نتایج یک پژوهش جدید در اروپا نشان میدهد نابرابری اقتصادی و اجتماعی سالانه بیش از ۱۰۰ هزار مرگ اضافی ناشی از گرما و سرما را در این قاره رقم میزند. محققان هشدار دادهاند که افزایش شکاف اقتصادی، همراه با تشدید بحران اقلیمی، میتواند تابآوری جوامع اروپایی در برابر موجهای گرما و سرمای شدید را بهشدت کاهش دهد.
به گزارش گاردین، این مطالعه که دادههای ۶۵۴ منطقه اروپا را در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ بررسی کرده، نشان میدهد اگر میزان نابرابری در سراسر اروپا به سطح اسلوونی، بهعنوان یکی از برابرترین کشورهای این قاره، کاهش یابد، میزان مرگومیر مرتبط با دما تا حدود ۳۰ درصد کاهش خواهد یافت. این کاهش معادل نجات جان حدود ۱۰۹ هزار و ۸۶۶ نفر در هر سال برآورد شده است.
پژوهشگران در این بررسی از شاخص «جینی» برای اندازهگیری نابرابری درآمدی استفاده کردند. یافتهها نشان میدهد مناطقی که با فقر بیشتر، محرومیت اجتماعی و دشواری در تأمین گرمایش خانه مواجه هستند، بیشترین آسیب را از سرما و گرمای شدید متحمل میشوند.
بر اساس این تحقیق، ثروتمندتر بودن مناطق لزوماً به معنای ایمنی کامل در برابر بحران اقلیمی نیست. محققان دریافتند مناطق مرفهتر اروپا اگرچه مرگومیر کمتری در دورههای سرمای شدید دارند، اما در زمان موجهای گرما با تلفات بیشتری روبهرو میشوند. به گفته آنان، یکی از دلایل این وضعیت، پدیده «جزیره گرمایی شهری» است؛ پدیدهای که در شهرهای بزرگ و متراکم، بهدلیل آسفالت، ساختمانهای متراکم و کمبود فضای سبز، دما را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
این گزارش در شرایطی منتشر شده که اروپا طی سالهای اخیر با موجهای بیسابقه گرما روبهرو بوده است. گزارش «لنست کانتداون ۲۰۲۶» نیز اعلام کرده بود تابستان ۲۰۲۴ گرمترین تابستان ثبتشده در اروپا بوده و بیش از ۶۲ هزار مرگ مرتبط با گرما در این قاره ثبت شده است.
کارشناسان حوزه سلامت و اقلیم هشدار میدهند که تغییرات آبوهوایی، نابرابریهای اجتماعی موجود را تشدید میکند. افراد سالمند، بیماران مزمن، خانوادههای کمدرآمد و کسانی که در خانههای غیراستاندارد زندگی میکنند، بیش از سایر گروهها در معرض خطر قرار دارند.
پژوهشگران همچنین تأکید کردهاند که سیاستهای حمایتی کوتاهمدت بهتنهایی کافی نیست و دولتهای اروپایی باید برای کاهش نابرابری اقتصادی، بهبود کیفیت مسکن، توسعه فضاهای سبز شهری و کاهش فقر انرژی برنامهریزی کنند. آنان معتقدند مقابله با بحران اقلیمی بدون کاهش شکافهای اجتماعی، موفق نخواهد بود.
این مطالعه در حالی منتشر شده که سازمانهای علمی بینالمللی بارها هشدار دادهاند تغییرات اقلیمی میتواند در دهههای آینده الگوی مرگومیر ناشی از دما را بهطور کامل دگرگون کند. برخی تحقیقات پیشبینی میکنند تا پایان قرن، مرگهای ناشی از گرما در بسیاری از مناطق اروپا از مرگهای ناشی از سرما پیشی بگیرد.
کارشناسان میگویند نتایج این پژوهش پیامی روشن برای سیاستگذاران اروپایی دارد: عدالت اجتماعی و عدالت اقلیمی دو موضوع جداگانه نیستند، بلکه مستقیماً به سلامت و بقای انسانها گره خوردهاند.
