هیئت بینالمللی استانداردهای پایداری (ISSB) با گسترش شبکه هماهنگی فرامرزی خود، گامی تازه برای تسریع پذیرش جهانی استانداردهای افشای پایداری برداشت. هدف از این اقدام، جلوگیری از تکهتکهشدن مقررات در حوزه گزارشدهی زیستمحیطی و کاهش هزینههای انطباق شرکتها در بازارهای مختلف است.
ر همایش «IFRS Sustainability Symposium» که ۳۰ اکتبر در لندن برگزار شد، امانوئل فابر، رئیس هیئت ISSB، از «گسترش چشمگیر» گروه کاری پذیرندگان استانداردهای ملی خبر داد. این گروه اکنون شامل نهادهای ناظر از حدود ۴۰ کشور است که قصد دارند استانداردهای IFRS S1 و S2 را در چارچوبهای داخلی خود ادغام کنند. فابر تأکید کرد که هدف از این ابتکار، تبدیل استانداردهای ISSB به «گذرنامهای جهانی» برای گزارشدهی پایداری است؛ گذرنامهای که شرکتهای چندملیتی بتوانند با استفاده از آن، الزامات افشای زیستمحیطی را در بازارهای مختلف با حداقل تکرار برآورده کنند.
به گفتهی هیئت ISSB، مکانیزم موسوم به «پاسپورتینگ» به کشورها اجازه میدهد گزارشهای پایداری مبتنی بر این استانداردها را بپذیرند، در حالی که امکان تعدیلهای محلی نیز وجود دارد. این رویکرد با هدف کاهش دوبارهکاری، پایین آوردن هزینههای انطباق و افزایش قابلیت مقایسه دادههای پایداری برای سرمایهگذاران طراحی شده است.
این تحول در زمانی رخ میدهد که نگرانیها از تشتت مقررات ملی در گزارشدهی اقلیمی رو به افزایش است. با وجود آنکه بیش از ۴۰ کشور، معادل ۴۰ درصد از ارزش کل بازارهای سرمایه جهانی، از برنامه خود برای استفاده از استانداردهای ISSB خبر دادهاند، تفاوت در زمانبندی، دامنه پوشش و الزامات محلی میتواند مانعی بر سر راه ایجاد یک چارچوب واحد جهانی باشد. فابر در سخنرانی خود گفت: «استانداردهای ISSB بهسرعت در حال تثبیت بهعنوان خط مبنای جهانی هستند و ما متعهدیم بیشترین منافع ممکن را برای سرمایهگذاران و گزارشدهندگان فراهم کنیم.»
گروه کاری جدید ISSB با هدف ایجاد گفتوگوهای چندجانبه میان نهادهای ناظر و تدوینگران استاندارد تشکیل شده است تا همگرایی مقرراتی تسهیل شود. با هماهنگی در مفاد پاسپورتینگ، قرار است افشاهای مالی انجامشده در یک بازار، در دیگر کشورها نیز معتبر شناخته شوند، مشروط بر اینکه اصول کلیدی حاکمیت شرکتی، راهبرد، مدیریت ریسک و شاخصهای عملکرد رعایت شود.
نمونه بارز این روند، کشور سنگاپور است که در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد استانداردهای ISSB را در نظام گزارشدهی خود میگنجاند. اما کمتر از یک سال بعد، در اوت ۲۰۲۵، نهادهای نظارتی این کشور شامل SGX RegCo و Acra، اجرای کامل این استانداردها را برای شرکتهای کوچکتر تا پنج سال به تعویق انداختند. مطابق چارچوب جدید، شرکتهای بزرگ شاخص Straits Times از سال مالی ۲۰۲۵ باید انتشار گازهای گلخانهای حوزه ۱ و ۲ را گزارش دهند و از ۲۰۲۶، گزارشدهی حوزه ۳ نیز برای آنها الزامی است؛ اما شرکتهای با ارزش بازار کمتر از یک میلیارد دلار، تا سال مالی ۲۰۳۰ فرصت دارند و گزارشدهی حوزه ۳ برای آنها داوطلبانه خواهد بود. نهادهای ناظر علت این تعویق را هزینههای بالا و چالشهای جمعآوری داده عنوان کردند.
این نمونه نشان میدهد که کشورها برای توازن میان آمادگی بنگاهها و سرعت اجرای مقررات، ناگزیر به اتخاذ رویکردی مرحلهای هستند. برای سرمایهگذاران بینالمللی، چنین تجربهای بیانگر آن است که روند پذیرش استانداردهای ISSB بهصورت موجی و متناسب با بلوغ بازارها پیش خواهد رفت.
چارچوب پاسپورتینگ ISSB قرار است این تفاوتها را هموار کرده و قابلیت تعامل میان نظامهای ملی را تقویت کند. برای شرکتها، این موضوع به معنای کاهش دوبارهکاری در گزارشدهی به سرمایهگذاران متعدد است؛ و برای قانونگذاران، مسیری برای تسریع همگرایی مقررات بدون نیاز به یکسانسازی کامل.
با پوشش حدود ۴۰ درصد از بازارهای سرمایه جهانی، استانداردهای ISSB بهتدریج نقش خود را در شکلدهی به بازارهای مالی پایدار جهانی تثبیت میکنند. این چارچوب با ایجاد زبان مشترک در افشای اطلاعات اقلیمی و زیستمحیطی، مقایسه عملکرد شرکتها را برای سرمایهگذاران آسانتر کرده و انضباط بازار را در حوزه ریسکهای محیطی و حاکمیتی افزایش میدهد.
چالش پیشروی ISSB در مرحله بعد، حفظ شتاب کشورهایی است که زودتر این استانداردها را پذیرفتهاند و در عین حال، پشتیبانی از اقتصادهای نوظهور برای ارتقای ظرفیت گزارشدهی؛ تا اطمینان حاصل شود که گزارشدهی پایداری نه تنها جهانی در وسعت، بلکه مؤثر در اجرا باشد.
