در حالی که بیش از ۸۰۸ میلیون نفر همچنان در فقر مطلق زندگی میکنند و نابرابریها در حال افزایش است، رهبران جهان از ۴ تا ۶ نوامبر ۲۰۲۵ در دوحه قطر گردهم میآیند تا بار دیگر به تعهدات خود در قبال عدالت اجتماعی، برابری و پیشرفت انسانی بر اساس اعلامیه تاریخی کپنهاگ پایبند شوند.
سی سال پس از برگزاری نخستین اجلاس جهانی توسعه اجتماعی در کپنهاگ، جهان شاهد دستاوردهایی چشمگیر اما نابرابر بوده است. بر اساس دادههای سازمان ملل، در سه دهه گذشته بیش از ۱.۵ میلیارد نفر از فقر مطلق رهایی یافتهاند، نرخ ثبتنام کودکان در مدارس افزایش یافته و امید به زندگی از ۶۶ به بیش از ۷۳ سال رسیده است.
با این حال، پیشرفتها هنوز شکنندهاند؛ چرا که تا سال ۲۰۲۳، ۸۰۸ میلیون نفر همچنان در فقر شدید به سر میبرند و بیش از ۱.۱ میلیارد نفر با محرومیتهای چندبعدی در سلامت، آموزش و استانداردهای زندگی مواجهاند.
اهداف کلیدی اجلاس دوحه
دومین اجلاس جهانی توسعه اجتماعی سه هدف محوری را دنبال میکند:
- تجدید تعهد به اعلامیه کپنهاگ و بررسی شکافهای موجود در تحقق توسعه اجتماعی؛
- تقویت عدالت اجتماعی در چارچوب نظام چندجانبه مؤثر و پاسخگو؛
- پیشبرد توسعه انسانی فراگیر با رویکردی مردممحور و یکپارچه.
در محور این نشست، تصویب اعلامیه سیاسی دوحه قرار دارد؛ سندی که مسیر اقدامات جهانی آینده را در زمینههای کلیدی زیر مشخص میکند:
- محو فقر و گرسنگی: تدوین راهبردهای جامع برای مقابله با فقر چندبعدی، سوءتغذیه و نابرابری از طریق حمایتهای اجتماعی پایدار و نظامهای دادهمحور.
- اشتغال شایسته و تحول اقتصادی: سیاستهایی برای ایجاد اشتغال، رسمیسازی مشاغل غیررسمی و توسعه مهارتها در گذارهای سبز و دیجیتال.
- ادغام اجتماعی و همبستگی نسلها: توانمندسازی گروههای بهحاشیهراندهشده از جمله سالمندان، افراد دارای معلولیت، بومیان و مهاجران.
- امنیت غذایی و سلامت همگانی: گسترش نظامهای غذایی تابآور و پوشش سلامت عمومی با تمرکز ویژه بر سلامت روان.
- تحول دیجیتال و هوش مصنوعی: استفاده از فناوری برای فراگیری اجتماعی در کنار تضمین حقوق بشر و کاهش شکافهای اتصال دیجیتال.
- تابآوری اقلیمی: همسویی سیاستهای اجتماعی با توافق پاریس و چارچوب سندای برای کاهش خطر بلایا.
- برابری جنسیتی: رفع موانع مشارکت زنان، بازتوزیع عادلانه کار مراقبتی بدون مزد و مقابله با خشونت جنسیتی.
- تأمین مالی توسعه اجتماعی: اجرای تعهدات سویل و اصلاح نظام مالی بینالمللی برای تأمین منابع پایدار.
واقعیتهای نگرانکننده در آمارها:
- ۵۸٪ از نیروی کار جهان هنوز در بخش غیررسمی فعالیت میکنند.
- ۱۳۸ میلیون کودک درگیر کار کودکاند.
- ۳۰۰ میلیون نفر بیخانمان هستند.
- زنان به طور متوسط ۲۰٪ کمتر از مردان درآمد دارند.
- ۱.۳ میلیارد نفر از افراد دارای معلولیت همچنان از مشارکت کامل اجتماعی بازماندهاند.
افق آینده:
تأثیر اجلاس دوحه محدود به امسال نخواهد بود. در سال ۲۰۳۱ یک بازبینی سطح بالا برای ارزیابی پیشرفتها برگزار میشود و کمیسیون توسعه اجتماعی سازمان ملل (CSocD) به عنوان نهاد اصلی پیگیری تصمیمات عمل خواهد کرد. سازمان ملل، نهادهای مالی بینالمللی، جامعه مدنی، جوانان و بخش خصوصی، همگی فراخوانده شدهاند تا برای تحقق توسعه اجتماعی همگانی همکاری کنند.
در جهانی که با بحرانهای همزمانی چون تغییرات اقلیمی، بیاعتمادی نهادی و نابرابریهای ساختاری روبهروست، اجلاس دوحه فرصتی دوباره برای بازگرداندن انسان به محور توسعه است؛ فرصتی برای تجدید امید، تقویت همبستگی و تحقق کرامت و برابری برای همه.
