بازیافت پیشرفته، راه‌حلی ناکارآمد که صنایع پلاستیک از کاستی‌های آن آگاه بوده‌اند

تاریخ انتشار: پنج‌شنبه، ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۴
گزارشگر: دارنا نور | منبع: گاردین
زمان تقریبی مطالعه: ۶ دقیقه

یک گزارش جدید نشان می‌دهد که تولیدکنندگان پلاستیک در حالی از فناوری‌های موسوم به «بازیافت پیشرفته» یا «بازیافت شیمیایی» به عنوان راه‌حل بحران زباله‌های پلاستیکی حمایت کرده‌اند که سال‌هاست از ناکارآمدی فنی و اقتصادی این روش‌ها اطلاع داشته‌اند.

بازیافت پیشرفته چیست؟

بازیافت پیشرفته (Advanced Recycling) مجموعه‌ای از فرآیندهای شیمیایی برای تجزیه پلاستیک به مولکول‌های سازنده‌ی آن است. با رشد نگرانی عمومی درباره آثار زیست‌محیطی و سلامت‌محور آلودگی پلاستیکی، صنایع به شدت این فناوری‌ها را تبلیغ کرده‌اند. با این حال، بنا بر تحلیل جدید «مرکز یکپارچگی اقلیمی» (CCI) – یک نهاد مدافع پاسخگویی صنایع سوخت فسیلی – اجرای این فناوری‌ها با مشکلات جدی روبروست.

فریب جدید پس از فریب قدیمی

دیوید آلن، پژوهشگر تحقیقی و نویسنده این گزارش می‌گوید:

«شرکت‌ها این فناوری را نویدبخش و آینده‌دار جلوه می‌دهند، اما خودشان از مشکلات و محدودیت‌های آن آگاهند.»

این گزارش ادامه‌ای است بر یافته‌های سال ۲۰۲۳ این مرکز که نشان می‌داد تولیدکنندگان پلاستیک، معایب بازیافت سنتی را پنهان کرده‌اند؛ گزارشی که مبنای شکایت دادستان کل ایالت کالیفرنیا علیه اکسون‌موبیل در سال ۲۰۲۳ قرار گرفت.

بازیافت شیمیایی؛ نوآوری واقعی یا بازاریابی قدیمی؟

در حالی که شرکت‌هایی مانند چورون-فیلیپس و اکسون‌موبیل، این فناوری را «نوآوری انقلابی» خوانده‌اند، گزارش CCI یادآور می‌شود که چنین فرآیندهایی از دهه ۱۹۵۰ ثبت اختراع شده‌اند و از دهه ۱۹۷۰ در بروشورهای صنعتی به عنوان راه‌حل معرفی می‌شده‌اند. برای نمونه، در سال ۱۹۷۷، انجمن صنعت پلاستیک آمریکا مدعی شده بود که روش «پیرولیز» می‌تواند پلاستیک را به خوراک اولیه برای تولید مجدد تبدیل کند.

تضاد گفته‌ها و واقعیت‌ها

اگرچه شرکت‌ها مدعی هستند که بازیافت پیشرفته راهی به سوی اقتصاد چرخشی است، اما اکثر این تأسیسات به‌جای تولید پلاستیک جدید، فقط سوخت تولید می‌کنند. دیوید آلن می‌گوید:

«اگر پلاستیک به پلاستیک تبدیل نشود، اقتصاد چرخشی محقق نشده است.»

همچنین این فرآیندها نیازمند ورودی‌های تمیز و همگن‌اند و نمی‌توانند ضایعات مصرف‌کنندگان را به راحتی بازیافت کنند. بنابراین، بیشتر واحدهای فعال در این حوزه فقط پسماندهای صنعتی تمیز و بدون رنگ را پردازش می‌کنند.

محدودیت‌های فنی و اقتصادی

در اسناد داخلی صنایع، از جمله سخنان یکی از معاونان شرکت اکسون در سال ۱۹۹۴، اذعان شده که «پیرولیز از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نیست». علاوه بر آن، این فرآیندها انرژی، سوخت و نیروی کار زیادی می‌طلبند و هنوز در مقیاس صنعتی مقرون‌به‌صرفه نیستند.

با وجود این واقعیت‌ها، سخنگوی شرکت اکسون‌موبیل ادعا کرده که از زمان راه‌اندازی واحد بازیافت پیشرفته در تأسیسات «بیتاون»، بیش از ۸۰ میلیون پوند پلاستیک را که می‌توانست راهی دفن‌گاه‌ها شود، پردازش کرده‌اند. همچنین نماینده شورای صنایع شیمیایی آمریکا با رد گزارش، آن را «بر مبنای داده‌های گزینشی و دیدگاه ضدپلاستیک» توصیف کرده است.

نگرانی از آلودگی‌های ثانویه

این گزارش همچنین هشدار می‌دهد که بازیافت پیشرفته نه‌تنها راه‌حلی ناکارآمد، بلکه آلاینده نیز هست. بنا به تحلیل مرکز CCI، این فرآیندها با انتشار مواد سمی و گازهای گلخانه‌ای همراه هستند. گزارشی از شرکت مشاوره رولند برگر در سال ۲۰۲۴ و ارائه‌ای از شرکت AMI در سال ۲۰۲۳ نیز بر اثرات زیست‌محیطی «قابل‌توجه» این فناوری‌ها تأکید کرده‌اند.

سکوت عمومی، اذعان خصوصی

در حالی که شرکت‌ها در تبلیغات خود به این محدودیت‌ها اشاره نمی‌کنند، مشاوران صنعت در محافل خصوصی بارها این نگرانی‌ها را تأیید کرده‌اند. یکی از مشاوران در همایشی در سال ۲۰۲۳ گفته است:

«بسیاری از دغدغه‌های منتقدان صنعت، موجه‌اند.»

هدف از انتشار گزارش

دیوید آلن، نویسنده گزارش، تأکید می‌کند:

«فضای اطلاعاتی پیرامون بازیافت پیشرفته به طور کامل در اختیار صنعت است. هدف ما این است که به مردم ابزار ارزیابی ادعاهای این شرکت‌ها را بدهیم.»