چین با تکمیل نیروگاه خورشیدی متمرکز ۱۰۰ مگاواتی «توشوئو» در ارتفاع بیش از ۴۶۵۰ متری، رکورد مرتفعترین نیروگاه خورشیدی جهان را ثبت کرد؛ پروژهای که بخشی از راهبرد گسترده پکن برای تبدیل فلات «چینگهای-شیزانگ» به قطب انرژی پاک است.
در دشتهای مرتفع و بادخیز شهرستان «آمدو» در منطقه خودمختار شیزانگ چین، تمامی ۱۵ هزار و ۹۲۷ آینه هلیوستات نیروگاه خورشیدی متمرکز «توشوئو» نصب و تحویل شده است؛ پروژهای ۱۰۰ مگاواتی که اکنون عنوان مرتفعترین نیروگاه خورشیدی متمرکز جهان را در اختیار دارد.
این نیروگاه در ارتفاع بیش از ۴۶۵۰ متری از سطح دریا ساخته شده و قرار است بهزودی به شبکه برق متصل شود. مقامهای چینی این پروژه را الگویی تازه برای توسعه انرژی پاک در فلات «چینگهای-شیزانگ» میدانند؛ منطقهای که بهدلیل ارتفاع زیاد، تابش شدید خورشید و وزش بادهای مداوم، ظرفیت بالایی برای تولید انرژی تجدیدپذیر دارد.
فناوری اصلی این نیروگاه بر پایه سامانه «خورشیدی متمرکز» یا CSP (Concentrated Solar Power) طراحی شده است. در این فناوری، آینههای هلیوستات نور خورشید را به یک برج مرکزی منعکس میکنند تا گرما تولید و سپس برق تولید شود. نیروگاه «توشوئو» همچنین به سامانه ذخیرهسازی حرارتی نمک مذاب مجهز شده است؛ سامانهای که امکان تولید برق تا هشت ساعت پس از غروب خورشید را فراهم میکند و یکی از چالشهای اصلی انرژی خورشیدی، یعنی نوسان تولید، را کاهش میدهد.
مهندسان چینی برای مقابله با شرایط دشوار اقلیمی فلات مرتفع تبت، تجهیزات ویژهای طراحی کردهاند. پایههای سبک اما مقاوم برای آینهها، سامانههای ردیابی دقیق خورشید و پوششهای مقاوم در برابر اشعه فرابنفش، بخشی از این فناوریها هستند. علاوه بر این، نخستین خط تولید تمامخودکار هلیوستات در ارتفاعات بالا نیز راهاندازی شده و روزانه حدود ۶ هزار متر مربع هلیوستات تولید میکند.
در نزدیکی این منطقه، پروژه دیگری نیز در حال توسعه است؛ نیروگاه خورشیدی متمرکز ۵۰ مگاواتی «دامشونگ» که با فناوری سهموی خطی ساخته میشود و قرار است در کنار یک مجموعه فتوولتائیک ۴۰۰ مگاواتی فعالیت کند.
همزمان، چین توسعه زیرساخت انتقال برق فوقفشار قوی را نیز در دستور کار قرار داده است. در سپتامبر ۲۰۲۵ عملیات ساخت یک خط جریان مستقیم ۸۰۰± کیلوولتی به طول ۲۶۸۱ کیلومتر آغاز شد که انرژی تولیدشده در شیزانگ را به منطقه «خلیج بزرگ گوانگدونگ-هنگکنگ-ماکائو» منتقل خواهد کرد. این خط که نخستین پروژه انتقال برق فوقفشار قوی عبوری از سه فلات بزرگ چین محسوب میشود، قرار است تا سال ۲۰۲۹ سالانه بیش از ۴۳ میلیارد کیلووات ساعت برق پاک انتقال دهد.
بر اساس برآوردهای رسمی، بهرهبرداری از این خط انتقال میتواند مصرف سالانه ۱۲ میلیون تن زغالسنگ و انتشار ۳۳ میلیون تن دیاکسیدکربن را کاهش دهد.
در بخش دیگری از برنامه انرژی پاک چین، توسعه انرژی زمینگرمایی نیز در ارتفاعات تبت ادامه دارد. در شهر «ناگچو»، ۱۲ حلقه چاه زمینگرمایی اکنون بخش عمده گرمایش منطقه را در ماههای سرد سال تأمین میکنند. همچنین در شهرستان «دینگری»، پژوهشگران به منابع زمینگرمایی با دمای بیش از ۱۸۰ درجه سانتیگراد دست یافتهاند؛ کشفی که به گفته متخصصان چینی میتواند مدلهای رایج اکتشاف منابع زمینگرمایی را تغییر دهد.
مجموع این پروژهها نشان میدهد چین در تلاش است تا ارتفاعات سخت و کمجمعیت شیزانگ را به یکی از مهمترین قطبهای تولید و انتقال انرژی پاک در جهان تبدیل کند؛ راهبردی که علاوه بر کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، نقش مهمی در تحقق اهداف کربنخنثی این کشور خواهد داشت.
