دههها پیش، زمانی که اولین لکههای بنفش روی خاک تیره و بادزدیده ایسلند نشست، کسی تصور نمیکرد این گیاه وارداتی روزی سراسر کشور را دگرگون کند. اما امروز لوپینهای ناسکا، که در دهه ۱۹۴۰ برای ترمیم خاک از آلاسکا آورده شدند، آنقدر گسترش یافتهاند که مناظر اینستاگرامی رؤیایی ساختهاند و همزمان به یکی از بزرگترین تهدیدهای تنوع زیستی ایسلند تبدیل شدهاند.
براساس آخرین ارزیابی ماهوارهای، لوپین ناسکا اکنون حدود ۰/۳ درصد از سطح ایسلند را اشغال کرده اما دانشمندان هشدار میدهند این رقم تا ارزیابی بعدی در سال ۲۰۲۷ سه برابر خواهد شد. برخی مدلها حتی پیشبینی میکنند که طی سالهای آینده، این گیاه میتواند نزدیک به یکششم جزیره را زیر پوشش خود ببرد.
پاول واسوویکز، مدیر بخش گیاهشناسی در مؤسسه علوم طبیعی ایسلند، میگوید: «داستان لوپین در ایسلند، داستان نیت خوب و نتیجه غیرمنتظره است. در آن زمان هیچکس مفهوم گونه مهاجم را نمیشناخت.»
از دامنه فیوردها تا ارتفاعات، از کوهستانهای مرکزی تا مناطق حفاظتشده، لکههای بنفش لوپین در سراسر ایسلند گسترش یافتهاند و هزاران گردشگر هر تابستان برای عکاسی به این مناطق میروند.
این روند از سال ۱۹۴۵ آغاز شد اما در پنج سال اخیر سرعت رشد لوپینها به شکل بیسابقهای افزایش یافته و اکنون بهدلیل گرمایش اقلیم، رشد آن شتاب بیشتری گرفته است.
این گیاه با تثبیت نیتروژن و ایجاد سایه گسترده، گونههای بومی و پوشش گیاهی حساس را کنار میزند. برخی متخصصان میگویند در مناطق کوهستانی، جایگزینی گیاهان بومی با لوپین منجر به کاهش استحکام خاک و افزایش خطر لغزش شده است.
گودرون اوسکارسدوتیر، بومشناس گیاهی، با لحنی انتقادی میگوید:
«احیای زمین با لوپین مثل درمان دنداندرد با یک سنگ است؛ شاید موقتاً اثر کند، اما چیزهای زیادی را خراب میکند.»
هاکون بیارنارسون، رئیس وقت جنگلداری ایسلند، پس از سفر به آلاسکا، لوپین را بهعنوان راهحلی برای مهار فرسایش خاک معرفی کرد. حتی بستههای بذر رایگان در پمپبنزینها توزیع میشد؛ ابتکاری که امروز بسیاری آن را «دروازه ورود یک مهاجم بیپایان» میدانند.
دوقطبی اجتماعی
درحالیکه دانشمندان درباره تهدیدهای اکولوژیک هشدار میدهند، بخشی از جامعه ایسلند عاشق این گیاه است. گروههایی در شبکههای اجتماعی آشکارا به گسترش آن کمک میکنند و از آن بهعنوان «زیباترین نماد تابستان» یاد میکنند. عکاسان، گردشگران و زوجهایی که برای عکس عروسی میان لوپینها میایستند، این تصویر را تقویت کردهاند.
راهحل چیست؟
اکنون متخصصان میگویند ریشهکنسازی کامل لوپین غیرممکن است و تنها گزینه، جلوگیری از ورود آن به دشتهای حساس و مناطقی است که بیشترین تنوع زیستی را دارند.
واسوویکز تأکید میکند: «این جمعیت فرو نمیریزد؛ فقط در نقطهای اوج میگیرد و ثابت میشود. مسئله این است که جامعه حاضر است چه میزان تغییر را بپذیرد.»
