تاریخ انتشار: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۴
ترجمه و تنظیم: تحریریه EcoScope
عناوین خبر
تحقیقات ۴ دههای دانشمندان از تغییر ترکیب بیش از ۲ هزار جامعه گیاهی در نواحی قطبی پرده برداشت
یک مطالعه تازه منتشرشده در مجله علمی Nature نشان میدهد که گرمایش زمین باعث دگرگونی در جوامع گیاهی قطب شمال شده است. نتایج این پژوهش که ترکیب بیش از ۲ هزار جامعه گیاهی را در طول ۴۰ سال بررسی کرده، حاکی از آن است که برخی گونهها با افزایش دما دچار افت شدهاند، در حالی که دیگر گونهها رشد و گسترش یافتهاند.
پژوهشی بینالمللی با مشارکت ۵۰ نهاد علمی
این پروژه علمی گسترده با همکاری ۵۴ پژوهشگر از ۵۰ نهاد بینالمللی در مناطق قطب شمال کانادا، آلاسکا و اسکاندیناوی اجرا شده است. در حالی که تعداد کلی گونههای گیاهی در ۴۵ سایت مورد مطالعه نسبتاً ثابت مانده، اما ترکیب گونهها در هر منطقه بهشدت تغییر کرده است؛ فرآیندی که در اصطلاح علمی «چرخش گونهای» یا plant turnover نامیده میشود.
دکتر ایزلا مایرز-اسمیت، یکی از نویسندگان این مقاله و بومشناس تغییرات جهانی در دانشگاه بریتیش کلمبیا، درباره این یافتهها گفت:
«حدود ۶۰ درصد از قطعات مورد مطالعه دچار تغییر در فراوانی گونهها و حضور یا عدم حضور گونههای خاص شدهاند… در برخی مناطق گونههای جدیدی به جامعه گیاهی افزوده شده و در برخی دیگر، گونههایی از بین رفتهاند.»
درختچهها: گونههای پیروز، اما به چه قیمتی؟
در بسیاری از مناطق مورد بررسی، درختچهها به گونههای غالب بدل شدهاند. اما افزایش آنها به دلیل ارتفاع بلندتر، باعث کاهش دسترسی گونههای کوتاهتر به نور خورشید و در نتیجه کاهش تنوع زیستی شده است.
مایرز-اسمیت از سال ۲۰۰۹ مدیریت یکی از سایتهای پژوهشی را در پارک منطقهای جزیره هرشل – Qikiqtaruk در یوکان کانادا بر عهده دارد. او درباره تجربه خود میگوید:
«هر تابستان به Qikiqtaruk میرویم و در پایان جولای، با پشهها مبارزه میکنیم تا دادههای ارزشمندی درباره تغییرات زیستبوم جمعآوری کنیم.»
در این منطقه، پژوهشگران دریافتند که گونههای درختچه، علفهای تیزبرگ و بهویژه گیاهان چمنی افزایش یافتهاند، در حالی که گلسنگها کاهش شدیدی داشتهاند. این تغییرات میتواند زنجیره غذایی حیاتوحش جزیره را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
برندگان و بازندگان تغییرات اقلیمی
دونالد رید، زیستشناس بازنشسته از انجمن حفاظت از حیاتوحش کانادا، درباره پیامدهای این تغییرات گفت:
«هیچ تغییری در اکوسیستمها بهطور کلی خوب یا بد نیست؛ همیشه برندگان و بازندگانی وجود دارند.»
برای مثال، سکنههایی مانند سگ آبی (بیور) از افزایش گیاهان جدید سود برده و از دلتا مککنزی به نواحی شمالی یوکان گسترش یافتهاند، چرا که منابع غذایی زمستانی آنها افزایش یافته است.
اما در مقابل، پرندگان مهاجر زمینی مانند پلاور زرین آمریکایی که نیازمند چشماندازهای باز و پوشش گیاهی کوتاه هستند، با کاهش جمعیت مواجه شدهاند. به گفته رید، جمعیت این پرنده در جزیره Qikiqtaruk طی ۴ دهه گذشته بهشدت کاهش یافته است.
دیدههای میدانی از تغییر در طبیعت قطب
ریچارد گوردون، پارکبان ارشد جزیره هرشل و از مردم بومی اینویالیوت، میگوید که در طول ۲۵ سال خدمت خود، تغییرات چشمگیری در جزیره مشاهده کرده است. او تجربهاش را اینگونه توصیف میکند:
«هر سال که بیرون میرویم، چیزی تغییر کرده است… تابستانها گرمتر شده، یخها عقبنشینی کردهاند، و درختچهها بهسرعت جزیره را اشغال کردهاند.»
گوردون تأکید دارد که این تغییرات نگرانکننده هستند، بهویژه برای جوامع بومی که برای بقای خود به حیوانات مهاجر مانند گوزن شمالی وابستهاند. یکی از مشهودترین تغییرات، رانش زمین بزرگی در آگوست ۲۰۲۳ بود که بهگفته گوردون، دیدگاه او را نسبت به آینده تغییر داده است.
آینده پژوهی برای شبکه غذایی توندرا
مایرز-اسمیت در حال حاضر بودجهای برای گسترش مطالعات خود در سراسر یوکان و بررسی تأثیرات تغییرات پوشش گیاهی بر کل شبکه غذایی توندرا دریافت کرده است. او میگوید:
«در تلاش هستیم تصویری کلی از این داستان ترسیم کنیم: چطور این تغییرات در اکوسیستم توندرا، ذوب پرمافراست، موجهای گرما و تغییرات اقلیمی در حال بازتعریف روابط غذایی و بقای جانوران قطب شمال هستند.»
