مروری بر محتوای خبر
منبع: Earth.com | نویسنده: جردن جوزف
افزایش دمای منطقه قطب شمال با سرعتی بیشتر از سایر نقاط زمین، زنگ خطر جدیدی را برای دانشمندان به صدا درآورده است. پژوهشگران هشدار دادهاند که این تغییرات میتواند جریانهای اقیانوسی مهمی مانند گردش واژگونشده اقیانوس اطلس (AMOC) را تضعیف کرده یا حتی از کار بیندازد، که نتیجه آن بالا آمدن سطح دریا و بروز سیلابهای ناگهانی در نواحی شرقی ایالات متحده خواهد بود.
تغییرات نگرانکننده در سیستمهای قطبی
«سلین هوزه»، استاد اقلیمشناسی دانشگاه گوتنبرگ سوئد، به همراه پژوهشگرانی از نروژ، سوئد، آلمان و بریتانیا، تغییرات در گردابه بیوفورت (Beaufort Gyre) را زیر نظر دارند؛ سامانهای که نقش حیاتی در ذخیره و جابهجایی آب شیرین در قطب شمال ایفا میکند. کاهش یخهای دریایی میتواند به نقطهی بیبازگشتی برسد که AMOC فرو بریزد.
چگونه جریانها تحت تأثیر گرمایش قرار میگیرند؟
ورود حجم زیادی از آب شیرین ناشی از ذوب یخها به اقیانوس اطلس میتواند چگالی آب را به هم زده و چرخه طبیعی گردش گرمای اقیانوسی را مختل کند. این جریانها که معمولاً آب گرم را به سمت شمال هدایت میکنند، در صورت ضعیف شدن ممکن است منجر به تجمع آب در سواحل شرقی آمریکا شوند؛ موضوعی که ایالتهایی مانند فلوریدا، جورجیا و کارولینا را در معرض خطر افزایش ناگهانی سطح آب قرار میدهد.
احتمال رسیدن به نقطه واژگونی
پروفسور «رافائله فراری» از مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) در این رابطه گفته است: «فروپاشی AMOC میتواند به عنوان یک نقطه واژگونی اقلیمی تلقی شود؛ لحظهای که تغییرات ناگهانی، گسترده و بازگشتناپذیر در سامانههای زمین ایجاد میشود.»
تهدیدهای چندجانبه برای مناطق ساحلی
سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) اعلام کرده که سطح دریا در سواحل آمریکا با نرخهای مختلفی در حال افزایش است. در چنین شرایطی حتی طوفانهای ضعیف نیز میتوانند خسارات بیشتری وارد کنند، چراکه جزر و مدهای بالاتر باعث نفوذ بیشتر آب به مناطق مسکونی و زیرساختها میشود.
ارتباط یخهای قطبی و گردش اقیانوسی
مطالعات ناسا نیز این ارتباط را تأیید میکنند. یخهای بازتابنده نور خورشید در حال ذوب شدن هستند و با آبهای تاریک جایگزین میشوند که گرمای بیشتری جذب کرده و این چرخه را تشدید میکند. ورود این حجم از آب شیرین به گردابه بیوفورت و در نهایت اقیانوس اطلس، میتواند سیستم AMOC را دچار بینظمی کند.
پیامدهای جهانی و واکنشهای محلی
تغییرات در گردش اقیانوسی میتواند شدت طوفانها در بخشهایی از اقیانوس اطلس را افزایش دهد. همچنین ممکن است دورههای مرطوب و خشک در مناطقی مانند آمازون تغییر یابند، پدیدهای که شبیه تغییرات اقلیمی در دوران یخبندان است.
برخی شهرهای ساحلی، مانند نورفولک در ایالت ویرجینیا، در حال برنامهریزی برای نصب سیستمهای پمپاژ و دروازههای جزر و مدی برای مقابله با آبهای بالا هستند.
چارهاندیشی جهانی و اقدام محلی
برخی مطالعات جدید نشان دادهاند که شاید AMOC قویتر از پیشبینیهای اولیه باشد، اما بیشتر کارشناسان هنوز بر این باورند که انتشار مداوم گازهای گلخانهای همچنان این جریانها را تحت فشار قرار میدهد. کاهش انتشار آلایندهها و استفاده از انرژیهای پاک مانند خورشیدی و بادی میتواند از سرعت این فرایند بکاهد.
در همین حال، تغییراتی در سیاستگذاری شهری نیز در حال انجام است. شوراهای محلی در حال بررسی اصلاحات در مقررات ساختوساز و دور نگه داشتن سازههای جدید از سواحل پرخطر هستند. همچنین حفظ و احیای تالابها و اراضی مرطوب، راهی طبیعی برای کاهش اثرات سیلابها و امواج طوفانی به شمار میرود.
آیندهی جریانهای اقیانوسی از دیدگاه تاریخی
دانشمندان با بررسی دورههای گذشته اقلیمی دریافتهاند که حتی تغییرات جزئی در دمای مناطق قطبی میتواند اثرات بزرگی بر سامانههایی مانند AMOC داشته باشد. این یافتهها سبب شده تا سیاستگذاران توجه بیشتری به کنترل آسیبهای بیشتر به محیط زیست معطوف کنند.
چشمانداز اقتصادی و اجتماعی
افزایش سطح دریا و تغییرات در گردش اقیانوسی میتواند هزینههای بیمه و خسارت به زیرساختها را در شهرهای ساحلی بالا ببرد. برخی مناطق جزیرهای نیز با فرسایش سواحل و کاهش گردشگری مواجه هستند.
برخی مدارس آموزش تغییرات اقلیمی را در برنامههای درسی خود گنجاندهاند تا نسل آینده آگاهتر و مسئولانهتر با این بحران روبهرو شود.
جمعبندی: تعادل میان امید و احتیاط
دانشمندان میگویند گرچه تغییرات اقلیمی روندی جهانی و پیچیده دارد، اما اقدام همزمان و هوشمندانه میتواند از بروز بدترین پیامدها جلوگیری کند. ساختار شهری مقاوم، سیاستگذاری هوشمند و تلاش جهانی برای کاهش گرمایش زمین، مسیر آیندهای ایمنتر را هموار میکند.
