همزمان با افزایش بیسابقه قیمت بنزین در پی جنگ ایران، فروش خودروهای برقی در اروپا و آسیا رشد قابلتوجهی را تجربه کرده و نشانههایی از نزدیک شدن به «نقطه عطف» این صنعت دیده میشود.
گزارشها نشان میدهد که آغاز جنگ ایران و اختلال در بازار جهانی انرژی، بهویژه افزایش قیمت بنزین، بهطور مستقیم موجب رشد تقاضا برای خودروهای برقی (Electric Vehicles یا EV) در اروپا و آسیا شده است. بر اساس دادههای منتشرشده، ثبت خودروهای تمامبرقی (Battery Electric Vehicles یا BEV) در اروپا طی سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۳۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و تنها در ماه مارس، این رشد به بیش از ۵۰ درصد رسیده است.
در همین بازه زمانی، بیش از ۲۱ درصد از خودروهای جدید ثبتشده در اتحادیه اروپا و کشورهای عضو انجمن تجارت آزاد اروپا (EFTA) برقی بودهاند. در بریتانیا نیز سهم خودروهای برقی به ۲۲.۵ درصد از کل فروش خودروهای جدید رسیده و رشد ۱۲.۸ درصدی را تجربه کرده است.
کارشناسان، افزایش قیمت سوختهای فسیلی را یکی از مهمترین عوامل این روند میدانند. در فرانسه، سیاستهای حمایتی دولت و مشوقهای مالی، رشد ۵۰ درصدی فروش خودروهای برقی را رقم زده است. در کشورهای شمال اروپا نیز، ترکیب دستمزدهای بالا، یارانههای دولتی و زیرساختهای گسترده شارژ، باعث شده تا نروژ با سهم ۹۸ درصدی خودروهای برقی در فروش ماه مارس، پیشتاز این حوزه باشد.
ایتالیا نیز بهدلیل افزایش شدید قیمت بنزین، رشد ۶۵ درصدی فروش خودروهای برقی را ثبت کرده است. در آسیا، ژاپن نمونه قابلتوجهی محسوب میشود؛ بهطوریکه شرکت تویوتا در ماه مارس نزدیک به ۳۵۰۰ خودروی برقی فروخته که نسبت به سال گذشته رشدی بیش از ۴۰۰۰ درصد داشته است.
مطالعات علمی نیز این روند را تأیید میکنند. پژوهشی که توسط دانشگاه اکستر، دانشگاه ماکائو و بانک جهانی منتشر شده، نشان میدهد فروش خودروهای برقی و هیبریدی (Hybrid Vehicles) در جهان بهصورت نمایی در حال افزایش است و ناوگان جهانی این خودروها هر ۱.۵ سال دو برابر میشود. در اتحادیه اروپا این زمان به ۱.۳ سال و در چین به حدود یک سال کاهش یافته است.
این پژوهش از نزدیک شدن بازار به «نقطه عطف» (Tipping Point) خبر میدهد؛ نقطهای که در آن، پذیرش فناوری خودروهای برقی بهصورت خودتقویتکننده ادامه مییابد و بهتدریج جایگزین خودروهای دارای موتور احتراق داخلی (Internal Combustion Engine) میشود.
با این حال، برخی عدمقطعیتها همچنان باقی است. از جمله این موارد میتوان به سیاستهای تجاری مانند اعمال تعرفهها اشاره کرد که میتواند مسیر رشد بازار را تغییر دهد.
در این میان، چین نقش کلیدی در زنجیره تأمین جهانی خودروهای برقی ایفا میکند. اجزای اصلی باتری خودروهای برقی شامل کاتد، آند، جداکننده و الکترولیت است که چین در تولید هر چهار بخش، سهم غالب دارد. همچنین این کشور در نوآوریهای باتری پیشتاز است؛ بهعنوان مثال، نسل جدید باتریهای لیتیوم-آهن-فسفات (Lithium Iron Phosphate) اکنون از نظر چگالی انرژی با باتریهای گرانتر نیکل-منگنز-کبالت رقابت میکند و زمان شارژ آن به اندازه سوختگیری خودروهای بنزینی کاهش یافته است.
شرکت CATL چین نیز از فناوریهای جدیدی رونمایی کرده که امکان پیمایش تا ۱۵۰۰ کیلومتر و شارژ سریع در کمتر از ۷ دقیقه را فراهم میکند. علاوه بر این، شرکتهایی مانند هواوی، علیبابا و Momenta در توسعه فناوریهای مرتبط با خودروهای هوشمند و خودران نقش مهمی دارند.
در مقابل، خودروسازان غربی برای حفظ سهم بازار خود، به همکاری با شرکتهای چینی روی آوردهاند. بهعنوان نمونه، شرکت BMW در مدل جدید iX3 از فناوریها و باتریهای چینی استفاده کرده و راهبرد «در چین، برای چین» را دنبال میکند. فولکسواگن نیز برنامه دارد تا پایان دهه، ۵۰ مدل خودروی برقی و هیبریدی در چین عرضه کند.
این تحولات نشان میدهد که بازار جهانی خودروهای برقی نهتنها تحت تأثیر فناوری و سیاستگذاری، بلکه بهشدت وابسته به تحولات ژئوپلیتیکی و بحرانهای انرژی است؛ روندی که جنگ ایران بهعنوان یکی از عوامل کلیدی آن را تسریع کرده است.
