فهرست محتوا
پایگاه خبری گزارش سبز – بامداد دوشنبه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۴ (اول سپتامبر ۲۰۲۵)، زمینلرزهای به بزرگی ۶ ریشتر شرق افغانستان را لرزاند و هزاران خانه را در استانهای کوهستانی این کشور فرو ریخت. روایت دکتر «عبدالمتین سهاک»، مسئول دفتر اضطراری سازمان جهانی بهداشت (WHO) در جلالآباد، تصویری تکاندهنده از نخستین ساعات پس از این فاجعه ارائه میدهد.
لحظههای نخست
دکتر سهاک در خانهاش در جلالآباد، تنها ۵۰ کیلومتر دورتر از کانون زلزله، با نخستین لرزش از خواب پرید. او و خانوادهاش به سرعت خانه را ترک کردند. ذهنش بیاختیار به یاد زلزلههای ویرانگر هرات در سال ۲۰۲۳ افتاد: «میدانستم که تأثیر این حادثه هم عظیم خواهد بود.»
او بلافاصله گروه واتساپی «کلستر سلامت» را فعال کرد؛ کانالی که بیمارستانها و مراکز درمانی منطقه را به هم متصل میکند. گزارشها از شهر اسدآباد، مرکز استان کنر – در مرز پاکستان – حاکی از جراحتهای گسترده بود. کمتر از یک ساعت بعد، پیامها رنگ اضطرار گرفت: «وضعیت خوب نیست، فوری کمک بفرستید!»
آغاز امدادرسانی در میانه بارانهای موسمی
دکتر سهاک تیم WHO را در انبار داروهای جلالآباد گرد آورد. بارشهای موسمی شرایط را سختتر کرده بود؛ از فرود بالگردها گرفته تا جابهجایی آمبولانسها. با این حال، دارو و تجهیزات بارگیری شد و به فرودگاه جلالآباد انتقال یافت. در نهایت، وزارت دفاع افغانستان با بالگرد محمولهها را به منطقه نورگل – کانون زمینلرزه – رساند.
به گفته دکتر سهاک: «خوشبختانه توانستیم سریعاً به کانون اصلی برسیم.» همان روز نخست، ۲۳ تُن دارو و ملزومات پزشکی به نورگل منتقل شد.
ابعاد فاجعه
برآوردهای اولیه از مرگ ۵۰۰ تا ۶۰۰ نفر خبر میداد. اما پنج روز بعد، آمار رسمی بسیار تکاندهندهتر شد: بیش از ۲۲۰۰ کشته، ۳۶۴۰ مجروح و تخریب یا آسیبدیدگی بیش از ۶۷۰۰ خانه.
او و تیم ۱۸ نفرهاش – شامل پزشکان، پرستاران و ماماها – با خودرو زرهی وارد نورگل شدند. جادهها زیر بار سنگها بسته بود و مسیرهای باز هم پر از مردمی بود که پیاده خود را به محل رسانده بودند. دکتر سهاک میگوید: «پیکرها در خیابان مانده بود تا کسی برای خاکسپاری برسد. صحنهای غیرقابل تحمل.»
رنج بازماندگان
محمد، مرد ۶۰ سالهای که خانهاش فروریخته بود، از میان ۳۰ عضو خانوادهاش ۲۲ نفر را از دست داده بود. یا زنی مجروح با شکستگی لگن و آسیب مغزی که بیوقفه گریه میکرد و فریاد میزد: «کجاست بچهام؟ لطفاً بچهام را بیاورید!» اما همه خانوادهاش جان باخته بودند.
در بیمارستان صحرایی، زنان پزشک و ماماها در کنار مردان به درمان مصدومان پرداختند. سهاک میگوید: «در روزهای اول همه – زن و مرد – شانهبهشانه مشغول نجات بودند.» اما او همزمان به بحران عمیقتر اشاره میکند: خروج متخصصان زن از کشور پس از بازگشت طالبان در سال ۲۰۲۱.
آمار و دادهها
تا پایان هفته نخست، دفتر WHO در شرق افغانستان اعلام کرد:
- ۴۶ تُن دارو و تجهیزات پزشکی تحویل داده شد.
- بیش از ۱۵ هزار بطری محلول تزریقی (لاکات، گلوکز، سدیم کلراید) برای بیماران توزیع شد.
- ۱۷ تیم مراقبت و پایش بهداشت برای رصد بیماریهای احتمالی ناشی از آلودگی آب و کمبود بهداشت اعزام شدند.
- حدود ۸۰۰ بیمار بحرانی به بیمارستانهای جلالآباد و اسدآباد منتقل شدند.
WHO برای تداوم مداخلات درمانی و تقویت خدمات سیار پزشکی، درخواست ۴ میلیون دلار بودجه اضطراری کرده است.
پیوند وظیفه و خانواده
با وجود خطر، خانواده دکتر سهاک نگران جان او بودند. مادر ۸۵ سالهاش پس از نخستین بازگشت او، بیش از ۱۰ دقیقه در آغوشش گرفت و از او خواست به مناطق آسیبدیده بازنگردد. اما وقتی ابعاد فاجعه روشنتر شد، همان مادر گفت: «برو و مردم را حمایت کن.»
