مروری بر محتوای خبر
آتن، یونان – نشست رهبران شرکتهای هواپیمایی CAPA با عنوان «هواپیمایی در حال گذار» در تاریخ ۸ و ۹ مه ۲۰۲۵ در آتن برگزار شد؛ جایی که پایداری و چگونگی حرکت از شعار به عمل، به یکی از کلیدیترین موضوعات تبدیل شد.
ویلی والش، مدیرکل انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA)، بار دیگر بر تعهد صنعت هوانوردی برای دستیابی به انتشار خالص صفر کربن تا سال ۲۰۵۰ تأکید کرد؛ هدفی که علیرغم چالشهای ژئوپلیتیکی، هنوز «دستیافتنی» تلقی میشود.
اما همه سخنرانان چنین خوشبین نبودند. زیتا شلکنز، معاون ارشد استراتژی، پایداری و تحول در خطوط هوایی KLM گفت: «تغییرات اقلیمی موضوعی علمی است، نه سیاسی. اما متأسفانه در سطح جهانی، سیاسی شده است». او با ابراز نگرانی از پدیده «سبزشویی» و در مقابل آن «سبزخاموشی»، تأکید کرد بسیاری از شرکتها اکنون به دلیل ترس از اتهام دروغگویی، کمتر در مورد پایداری صحبت میکنند.
سوخت هواپیمای پایدار (SAF): راهحل کلیدی اما گران
موضوع سوخت پایدار هواپیمایی (SAF) بخش اعظم گفتگوهای این نشست را به خود اختصاص داد. شرکتکنندگان بر این نکته اتفاق نظر داشتند که SAF نقش محوری در کربنزدایی از صنعت هوانوردی دارد، اما موانع متعددی از جمله قیمت بالا، نبود زیرساخت تولید انبوه، و عدم قطعیت درآمدی برای تولیدکنندگان، سرعت پیشرفت در این حوزه را کند کرده است.
اورانیا جورگوتساکو، مدیرعامل A4E گفت: «بزرگترین مانع بر سر راه استفاده از SAF قیمت بالای آن است – این سوخت در حال حاضر برای اکثر شرکتهای هواپیمایی غیرقابل پرداخت است.»
تنها تعهد کافی نیست؛ صنعت نیاز به حمایت دولتها دارد
اگرچه دولتهای اروپایی و بریتانیا اهداف قانونی برای استفاده از SAF تعیین کردهاند (برای مثال، الزام استفاده ۱۰ درصدی در بریتانیا تا سال ۲۰۳۰)، اما همانطور که تیم آلدرسلید، مدیرعامل Airlines UK گفت: «الزام قانونی به تنهایی کافی نیست. سرمایهگذاران تا زمانی که اطمینان از درآمدزایی نداشته باشند، در تأسیس کارخانهها سرمایهگذاری نمیکنند.»
او بر اهمیت مکانیسمهای “قرارداد تفاوت” (Contracts for Difference) تأکید کرد، که در آن دولتها مابهالتفاوت قیمت بین تولیدکننده و مصرفکننده را جبران میکنند. بریتانیا در حال توسعه چنین سازوکاری است، اما کارشناسان هشدار دادند که این فرایند باید سریعتر انجام شود.
آمریکا در SAF جلوتر از اروپاست
به گفته ویلی والش، «شرکتهای هواپیمایی اروپایی در حال خرید SAF از ایالات متحده هستند، چون این سوخت در اروپا در دسترس نیست». او افزود: «تمام شرایط برای توسعه SAF در اروپا مهیاست، فقط هماهنگی وجود ندارد».
تعامل مشتریان؛ حلقه گمشده در مسیر پایداری
زیتا شلکنز اعلام کرد که نرخ مشارکت مشتریان در خرید SAF بسیار پایین است؛ تنها ۰.۹ درصد در KLM. اما به گفته جاناتان کانسل، مدیر پایداری گروه IAG، این نرخ در همکاری با مشتریان شرکتی و اعضای برنامههای وفاداری بسیار بالاتر است.
او گفت: «با تغییر در ساختار امتیازدهی باشگاه بریتیش ایرویز، استقبال از خرید SAF چند برابر شده است».
فناوری هواپیما و بهرهوری سوخت؛ فرصتهای کنونی کاهش انتشار
همزمان، برخی از شرکتها بر کارایی بیشتر ناوگان موجود تأکید دارند. به گفته علی ازون، مدیر پایداری و مشاور حقوقی خطوط هوایی پگاسوس: «تمرکز ما بر کاهش شدت انتشار است. ما کمترین CASK (هزینه هر صندلی به ازای هر کیلومتر) بدون سوخت را در صنعت داریم».
شلکنز نیز افزود: «مدلهای جدید هواپیما حدود ۲۵٪ کارآمدتر هستند. این کافی نیست، اما در حال حاضر بیشترین تأثیر را دارد».
نوآوریهای آینده؛ از هیدروژن تا الهام از طبیعت
IAG در شرکت ZeroAvia سرمایهگذاری کرده که در حال توسعه موتورهای هیدروژنی-الکتریکی است. KLM نیز با دانشگاه دلفت در پروژه هواپیمای Flying V همکاری میکند و همچنین روی فناوریهای الهامگرفته از پرندگان و طبیعت کار میکند.
پیشرفت نکردهها؛ آسمان واحد اروپا هنوز محقق نشده
ایده ادغام مدیریت ترافیک هوایی در اتحادیه اروپا که میتواند تا ۱۲٪ انتشار کربن را کاهش دهد، هنوز محقق نشده است. والش گفت: «هر پرواز در اروپا به طور متوسط ۴۹ کیلومتر طولانیتر از حالت بهینه است.»
مکانیسمهای بازار و حذف کربن؛ اما نه با کاهش تقاضا
کانسل اعلام کرد که نقشه راه IAG متکی بر ۴۰٪ کارایی و فناوری، ۴۰٪ SAF و ۲۰٪ حذف کربن است. اما او تأکید کرد: «نمیتوان فقط به حذف کربن دل خوش کرد؛ منابع آن محدود و پرتقاضاست.»
در مقابل، برخی سیاستها که هدفشان کاهش تقاضا از طریق مالیات یا محدودیت پروازهای داخلی است، از سوی والش «سبزشویی» خوانده شد. او گفت: «نیازی به سرکوب تقاضا نیست، باید سیستم را کارآمد کرد.»
نگاه امیدوارانه به آمریکا؛ بازتعریف واژگان برای سیاستمداران
کانسل از تأثیر مثبت نسبی دولت جدید آمریکا در حوزه پایداری سخن گفت و اشاره کرد که برای همراستایی با سیاستگذاران، به جای «سوخت پایدار» از عبارت «سوخت مصنوعی» استفاده میکنند. او افزود: «سیاستمداران جمهوریخواه آمریکا مخالف تغییرات اقلیمیاند، اما از منظر برتری انرژی جهانی به SAF علاقه دارند.»
تأثیر تغییر اقلیم بر صنعت هوانوردی
شلکنز هشدار داد که حتی اگر شرکتها نسبت به تغییر اقلیم بیتفاوت باشند، باید نگران تأثیر آن بر صنعت خود باشند؛ از جمله افزایش دما، جریانهای جوی شدید، طوفان، رعد و برق و آشفتگیهای پروازی.
زمان آن فرا رسیده است؛ عمل، نه شعار
آنتیکا سیلواست از شرکت فینایر با اشاره به نیاز به مشارکت همه بازیگران زنجیره ارزش – از فناوری تا انرژی – گفت: «صحبت در مورد پایداری نباید پیچیده شود. باید برای مشتریان قابلدرک و الهامبخش باشد.»
و به گفته جاناتان کانسل: «هیچکاری نکردن، پرهزینهترین کاری است که میتوانیم بکنیم.»
