آلمان بخشی از شبکه ملی هیدروژن خود را بهطور کامل احداث و تحت فشار قرار داده است، اما این زیرساخت در عمل بلااستفاده مانده؛ نه تأمینکنندهای هیدروژن به آن تزریق میکند و نه مصرفکنندهای برای برداشت آن قرارداد بسته است. اکنون و با انباشت شواهد فنی و اقتصادی، این پروژه از مرحله «گزینهسازی» عبور کرده و به یک نقطه تصمیمگیری سیاسی و راهبردی رسیده است.
بر اساس ارزیابیهای جدید، هزینه بالای تولید هیدروژن سبز، نبود تقاضای صنعتی در مقیاس اقتصادی و پیشرفت سریعتر از انتظار برقرسانی مستقیم در بخشهای حملونقل، گرمایش و صنعت، چشمانداز گسترش هیدروژن بهعنوان حامل عمومی انرژی در آلمان را تضعیف کرده است. در همین حال، محدودیت شبکه برق به عامل اصلی گلوگاهی در گذار انرژی تبدیل شده است.
این خط لوله که حدود ۴۰۰ کیلومتر طول دارد و با صدها هزار تن فولاد ساخته شده، در شرایطی بلااستفاده مانده که زیرساختهای تنظیمگریشده حتی بدون انتقال انرژی نیز بازدهی مالی تضمینشده دریافت میکنند. کارشناسان هشدار میدهند ادامه این وضعیت میتواند در نهایت به افزایش هزینهها برای مصرفکنندگان برق و خانوارها منجر شود.
تحلیلگران تأکید میکنند تصمیمهای سالهای پس از ۲۰۲۲، در واکنش به قطع گاز روسیه و نااطمینانی شدید بازار انرژی، قابل درک و مبتنی بر احتیاط بوده است. با این حال، «اختیار» یا optionality بهمعنای تعهد دائمی نیست و زمانی معنا دارد که با رسیدن دادههای جدید، دروازه تصمیمگیری فعال شود. به گفته این دیدگاهها، آلمان اکنون به همان نقطه رسیده است.
بر اساس این رویکرد، هیدروژن باید به نقش محدود و هدفمند خود بازگردد؛ بهعنوان خوراک صنعتی در بخشهایی خاص که برقرسانی مستقیم هنوز مقرونبهصرفه نیست. استفاده از هیدروژن در گرمایش، تولید برق و حملونقل عمومی عملاً از دستور کار خارج میشود و توسعه شبکه نیز تنها بر اساس قراردادهای قطعی عرضه و تقاضا توجیه خواهد داشت.
همزمان، واردات آمونیاک کمکربن و آهن سبز از مناطقی با برق ارزانتر، بهجای تولید داخلی پرهزینه، بهعنوان راهی برای حفظ رقابتپذیری صنعتی آلمان پیشنهاد میشود؛ رویکردی که بهزعم کارشناسان، اشتغال تخصصی، ارزش افزوده و زنجیرههای صنعتی داخلی را تقویت میکند.
این تغییر مسیر، بهویژه برای خانوارها اهمیت دارد؛ زیرا تمرکز سرمایهگذاری بر توسعه شبکه برق، ذخیرهسازی و برقرسانی صنعتی، نوسان قیمت انرژی را کاهش داده و از انتقال ریسک پروژههای بلااستفاده به قبوض مصرفکنندگان جلوگیری میکند.
کارشناسان اقلیمی نیز تأکید دارند برقرسانی مستقیم، نسبت به مسیرهای مبتنی بر هیدروژن، اتلاف انرژی کمتری دارد و کاهش انتشار را با هزینه کمتر و سرعت بیشتر محقق میکند.
در مجموع، چالش اصلی آلمان نه کمبود فناوری، بلکه مدیریت روایت و ارتباطات است. تصمیمگیران باید بهصراحت اعلام کنند که دوره حفظ «گزینه هیدروژن» به پایان رسیده و بر اساس شواهد، این گزینه کنار گذاشته شده است؛ تصمیمی که میتواند همزمان اعتبار سیاستگذاری، حفاظت از مصرفکننده و توان صنعتی کشور را حفظ کند.
