ترجمه و تنظیم: چیدینما ایوو – بیبیسی | تاریخ انتشار: ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴
رواندا، کشور کوچکی در شرق آفریقا، در حال اجرای طرحی جاهطلبانه برای تبدیل تمام ۱۰۰ هزار موتورسیکلت خود به نسخههای برقی است؛ حرکتی که علیرغم ضعف زیرساخت برق، با حمایت استارتاپها و نوآوریهایی نظیر ایستگاههای شارژ خورشیدی، تعویض باتری و شبکههای محلی برق (مینیگریدها) به پیش میرود.
هدف: کاهش ۳۲ درصدی آلایندههای ترافیکی
موتورسیکلتهای تاکسی که در رواندا به “موتار” شهرت دارند، در سال ۲۰۲۱ مسئول انتشار بیش از ۴۲۷ گیگاگرم دیاکسید کربن بودند – معادل ۳۲ درصد کل آلایندگیهای ناشی از حملونقل جادهای. این آمار سبب شد دولت رواندا در راستای تعهدات اقلیمی خود برای کاهش ۳۸ درصدی انتشار گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۳۰، پروژه برقیسازی ناوگان موتورسیکلتها را با جدیت آغاز کند.
بازیگران کلیدی: از Ampersand تا REM
استارتاپهایی نظیر Ampersand، Spiro، eWaka و Rwanda Electric Motors تاکنون هزاران موتورسیکلت برقی را با مدلهای فروش، اجاره و لیزینگ وارد بازار کردهاند. به گفته توفنه کاما، سرمایهگذار سنگالی، بسیاری از این موتورها بدون باتری به قیمت حدودی ۱،۱۶۸ دلار به فروش میرسند و باتریها بهصورت اجارهای توسط شرکتهای اپراتور ارائه میشوند. این روش هزینه اولیه را کاهش داده و تقاضا را افزایش داده است.
جاش ویل، مدیرعامل Ampersand، میگوید موتورسیکلتهای برقی این شرکت میتوانند سالانه تا ۱۰۰٪ از آلایندگیهای ناشی از همتایان سوختی خود را کاهش دهند – به شرط تأمین کامل از انرژیهای تجدیدپذیر. به گفته وی، فقط ۲،۷۵۰ دستگاه از موتورهای این شرکت، سالانه حدود ۷،۰۰۰ تن دیاکسید کربن را مهار میکنند.
واقعیت زیرساختی: برق، حلقه مفقوده توسعه
با آنکه رواندا توانسته اتصال خانوارها به شبکه ملی برق را از ۴۳٪ در سال ۲۰۱۸ به ۵۳٪ در سال ۲۰۲۴ برساند، اما قطعیهای مکرر برق همچنان یک چالش جدی است. امانوئل مایانی، پژوهشگر انرژی پاک در دانشگاه میشیگان، هشدار میدهد که افزودن کاربران پرمصرفی چون موتورسیکلتهای برقی بدون افزایش تولید برق، فشار بر شبکه را افزایش داده و به خاموشیهای برنامهریزیشده منجر خواهد شد.
دولت رواندا برای مقابله با این بحران، واگذاری زمین رایگان به استارتاپها برای ایجاد ایستگاههای شارژ، سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، و حمایت از مینیگریدها را در دستور کار قرار داده است.
راهحلهای نوآورانه: از خورشید تا باتریهای بازنشسته
Ampersand از انرژی خورشیدی در ایستگاههای تعویض باتری خود استفاده میکند. این ایستگاهها به گونهای طراحی شدهاند که فرآیند تعویض باتری تنها دو دقیقه زمان میبرد. این شرکت حتی از ایستگاههای خورشیدی شرکت توتال در آفریقا برای تأمین برق خود بهره میبرد.
همچنین، برنامهای برای بازیافت باتریهای قدیمی و استفاده از آنها در مینیگریدها نیز آغاز شده است. شرکت SLS Energy از این باتریها برای تأمین برق بیش از ۱۰۰ خانه روستایی در زامبیا با یک بار شارژ کامل استفاده میکند – حرکتی که میتواند حلقه گمشده در گذار پایدار به حملونقل برقی باشد.
آیندهای سبز برای رواندا و آفریقا؟
با وجود چالشها، رواندا موفقترین کشور آفریقایی در زمینه گذار به حملونقل برقی شناخته میشود. تجربه این کشور میتواند الگوی موفقی برای سایر کشورهای در حال توسعه باشد، بهویژه در قاره آفریقا که هنوز دسترسی گسترده به برق پایدار یک آرزو است.
سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، تجدید کاربری باتریها، و مدلهای نوین اقتصادی همچون اجاره باتری، مسیر را برای آیندهای سبزتر در رواندا هموار کردهاند – آیندهای که نهتنها با حملونقل پاکتر بلکه با دسترسی پایدارتر به برق برای کسبوکارها و خانوارها گره خورده است.
