پادوکهای مسابقات اروپایی فرمول یک در حال تجربه تحولی پایدار هستند.
فدراسیون جهانی اتومبیلرانی (FIA) در حال اجرای تغییراتی گسترده برای پایدارسازی نه مسابقه اروپایی فصل ۲۰۲۵ فرمول یک است؛ از جمله استفاده از سوختهای زیستی، انرژیهای تجدیدپذیر و سوختهای پایدار هوانوردی (SAF).
صدای موتورهای غران، بوی لاستیک داغ و هیجان مسابقات چرخ به چرخ با سرعتی بیش از ۳۲۰ کیلومتر بر ساعت…
واضح است که فرمول یک هیچگاه ورزشی محیطزیستی نبوده است.
اما بخش اروپایی فصل ۲۰۲۵ قرار است کمی متفاوت باشد.
فرمول یک در حال پیادهسازی یک استراتژی جامع برای استفاده از سوختهای جایگزین در راستای دستیابی به هدف خالص انتشار صفر کربن تا سال ۲۰۳۰ است؛ تلاشی برای متحول کردن نحوه عملکرد این ورزش چه در پیست و چه بیرون از آن.
در این دوره، طی مسابقاتی که از مه تا سپتامبر در اروپا برگزار میشود، کامیونهایی با سوخت زیستی بارها را جابهجا خواهند کرد، سامانههای انرژی تجدیدپذیر کل پادوکها را تغذیه خواهند کرد و اقدامات بیشتری در این راستا انجام میگیرد.
بهعنوان پرمخاطبترین سری مسابقات اتومبیلرانی جهان، فرمول یک مسئولیت بزرگی در کاهش کربن دارد و نشان میدهد که برای دستیابی به تغییرات رادیکال و معنادار آماده است.
تا سال ۲۰۲۶، تمامی خودروهای فرمول یک با سوخت زیستی کار خواهند کرد.
تأمین انرژی پادوکها با انرژیهای تجدیدپذیر
اولین تغییر مشهود در مه ۲۰۲۵ و در مسابقه افتتاحیه اروپایی فصل، یعنی گرندپری امیلیا-رومانیا، به وقوع پیوست.
در اینجا در ایمولا، کل پادوک مسابقه با یک سامانه کمکربن تأمین انرژی شد.
این سامانه مرکزی که توسط شریک فرمول یک، شرکت Aggreko ارائه شده، قادر است انتشار کربن را تا حدود ۹۰ درصد کاهش دهد – عددی که چند سال پیش غیرممکن به نظر میرسید.
بهجای اینکه هر تیم ژنراتور جداگانهای داشته باشد، یک مجموعه مرکزی انرژی تجدیدپذیر را از منابع گوناگون تأمین میکرد.
روغن گیاهی هیدروژنهشده (HVO)، پنلهای خورشیدی و سامانههای ذخیره انرژی باتری (BESS) بهصورت ترکیبی انرژی مورد نیاز از خط پیت تا مرکز فنی مسابقه را تأمین میکردند.
این فناوری تجربهنشده نیست؛ سامانه فوق پیشتر در چهار مسابقه اروپایی – از جمله گرندپری اتریش ۲۰۲۳ و سه مسابقه در سال ۲۰۲۴ – مورد آزمایش قرار گرفته بود.
هر آزمون کاهش چشمگیر کربن را نشان داد و به همین دلیل فرمول یک با اطمینان آن را در همه ۹ مسابقه اروپایی این فصل اجرا کرده است.
مزایای این طرح تنها به کاهش کربن محدود نمیشود؛ حذف دهها ژنراتور مجزا، باعث کاهش انتشار ناشی از حملونقل نیز میشود – عاملی کلیدی برای ورزشی که سالانه در سراسر قارهها جابهجا میشود.
کامیونهای سوخت زیستی و لجستیک پایدار
شاید ملموسترین جلوه پایبندی فرمول یک به پایداری در تغییرات لجستیکی آن باشد.
در این فصل، ناوگان بایوفیول شرکت DHL بازگشته است؛ ۳۷ کامیون ویژه که بارها را با سوختهای جایگزین بهجای گازوئیل سنتی در سراسر اروپا منتقل میکنند.
در فصل اروپایی ۲۰۲۳، این کامیونها توانستند بهطور میانگین ۸۳ درصد از انتشار مرتبط با لجستیک را در مقایسه با سوختهای سنتی کاهش دهند.
برای ورزشی که باید بهطور دقیق و سریع میلیونها دلار تجهیزات را جابهجا کند، این دستاورد چشمگیر بدون کاهش کارایی است.
سوخت آینده
مهمتر از همه، فصل ۲۰۲۵ شاهد گذار کامل خودروهای فرمول ۲ و ۳ به سوخت پایدار پیشرفته، تولیدشده توسط Aramco بوده است.
این اقدام بر پایه استفاده ۵۵ درصدی از سوخت پایدار در فصل ۲۰۲۴ بنا شده و بهعنوان بستری آزمایشی برای گذار فرمول یک – که برای سال ۲۰۲۶ برنامهریزی شده – عمل میکند.
زمانبندی این حرکت تعمدی است: معرفی موتورهای هیبریدی جدید در سال آینده با استفاده از سوختهای پایدار پیشرفته همزمان خواهد شد و یکی از بزرگترین تغییرات فنی سالهای اخیر خواهد بود.
اما پیامدهای این تحول فراتر از پیست است.
سوخت پایدار فرمول یک بهگونهای طراحی شده که drop-in است، یعنی میتواند بدون نیاز به تغییرات در خودرو، مستقیماً در خودروهای معمولی نیز استفاده شود.
این میتواند تحولی بزرگ برای صنعت خودرو باشد و گزینهای پایدار بدون نیاز به زیرساخت جدید یا تغییر رفتار مصرفکننده فراهم کند.
این همچنین گواهی دیگر بر آن است که ورزشهای سطح بالا به بستری برای نوآوریهایی تبدیل شدهاند که زندگی بشر را متحول میسازند.
ارتباط فرمول یک با سوخت پایدار هوانوردی (SAF)
استراتژی سوخت جایگزین فرمول یک به آسمانها نیز گسترش یافته است.
در سال ۲۰۲۴، نهاد حاکم بر این ورزش سرمایهگذاری قابلتوجهی در سوخت پایدار هوانوردی (SAF) انجام داد که منجر به کاهش حدود ۸۰ درصدی در انتشار پروازی کربن نسبت به سوختهای رایج شد.
با همکاری شرکای خود، یعنی DHL و قطر ایرویز، این اقدام موفق به کاهش بیش از ۸۰۰۰ تُن معادل CO₂ شد – معادل خارج کردن ۱۷۰۰ خودرو از جادههای بریتانیا به مدت یک سال.
برای ورزشی جهانی با حضور در پنج قاره، انتشار پروازی یکی از بزرگترین چالشهای دستیابی به خالص انتشار صفر کربن است.
کاهش ۱۹ درصدی در انتشار پروازی مسابقات خارجی سال ۲۰۲۴، نشان میدهد که حتی در حوزه هوانوردی نیز، که معمولاً یکی از سختترین بخشها برای کربنزدایی است، پیشرفت معنادار ممکن است.
مسیر رسیدن به ۲۰۳۰
الن جونز، رئیس ESG فرمول یک، این جاهطلبی را بهخوبی توصیف میکند:
«ما همچنان در مسیر دستیابی به هدف خالص انتشار صفر تا سال ۲۰۳۰ هستیم، و این فناوریها و نوآوریهای نوین هستند که ما را به آن نقطه خواهند رساند.»
او تأکید دارد که این ورزش میتواند «بهطور پایدار رشد کند بدون آنکه به کیفیت مسابقات یا تجربه هواداران لطمهای وارد شود» – پاسخی مستقیم به پرسشی که در ذهن بسیاری وجود دارد: آیا فرمول یک میتواند در عین سبز شدن، همچنان جذاب و پرطرفدار باقی بماند؟
شواهد اولیه نشان میدهد که پاسخ آری است.
میزان تماشاگران این سری مسابقات در سطح جهانی همچنان رو به افزایش است، حضور فیزیکی تماشاگران در مسابقات همچنان قوی باقی مانده و نوآوریهای فنی مرتبط با پایداری در حال ورود به خودروهای جادهای و حتی فراتر از آن هستند.
