هند اجرای طرحی را که قرار بود حداقل بار عملیاتی نیروگاههای زغالسنگ را از ۵۵ درصد به ۴۰ درصد کاهش دهد، یک سال به تعویق انداخته است؛ تصمیمی که میتواند به هدررفت بیشتر برق خورشیدی، افزایش هزینه برای مصرفکنندگان و تداوم انتشار بالاتر کربن منجر شود.
بر اساس گزارش رویترز، هند برنامه خود برای افزایش انعطافپذیری نیروگاههای زغالسنگ را یک سال عقب انداخته است؛ برنامهای که هدف آن کاهش حداقل تولید این نیروگاهها در ساعات اوج تولید برق خورشیدی بود. علت اصلی این تعویق، اختلاف بر سر شیوه جبران هزینههای بازتوانی و نگهداری نیروگاههای زغالسنگ عنوان شده است.
مطابق این برنامه، نیروگاههای زغالسنگ باید بتوانند حداقل بار خود را از ۵۵ درصد به ۴۰ درصد برسانند تا در میانه روز، زمانی که تولید خورشیدی بالا میرود، امکان کاهش تولید حرارتی و جذب بیشتر برق پاک در شبکه فراهم شود. اما به گفته مقامهای حاضر در نشست ۱۶ ژانویه، هنوز درباره سازوکار پرداخت هزینههای اضافی ناشی از بازسازی فنی، استهلاک تجهیزات و تعمیرات توافق نهایی حاصل نشده است.
اهمیت این تعویق از آنجا بیشتر میشود که شبکه برق هند همزمان با رشد ظرفیت خورشیدی، با مشکل مهار یا کاهش اجباری تولید خورشیدی روبهرو شده است. گزارش اندیشکده Ember نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۳ تراواتساعت برق خورشیدی در هند مهار شده؛ رخدادی که نشانه کمبود انعطاف در شبکه و ناتوانی بخشی از ناوگان زغالسنگی برای پایین آوردن سریع تولید است.
برآوردها نشان میدهد تولیدکنندگان خورشیدی که ناچار به کاهش تولید شدهاند، ممکن است برای هشتماهه منتهی به دسامبر تا ۷۶ میلیون دلار غرامت دریافت کنند؛ هزینهای که در نهایت میتواند به مصرفکنندگان منتقل شود. این موضوع نشان میدهد تعلل در اصلاح فنی نیروگاههای زغالسنگ، فقط یک مسئله عملیاتی نیست، بلکه مستقیماً بر اقتصاد گذار انرژی نیز اثر میگذارد.
در مقابل، مقامهای فنی هند استدلال کردهاند که انعطافپذیر کردن نیروگاههای زغالسنگ، با وجود هزینهبر بودن، همچنان بسیار ارزانتر از اتکا به ذخیرهسازهای باتری برای ایفای همان نقش است. بر پایه ارائه مقامهای «سازمان مرکزی برق هند»، افزایش تعرفه ناشی از بازتوانی نیروگاههای زغالسنگ بین ۰.۲۸ تا ۰.۶۰ روپیه به ازای هر کیلوواتساعت برآورد شده، در حالی که این رقم برای ذخیرهسازی باتری حدود ۵.۷۶ تا ۶.۰۴ روپیه است. از این منظر، زغالسنگ انعطافپذیر فعلاً دستکم ۱۰ برابر ارزانتر از باتری ارزیابی میشود.
با این حال، شرکت دولتی NTPC، بزرگترین بهرهبردار نیروگاههای زغالسنگی هند، نسبت به کاهش سریع حداقل بار تا سطح ۴۰ درصد هشدار داده و گفته است این کار میتواند باعث فرسایش شتابگرفته تجهیزات حیاتی شود. این شرکت خواستار مطالعات دقیقتر شده، هرچند مقامهای فنی پاسخ دادهاند که تجربه دیگر کشورها نشان میدهد اگر بازتوانی بهدرستی انجام شود، کارکرد در سطوح پایینتر بار نیز ایمن است.
بُعد مهم دیگر این خبر، مقایسه با چین است. چین سال گذشته دامنه حداقل بار نیروگاههای زغالسنگ را به ۲۵ تا ۴۰ درصد کاهش داد تا جذب انرژیهای تجدیدپذیر را تقویت کند؛ اقدامی که نشان میدهد پکن در حوزه سازگاری عملیاتی زغالسنگ با رشد تجدیدپذیرها، تهاجمیتر از دهلینو حرکت کرده است. همزمان، تحلیلهای جدید نیز تأکید میکنند که آینده انرژی هند بیش از هر چیز به افزایش انعطاف شبکه، توسعه ذخیرهسازی، مدیریت تقاضا و اصلاح بهرهبرداری نیروگاههای حرارتی وابسته است.
در مجموع، تعویق این برنامه را میتوان نشانهای از یک گره ساختاری در گذار انرژی هند دانست: کشوری که از یک سو با شتاب در حال افزودن ظرفیت خورشیدی است و از سوی دیگر، هنوز شبکه و نیروگاههای حرارتی خود را به اندازه کافی برای همزیستی با این رشد آماده نکرده است. نتیجه چنین شکافی، مهار برق پاک، افزایش هزینه سیستم و استمرار انتشار بیشتر گازهای گلخانهای خواهد بود.
