ائتلاف «احیای میومبو» با حمایت شرکت بینالمللی ترافیگورا، چهار پروژه بزرگ حذف کربن و احیای جنگل را در آفریقا انتخاب کرده است؛ پروژههایی که در مجموع ۶۷۵ هزار هکتار را پوشش میدهند و ظرفیت حذف بیش از ۵۰ میلیون تن گازهای گلخانهای را دارند.
ائتلافی با پشتوانه ترافیگورا، یکی از بزرگترین شرکتهای تجارت کالا در جهان، برنامهای بلندمدت برای سرمایهگذاری دستکم یک میلیارد دلاری در پروژههای حذف کربن و احیای جنگلهای آفریقا آغاز کرده است؛ ابتکاری که بازارهای داوطلبانه کربن را بهعنوان ستون اصلی تأمین مالی احیای اکوسیستمهای تخریبشده هدف قرار میدهد. این برنامه که تحت عنوان «ائتلاف احیای میومبو» (Miombo Restoration Alliance) اجرا میشود، یک مشارکت عمومی-خصوصی است که با دولتهای چند کشور آفریقای مرکزی و جنوبی همکاری میکند.
بر اساس اعلام این ائتلاف، چهار پروژه اولیه انتخابشده در مجموع ۶۷۵ هزار هکتار از جنگلهای تخریبشده میومبو را در بر میگیرند و انتظار میرود در طول عمر عملیاتی خود بیش از ۵۰ میلیون تن انتشار گازهای گلخانهای را حذف کنند. اکوسیستمهای میومبو از مهمترین زیستبومهای آفریقا به شمار میروند و معیشت بیش از ۳۰۰ میلیون نفر بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به آنها وابسته است، اما این جنگلها تحت فشار فزاینده جنگلزدایی، تغییر کاربری زمین و نوسانات اقلیمی قرار دارند.
ائتلاف احیای میومبو در جریان «هفته اقلیم نیویورک ۲۰۲۴» راهاندازی شد و تمرکز آن بر توسعه پروژههایی است که بتوانند از طریق بازار کربن، سرمایه بخش خصوصی را بهصورت پایدار و بلندمدت به سمت احیای طبیعت هدایت کنند. هانا هاومن، رئیس معاملات کربن در ترافیگورا، در گفتوگو با خبرگزاری رویترز تأکید کرده است که بازارهای کربن میتوانند نقش حیاتی در کانالیزهکردن سرمایه خصوصی ایفا کنند و امکان پایداری مالی این پروژهها را در بلندمدت فراهم آورند.
از منظر ساختار اجرایی، این پروژهها با پشتیبانی فنی و هماهنگی «بنیاد International Conservation Caucus» و «سازمان Conservation International» پیش میروند. ترافیگورا تأمین مالی اولیه را بر عهده خواهد داشت و همزمان بهدنبال جذب و توزیع ریسک میان سایر سرمایهگذاران خصوصی است. این مدل، برای دولتهای آفریقایی فرصتی فراهم میکند تا داراییهای سرمایه طبیعی خود را به درآمد تبدیل کنند و در عین حال زیرساختهای بازار کربن داخلی را در چارچوب تعهدات اقلیمی ملی و سازوکارهای ماده ۶ توافق پاریس توسعه دهند.
یکی از ویژگیهای کلیدی این ائتلاف، طراحی سازوکارهای تقسیم درآمد با مشارکت دولتها، جوامع محلی و کشاورزان خرد است. بر اساس اعلام ائتلاف، بسته به ساختار هر پروژه، سهم ذینفعان محلی از درآمد حاصل از فروش اعتبارات کربن بین ۱۰ تا ۶۰ درصد خواهد بود. پیشبینی میشود حدود ۱۰۰ هزار نفر از اعضای جوامع محلی و کشاورزان بهطور مستقیم در این پروژهها مشارکت داشته باشند؛ موضوعی که پیوند میان احیای اکوسیستم و توسعه معیشت روستایی را تقویت میکند و پایداری سیاسی برنامههای بلندمدت کاربری زمین را افزایش میدهد.
در میان پروژههای منتخب، یک برنامه احیای گسترده در مالاوی با پوشش بیش از ۵۵۰ هزار هکتار قرار دارد که از یکی از بزرگترین نهالستانهای گونههای بومی در آفریقا پشتیبانی میشود. همچنین یک طرح جنگلزراعی در زامبیا با هدف بازسازی اراضی کشاورزی تخریبشده و افزایش بهرهوری و تابآوری حدود ۴۵ هزار کشاورز در حال توسعه است.
از نظر اقتصادی، ارزش اعتبارات کربن تولیدشده به روشهای اعتبارسنجی، تضمین ماندگاری حذف کربن و منافع جانبی اجتماعی و زیستمحیطی بستگی دارد. با این حال، اعتبارات حذف کربن با یکپارچگی بالا در بازار داوطلبانه کربن در سالهای اخیر با قیمتهایی بالاتر از ۵۰ دلار به ازای هر تن معامله شدهاند. در چنین سطح قیمتی، ارزش بالقوه اعتبارات چهار پروژه اولیه ائتلاف میتواند در طول عمر آنها از ۲.۵ میلیارد دلار فراتر رود و سهم قابلتوجهی به عرضه جهانی اعتبارات حذف کربن باکیفیت اضافه کند.
انتظار میرود ترافیگورا نقش فعالی در بازاریابی و توزیع این اعتبارات ایفا کند و آنها را در راهبردهای جبران انتشار شرکتها، بهویژه در حوزه انتشارهای زنجیره تأمین (Scope 3)، و همچنین برنامههای جبرانی دولتها ادغام کند. در صورت موفقیت، سبد پروژههای آینده ائتلاف میتواند به کشورهایی مانند آنگولا، بوتسوانا، نامیبیا، زیمبابوه، جمهوری کنگو، جمهوری دموکراتیک کنگو و آفریقای جنوبی گسترش یابد و کریدورهای منطقهای عرضه کربن را بهطور چشمگیری توسعه دهد.
تحلیلگران معتقدند این ابتکار برای شرکتها، نشانهای از افزایش رقابت بر سر دسترسی به اعتبارات حذف کربن باکیفیت در شرایط فشردهشدن زمانبندیهای تحقق اهداف خالص صفر است. برای سرمایهگذاران نیز این مدل، نمونهای از زیرساخت اقلیمی ترکیبی به شمار میرود که تخصص بازار کالا، توسعه داراییهای مبتنی بر طبیعت و چارچوبهای مشارکت حاکمیتی را در هم میآمیزد. از نگاه سیاستگذاران، ائتلاف احیای میومبو نشان میدهد که پروژههای احیای طبیعت چگونه میتوانند همزمان بازارهای کربن داخلی را تقویت کرده و اهداف توسعه روستایی و تنوع زیستی را در استراتژیهای اقلیمی ملی محقق سازند.
در افق دهه آینده، پروژههایی از این دست میتوانند نقش تعیینکنندهای در تبدیل اکوسیستمهای طبیعی کشورهای درحالتوسعه به داراییهای اقلیمی قابل سرمایهگذاری ایفا کنند؛ مسیری که با افزایش اتکا به بسیج سرمایه خصوصی، احیای جنگلهای آفریقا را به یکی از مرزهای راهبردی زنجیره تأمین جهانی کربنزدایی تبدیل میکند.
