بر اساس مطالعهای تازه از پژوهشگران سنگاپور و چین، تنها با استفاده از یک درصد از آبهای ساحلی کمعمق زمین میتوان تا سال ۲۰۵۰ حدود یکسوم برق جهان را از منابع تجدیدپذیر بادی و خورشیدی در دریا تولید کرد. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که فاصلهی میان «ظرفیت نظری» و «واقعیت اجرایی» هنوز بسیار زیاد است.
ظرفیت عظیم دریاها
در این پژوهش، مناطق ساحلی با عمق کمتر از ۲۰۰ متر، بدون یخ دائمی و در فاصلهی کمتر از ۲۰۰ کیلومتر از مراکز جمعیتی شناسایی شدهاند. برآوردها نشان میدهد همین محدودهها توان تولید بیش از ۶٬۰۰۰ تراواتساعت برق بادی و ۱۴٬۰۰۰ تراواتساعت برق خورشیدی دریایی در سال را دارند؛ معادل حدود یکسوم مصرف جهانی برق در سال ۲۰۵۰ و جلوگیری از انتشار ۹ میلیارد تُن دیاکسیدکربن در هر سال.
چالش توسعه سریع
در حال حاضر، نیروگاههای بادی دریایی کمتر از ۱ درصد برق جهان را تولید میکنند. برای دستیابی به هدف یادشده تا ۲۰۵۰، باید ظرفیت نصب سالانه در دو دههی آینده هفت برابر نرخ فعلی افزایش یابد.
وضعیت برای انرژی خورشیدی دریایی حتی دشوارتر است: این فناوری هنوز در مراحل آزمایشی است و برآوردها نشان میدهد برای رسیدن به ظرفیت ۱۴٬۰۰۰ تراواتساعت، باید بیش از ۲۰ سال رشد سالانهی ۴۰ درصدی تجربه کند؛ سرعتی بیسابقه در تاریخ فناوریهای انرژی.
فناوری شناور؛ کلید یا مانع؟
حدود ۹۰ درصد ظرفیت فعلی توربینهای بادی دریایی در مناطق کمعمق شمالغرب اروپا و چین و با پایههای ثابت نصب شده است. اما بیشتر پتانسیل جهانی در آبهای عمیقتر قرار دارد که نیازمند فناوری توربینهای شناور است؛ فناوریای که اکنون تنها ۰.۳ درصد از ظرفیت جهانی را تشکیل میدهد.
این سیستمها هزینهی بسیار بالایی دارند و در سالهای آینده بدون یارانههای دولتی و سرمایهگذاری سنگین، تجاری نخواهند شد.
خورشید روی آب
فناوری خورشیدی شناور (Offshore Solar) هنوز در مراحل ابتدایی است و طبق برآورد آژانس بینالمللی انرژی، تنها در سطح آمادگی ۳ تا ۵ از ۱۱ مرحلهی ممکن قرار دارد. برخی مطالعات پیشبینی کردهاند که استفادهی تجاری از این فناوری در اروپا ممکن است تنها پس از سال ۲۰۴۰ ممکن شود؛ زمانی که نظام انرژی جهانی باید تا حد زیادی بدون کربن شده باشد.
موانع اقتصادی و سیاسی
افزون بر موانع فنی، عوامل دیگری چون مجوزهای طولانی، مخالفتهای محلی، ازدحام مسیرهای کشتیرانی، و حتی نگرانیهای امنیتی (مانند رد ۱۳ پروژه در دریای بالتیک توسط سوئد) رشد انرژیهای دریایی را کند کردهاند.
در اروپا گاه از آغاز تا بهرهبرداری یک مزرعهی بادی بیش از ۱۰ سال زمان نیاز است.
آیندهی واقعبینانه
پژوهشگران میگویند انرژی بادی دریایی میتواند تا میانهی قرن بیستویکم نقش مهمی در گذار انرژی ایفا کند، مشروط بر آنکه توربینهای شناور به سرعت رقابتی شوند و حمایت سیاسی در مناطق جدید ازجمله آمریکا، روسیه و استرالیا تقویت شود.
اما انرژی خورشیدی دریایی، احتمالاً تنها در نیمهی دوم قرن حاضر به مرحلهی اثرگذاری گسترده خواهد رسید.
در حالی که اقیانوسها ظرفیت خیرهکنندهای برای تأمین برق پاک دارند، چالش اصلی نه در گسترهی دریا بلکه در سرعت، سرمایهگذاری و تصمیمهای سیاسی است. تا زمانی که زیرساختهای فنی و مالی فراهم نشود، باد و خورشید در خشکی همچنان مؤثرترین ابزار بشر برای کاهش انتشار کربن خواهند بود.
