تحقیقات جدید نشان میدهد ریزپلاستیکها در هوای داخل خانهها حضور گسترده دارند و افراد میتوانند با تغییر برخی عادات روزمره، میزان استنشاق این ذرات را کاهش دهند.
به گزارش BBC Future، مطالعات علمی اخیر نشان میدهد که ریزپلاستیکها، ذراتی با اندازه کمتر از ۵ میلیمتر که از تجزیه مواد پلاستیکی منشأ میگیرند، در محیطهای داخلی بهویژه خانهها بهطور گسترده وجود دارند و انسانها بهطور مداوم آنها را از طریق تنفس وارد بدن خود میکنند.
بر اساس این گزارش، برخلاف تصور عمومی که مصرف غذا و آب را مهمترین مسیر ورود ریزپلاستیکها میداند، شواهد علمی نشان میدهد استنشاق ذرات معلق در هوا، سهم قابلتوجهی در مواجهه روزانه انسان با این آلایندهها دارد. این موضوع بهویژه در فضاهای بسته اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ جایی که افراد بخش عمدهای از زمان خود را سپری میکنند.
مطالعات مورد اشاره در این گزارش نشان میدهد منابع اصلی تولید ریزپلاستیک در محیطهای داخلی، منسوجات مصنوعی مانند پلیاستر، نایلون و آکریلیک هستند. این مواد در فرایند استفاده روزمره، از جمله سایش لباسها، نشستن روی مبلمان یا راه رفتن روی فرش، الیاف بسیار ریزی آزاد میکنند که بهراحتی در هوا معلق میشوند.
پژوهشها همچنین نشان میدهد که این ذرات میتوانند در گردوغبار خانگی تجمع یافته و با هرگونه جابهجایی، مانند نظافت یا حرکت افراد، دوباره در هوا منتشر شوند. در نتیجه، چرخهای مداوم از انتشار و بازانتشار ریزپلاستیکها در محیط داخلی شکل میگیرد.
ابعاد سلامت؛ از عدم قطعیت تا نگرانیهای اولیه
بر اساس این گزارش، اگرچه هنوز اجماع علمی کاملی درباره اثرات بلندمدت ریزپلاستیکها بر سلامت انسان وجود ندارد، اما برخی مطالعات اولیه نگرانیهایی را مطرح کردهاند. یافتههای آزمایشگاهی نشان میدهد ذرات بسیار ریز، بهویژه در ابعاد میکرونی و نانومتری، میتوانند به عمق ریه نفوذ کنند و احتمالاً موجب التهاب، استرس اکسیداتیو و آسیب بافتی شوند.
همچنین برخی پژوهشها به حضور ریزپلاستیکها در بافتهای انسانی اشاره کردهاند که میتواند نشاندهنده قابلیت عبور این ذرات از موانع زیستی باشد. با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که برای درک دقیق پیامدهای سلامت، به تحقیقات گستردهتر و دادههای بلندمدت نیاز است.
عوامل مؤثر بر میزان مواجهه در خانه
گزارش BBC Future به عواملی اشاره میکند که میتوانند میزان ریزپلاستیکهای معلق در فضای داخلی را افزایش دهند. نوع کفپوش، میزان استفاده از منسوجات مصنوعی، سطح تهویه و حتی سبک زندگی ساکنان از جمله این عوامل هستند.
برای مثال، خانههایی که از فرشهای مصنوعی و مبلمان پارچهای استفاده میکنند، معمولاً دارای غلظت بالاتری از این ذرات هستند. همچنین فضاهایی با تهویه ضعیف، امکان تجمع بیشتر ریزپلاستیکها را فراهم میکنند.
راهکارهای مبتنی بر شواهد برای کاهش مواجهه
در این گزارش، مجموعهای از راهکارهای عملی و مبتنی بر شواهد برای کاهش مواجهه با ریزپلاستیکها ارائه شده است. استفاده از جاروبرقیهای مجهز به فیلتر HEPA که قادر به جذب ذرات بسیار ریز هستند، یکی از مؤثرترین روشها معرفی شده است.
افزایش تهویه طبیعی از طریق باز کردن پنجرهها و بهبود جریان هوا نیز میتواند غلظت ذرات معلق را کاهش دهد. همچنین استفاده از دستمالهای مرطوب برای نظافت سطوح بهجای روشهای خشک، از بازپخش ذرات جلوگیری میکند.
کارشناسان همچنین توصیه میکنند در صورت امکان، استفاده از منسوجات طبیعی مانند پنبه، کتان و پشم جایگزین الیاف مصنوعی شود. این اقدام میتواند منبع تولید ریزپلاستیکها را در محیط داخلی کاهش دهد.
جمعبندی
گزارش BBC Future نشان میدهد ریزپلاستیکها بهعنوان آلایندهای نوظهور، در هوای خانهها حضور گسترده دارند و استنشاق، مسیر مهمی برای ورود آنها به بدن است. در حالی که پیامدهای دقیق سلامت همچنان در حال بررسی است، اجرای راهکارهای ساده میتواند نقش مؤثری در کاهش مواجهه روزانه ایفا کند.
