تاریک‌تر شدن اقیانوس‌های جهان تهدیدی جدی برای حیات دریایی

تاریخ انتشار:
سه‌شنبه ۷ خرداد ۱۴۰۴

تهیه‌کننده:
مترجم: تحریریه اکواسکوپ | بر اساس گزارش گاردین نوشته ایان سمپل

بررسی‌های جدید دانشمندان نشان می‌دهد که مناطق وسیعی از اقیانوس‌های جهان در دو دهه گذشته تاریک‌تر شده‌اند؛ تغییری که می‌تواند پیامدهای شدیدی برای حیات دریایی، زنجیره غذایی و چرخه‌های اکولوژیکی در پی داشته باشد.

بر اساس داده‌های ماهواره‌ای و مدل‌سازی عددی، بیش از ۲۱ درصد از سطح اقیانوس‌های جهان در فاصله سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۲ دچار تیرگی شده‌اند. این تیرگی باعث کاهش عمق «منطقه نوری» یا photic zone شده است؛ بخشی از آب که نور کافی برای فتوسنتز موجودات دریایی را تأمین می‌کند و محل زندگی بیش از ۹۰ درصد از گونه‌های دریایی است.

کاهش عمق مناطق حیاتی برای فتوسنتز
در پژوهشی که در نشریه Global Change Biology منتشر شده، مشخص شده است که در ۹ درصد از مناطق دریایی، عمق منطقه نوری تا ۵۰ متر کاهش یافته و در ۲.۶ درصد از آن‌ها، این کاهش به ۱۰۰ متر رسیده است.
دکتر «توماس دیویس» از دانشگاه پلیموث بریتانیا، این یافته‌ها را نگران‌کننده توصیف کرد و افزود: «تیرگی اقیانوس‌ها می‌تواند تأثیر شدیدی بر اکوسیستم‌های دریایی، منابع شیلات جهانی و چرخه کربن و مواد مغذی داشته باشد.»

نقش کلیدی نور در زندگی دریایی
موجودات دریایی از نور نه‌تنها برای فتوسنتز، بلکه برای تولیدمثل، تغذیه، جست‌وجوی شریک و تعیین زمان زادآوری استفاده می‌کنند. کاهش دسترسی به نور باعث می‌شود گونه‌ها به سطح نزدیک‌تر شوند، جایی که فضای زیستی محدودتر است و رقابت برای بقا افزایش می‌یابد.

دلایل تیرگی اقیانوس‌ها
در سواحل، عوامل شناخته‌شده‌ای مانند ورود رسوبات و مواد مغذی از طریق باران یا بالا آمدن آب‌های عمیق به سطح، باعث تیرگی آب می‌شوند. اما در مناطق دور از خشکی، عوامل تیرگی به‌طور کامل مشخص نیستند. به گفته دیویس، گرمایش جهانی و تغییرات در جریان‌های اقیانوسی از عوامل محتمل هستند. به‌ویژه مناطقی مانند اقیانوس جنوبی و مسیر جریان خلیج فارس تا گرینلند، تغییرات قابل توجهی نشان داده‌اند.

مناطق روشن‌تر شده
بر خلاف روند کلی، حدود ۱۰ درصد از سطح اقیانوس‌ها در دو دهه گذشته روشن‌تر شده‌اند. به‌عنوان نمونه، منطقه وسیعی در سواحل غربی ایرلند اکنون نور بیشتری دریافت می‌کند، اما نواحی دورتر از آن تیره‌تر شده‌اند.

نگرانی از اختلال در تعادل زیستی
پروفسور «الیور زیلینسکی» از مؤسسه تحقیقات دریای بالتیک در آلمان، این روند را هشدارآمیز دانست و گفت: «تغییرات در شدت نور اقیانوس می‌تواند زنجیره غذایی دریایی را مختل، پراکندگی گونه‌ها را دگرگون، و توان اقیانوس‌ها در پشتیبانی از تنوع زیستی و تنظیم اقلیم را تضعیف کند.»

او همچنین افزود که دریاهای ساحلی که بیشترین تماس را با فعالیت‌های انسانی دارند، شکننده‌تر از دیگر نواحی هستند و تقویت مقاومت آن‌ها برای سلامت زیستی و انسانی حیاتی است.

جمع‌بندی:
تیرگی فزاینده آب اقیانوس‌ها نشانه‌ای نگران‌کننده از پیامدهای زیست‌محیطی تغییرات اقلیمی است. این پدیده، با کاهش مناطق قابل سکونت برای موجودات وابسته به نور، تعادل زیستی اقیانوس‌ها را تهدید می‌کند و ضرورت اقدام جهانی برای حفاظت از دریاها را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

کلمات کلیدی:
تغییرات اقلیمی, فتوسنتز دریایی, منطقه نوری اقیانوس, تیرگی آب, حیات دریایی

چکیده خبر:
نتایج یک مطالعه جهانی نشان می‌دهد بیش از ۲۱ درصد از اقیانوس‌های جهان طی ۲۰ سال اخیر تیره‌تر شده‌اند که باعث کاهش عمق منطقه نوری و تهدیدی جدی برای زندگی و زنجیره غذایی موجودات دریایی است.

منبع:
The Guardian – “Planet’s darkening oceans pose threat to marine life, scientists say”, by Ian Sample, 27 May 2025