منبع: CNBC – نویسنده: محمد زلحسنی – تاریخ انتشار: ۲۲ مه ۲۰۲۵
مروری بر محتوای خبر
صنعت مد با بحران ضایعات مواجه است؛ هر ثانیه، یک کامیون لباس دور ریخته میشود. اما آنچه اغلب نادیده گرفته میشود، این است که بخشی از این ضایعات از همان کارخانه و پیش از دوخته شدن آغاز میشود. شرکت Smartex با استفاده از هوش مصنوعی و دوربینهای هوشمند تلاش دارد این مشکل را از ریشه حل کند.
شناسایی نقصهای پارچه در زمان تولید
Smartex سامانهای مبتنی بر دوربین و هوش مصنوعی ساخته که نقصهای پارچه را بهصورت لحظهای در حین تولید شناسایی میکند. با شناسایی سریع این نقصها، کارخانهها میتوانند از هدررفت پارچه جلوگیری کرده و ضایعات را کاهش دهند. طی سه سال گذشته، فناوری این شرکت مانع از دورریز ۱ میلیون کیلوگرم پارچه شده است.
هرچند این سیستم تنها ۰.۳۷ درصد در هر کیلو پارچه نهایی صرفهجویی ایجاد میکند، اما در مقیاس بزرگ تأثیر قابلتوجهی دارد. برای مثال، شرکت Inditex (مالک برند Zara) در سال ۲۰۲۴ بیش از ۶۷۸ هزار تُن مواد خام مصرف کرده است. صرفهجویی جزئی در این مقیاس، معادل صرفهجویی کلان در منابع و کاهش ضایعات است.
چالشهای یک زنجیره تأمین پراکنده
تولید لباس هنوز تا حد زیادی دستی انجام میشود و زنجیره تأمین آن نیز پراکنده است: پنبه در یک کشور رشد میکند، در کشور دیگر رنگ میشود و در جایی دیگر دوخته میشود. همین پراکندگی، استانداردسازی و دیجیتالیسازی این صنعت را دشوار کرده است.
گیلبرتو لورِیرو، مدیرعامل و یکی از بنیانگذاران Smartex در گفتوگو با CNBC بیان کرد:
«اگر این صنعت یکی از بزرگترین آلایندههای جهان و در عین حال یکی از کمترین بهرهبرداران از فناوری اینترنت است، یک خلأ بزرگ برای تحول دیجیتال در آن وجود دارد.»
تأثیرات زیستمحیطی
بر اساس آمار اتحادیه اروپا، ۲۰ درصد از آلودگی آب جهان ناشی از رنگرزی و تکمیل پارچههاست. کاهش ضایعات و بهبود کنترل کیفیت در کارخانهها میتواند فشار وارد بر منابع آبی و هزینههای تولید را کاهش دهد.
جلب نظر سرمایهگذاران بزرگ
در سال ۲۰۲۲، Smartex موفق به جذب ۲۴.۷ میلیون دلار سرمایه به رهبری تونی فدل (مخترع iPod) شد. شرکت H&M Group نیز از این سرمایهگذاری حمایت کرد. این استارتاپ تاکنون مجموعاً بیش از ۴۰ میلیون دلار جذب سرمایه داشته است. همچنین شرکت آمازون از طریق برنامه AWS Compute for Climate Fellowship از این استارتاپ پشتیبانی کرده و زیرساختهای محاسباتی برای آموزش مدلهای یادگیری ماشین آن را فراهم کرده است.
مدلهای هوش مصنوعی Smartex باید خود را با تفاوتهای محیط تولید و نوع پارچهها در کشورهای مختلف تطبیق دهند. لورِیرو که زمان زیادی را در کارخانههای بنگلادش، ویتنام و سایر مراکز تولید پوشاک میگذراند، میگوید:
«اگر صاحب کارخانه ظرف ۳۰ ثانیه قانع نشود که سرمایهگذاریاش ظرف یک سال بازمیگردد، شما از بازی حذف میشوید.»
هدف نهایی: یک لایه دیجیتال برای کل زنجیره تأمین
Smartex در بلندمدت به دنبال تبدیل شدن به «سیستم عامل» صنعت مد است؛ ابزاری برای اتصال و پایش تمام مراحل تولید پوشاک – از منبع مواد اولیه تا فرآیند تولید. لورِیرو این سیستم را مانند اکوسیستم دستگاههای اپل میداند که با نرمافزار مشترک بهصورت یکپارچه کار میکنند.
«این تنها درباره کامپیوتر یا آیفون نیست، بلکه درباره چیزی است که آنها در کنار هم میتوانند انجام دهند.»
فعلاً تمرکز Smartex بر کاهش ضایعات و بهبود کارایی کارخانههاست – راهحلی فناورانه برای مشکلی قدیمی که صنعت مد بهتازگی شروع به جدی گرفتن آن کرده است.
