نکات کلیدی:
- نخستین دیتاسنتر زیرآبی جهان که با انرژی بادی فراساحلی کار میکند، در نزدیکی شانگهای فعالیت خود را آغاز کرد.
- ظرفیت این مرکز داده ۲۴ مگاوات است و در فاصله بیش از ۱۰ کیلومتری ساحل شانگهای قرار دارد.
- دولت چین میگوید مصرف برق این دیتاسنتر بیش از یکپنجم کمتر از مراکز داده زمینی مشابه است.
- استفاده از آب دریا برای خنکسازی، نیاز به مصرف آب شیرین را کاهش میدهد.
- کارشناسان میگویند این فناوری میتواند کارآمد باشد، اما اثرات احتمالی آن بر اکوسیستمهای دریایی باید بهطور مستمر پایش شود.
نخستین دیتاسنتر زیرآبی جهان که با برق بادی فراساحلی کار میکند، در آبهای نزدیک شانگهای چین آغاز به کار کرد؛ پروژهای که میتواند بخشی از پاسخ چین به چالش بزرگ مصرف انرژی و آب در عصر رشد سریع هوش مصنوعی باشد.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، به نقل از گاردین، پروژه آزمایشی دیتاسنتر زیرآبی شانگهای لینگانگ که در ماه مه راهاندازی شد، ظرفیت ۲۴ مگاواتی دارد و با همکاری شرکت HiCloud Technology و شرکت دولتی China Communications Construction اجرا شده است.
این مرکز داده در فاصله بیش از ۶ مایل، معادل حدود ۱۰ کیلومتر، از ساحل شانگهای قرار دارد و در عمق ۱۰ متری زیر سطح آب مستقر شده است. برق مورد نیاز آن از یک مزرعه بادی فراساحلی در نزدیکی همین منطقه تأمین میشود. به گفته دولت چین، این دیتاسنتر در مقایسه با مراکز داده زمینی، مصرف برق را بیش از یکپنجم کاهش میدهد.
خنکسازی طبیعی با آب دریا
دلیل اصلی کاهش مصرف انرژی در این پروژه، فقط استفاده از برق تجدیدپذیر نیست. قرار گرفتن تجهیزات در زیر آب باعث میشود خنکسازی سرورها با استفاده از اثر طبیعی آب دریا انجام شود و نیاز کلی مرکز داده به انرژی کاهش یابد.
در مراکز داده سنتی که روی خشکی ساخته میشوند، بخش قابلتوجهی از مصرف برق به خنکسازی اختصاص دارد. در این مراکز، بین ۲۵ تا ۴۰ درصد کل تقاضای برق برای گردش آب سرد و جلوگیری از داغشدن سرورها مصرف میشود.
مراکز داده سنتی، بهویژه در دوره رشد سریع هوش مصنوعی، بهعنوان ستون فقرات فیزیکی این فناوری شناخته میشوند. با این حال، مصرف بالای برق و آب آنها به یکی از موضوعات مهم در بحث پایداری زیرساختهای دیجیتال تبدیل شده است.
کاهش فشار بر منابع آب شیرین
یکی از مزیتهای مهم مراکز داده زیرآبی، کاهش نیاز به آب شیرین است. در حالی که بسیاری از مراکز داده زمینی برای خنکسازی به منابع آبی وابسته هستند، قرار گرفتن دیتاسنتر در دریا میتواند فشار بر منابع آب شیرین را کاهش دهد.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که مؤسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد هشدار داده است ردپای آبی دیتاسنترها ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به ۹.۳ تریلیون لیتر برسد؛ رقمی که برای تأمین نیاز سالانه آب خانگی همه ۱.۳ میلیارد نفر ساکن جنوب صحرای آفریقا کافی است.
تجربه چین پس از پروژه هاینان
شرکت HiCloud پیشتر در سال ۲۰۲۳ نخستین دیتاسنتر زیرآبی تجاری جهان را در هاینان، جزیرهای گرمسیری در جنوب چین، راهاندازی کرده بود. اما پروژه شانگهای نخستین نمونهای است که انرژی خود را از برق بادی فراساحلی تأمین میکند.
مزرعه بادی تأمینکننده برق این مرکز از ساحل منطقه لینگانگ قابل مشاهده است؛ منطقهای فناورانه و آزاد تجاری در شرق شانگهای که کارخانه گیگافکتوری تسلا نیز در آن قرار دارد.
چین چگونه از مرحله آزمایش عبور کرد؟
چین نخستین کشوری نبود که ساخت دیتاسنتر زیرآبی را آزمایش کرد. در سال ۲۰۱۸، مایکروسافت یک پروژه آزمایشی را در آبهای اطراف اورکنی در اسکاتلند اجرا کرد. دو سال بعد، این شرکت نتایج امیدوارکنندهای از این آزمایش منتشر کرد، اما پیشرفت این پروژه در ادامه متوقف شد.
دکتر هانجیانگ دونگ از دانشگاه پلیتکنیک هنگکنگ در این باره گفت مایکروسافت زودتر از دیگران امکانپذیری این ایده را اثبات کرد، اما چین توانست در استقرار تجاری این فناوری جلوتر برود؛ زیرا تقاضای بازار، توان صنعتی، مهندسی دریایی و حمایت سیاستی را سریعتر در یک پروژه تجاری کنار هم قرار داد.
هوش مصنوعی و فشار تازه بر انرژی
چین حمایت از هوش مصنوعی را به یکی از محورهای اصلی راهبرد اقتصادی و توسعهای خود تبدیل کرده است. این کشور سال گذشته یک برنامه اقدام هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن بر تسریع ساخت دیتاسنترها تأکید شده بود.
دولت چین همچنین وعده داده است که تا سال ۲۰۳۰، تأمین انرژی پاک برای زیرساختهای هوش مصنوعی بهطور قابلتوجهی افزایش یابد.
بر اساس اعلام دولت چین، پروژه دیتاسنتر زیرآبی شانگهای لینگانگ ۱.۶ میلیارد یوان، معادل حدود ۱۷۷ میلیون پوند، سرمایهگذاری جذب کرده است.
نگرانیهای زیستمحیطی
با وجود مزایای انرژی و آبی، دیتاسنترهای زیرآبی میتوانند برای اکوسیستمهای دریایی نیز خطراتی ایجاد کنند. از جمله این نگرانیها میتوان به برهمزدن رسوبات بستر دریا یا افزایش دمای موضعی آب اشاره کرد.
کارشناسان میگویند این خطرات احتمالاً قابل مدیریت هستند، اما نیاز به پایش دقیق و ادامهدار دارند.
پروفسور ریک استافورد، زیستشناس دریایی در دانشگاه بورنموث، گفت دیتاسنتر زیرآبی احتمالاً ایده خوبی است. به گفته او، هرچند خنکسازی با آب دریا میتواند باعث افزایش موضعی دما شود، اما این اثرات گسترده و دوربرد نخواهد بود.
