته تا درمان سرطان، اختلالات مزمن خونی و کمخونی شدید.
پلاسمای اهدایی، یعنی بخش مایع خون، نیز برای تولید داروهای مورد نیاز افراد مبتلا به اختلالات خونریزیدهنده، نقص ایمنی و دیگر بیماریهای جدی استفاده میشود. نبود خون سالم میتواند باعث مرگ بیمارانی شود که بیماری یا آسیب آنها در صورت دسترسی به خدمات مناسب، قابل درمان است.
این گزارش همه مراحل زنجیره انتقال خون را بررسی کرده است؛ از جذب اهداکننده و جمعآوری خون تا آزمایشهای آزمایشگاهی، استفاده بالینی و دسترسی به داروهای مشتق از پلاسما.
حکمرانی ضعیف و تأمین مالی ناپایدار
بر پایه این گزارش، ضعف حکمرانی و تأمین مالی ناپایدار از مهمترین موانع پیش روی خدمات ملی خون در بسیاری از کشورهاست. این چالشها باعث میشود نظامهای سلامت نتوانند ذخایر کافی، ایمن و پایدار خون را برای بیماران نیازمند فراهم کنند.
گزارش همچنین به تلاشهای ادامهدار برای متنوعسازی جمعآوری پلاسما و تقویت زنجیرههای تأمین جهانی داروهای مشتق از پلاسما اشاره میکند؛ محصولاتی که در بسیاری از مناطق جهان همچنان یا در دسترس نیستند یا هزینه آنها برای بیماران و نظامهای سلامت بسیار بالاست.
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است تحقق دسترسی عادلانه به خون سالم، مستلزم تعهد سیاسی پایدار، تقویت نظامهای ملی خون و ادامه همکاریهای بینالمللی است.
شعار روز جهانی اهدای خون
کارزار روز جهانی اهدای خون امسال با شعار «یک قطره انسانیت؛ خون بدهید، زندگی نجات دهید» برگزار میشود. هدف این کارزار، تشویق مردم به اهدای خون داوطلبانه و منظم و برجستهکردن ارزشهایی مانند همبستگی، همدلی و مسئولیت مشترک در حفظ نظامهای ایمن تأمین خون است.
سازمان بهداشت جهانی تأکید کرده است که خون سالم، یکی از پایههای حیاتی نظام سلامت است و بدون مشارکت داوطلبانه مردم و تقویت سیاستگذاری ملی، شکاف موجود در دسترسی به خون و فرآوردههای خونی همچنان ادامه خواهد داشت.
