چگونه موج‌های گرما کیفیت هوا را بدتر می‌کنند؟

در حالی که میلیون‌ها نفر در ایالات متحده، از جمله شهر نیویورک، با گرمای بی‌سابقه دست‌وپنجه نرم می‌کنند، پژوهشگران نسبت به پیوند خطرناک بین گرمای شدید و آلودگی هوا هشدار می‌دهند. سیستم‌های پرفشار که باعث شکل‌گیری گنبدهای حرارتی می‌شوند، با به‌دام انداختن هوای گرم و آلاینده‌ها، ترکیبی مرگبار از گرما و آلودگی می‌سازند—تهدیدی فزاینده برای سلامت عمومی در دوران تغییرات اقلیمی.

گرما و آلودگی؛ ضربه‌ای دوگانه به سلامت

به گفته دکتر مردیت مک‌کورمک، مدیر بخش ریه در دانشگاه جان هاپکینز:

«قرار گرفتن هم‌زمان در معرض گرمای شدید و آلودگی هوا، اثرات منفی این دو را تشدید می‌کند.»

افزایش دمای هوا به‌تنهایی می‌تواند بدن را تحت فشار قرار دهد، اما وقتی با آلودگی هوا ترکیب شود، خطراتی مانند حملات قلبی، سکته مغزی، آسم، زایمان زودرس و حتی زوال عقل بیشتر می‌شود. افراد آسیب‌پذیر—مانند سالمندان، کودکان، بیماران زمینه‌ای و زنان باردار—در معرض بیشترین خطر هستند.

طبق داده‌های سازمان جهانی بهداشت، آلودگی هوا سالانه باعث مرگ زودرس میلیون‌ها نفر در سراسر جهان می‌شود و در ایالات متحده، این رقم بیش از ۱۰۰ هزار نفر در سال است.

آلودگی هوا چگونه شکل می‌گیرد؟

دو نوع اصلی از آلودگی هوا که دانشمندان پیگیری می‌کنند عبارت‌اند از:

• ازن سطح زمین: گازی که بر اثر واکنش‌های شیمیایی میان آلاینده‌ها و نور خورشید به‌وجود می‌آید.
• ذرات معلق (PM 2.5): ذرات بسیار ریزی که قطرشان کمتر از ۲.۵ میکرومتر است و می‌توانند وارد جریان خون شوند.

مطالعه اخیر انجمن ریه آمریکا نشان می‌دهد تقریباً نیمی از جمعیت ایالات متحده در مناطقی زندگی می‌کنند که سطح ازن یا ذرات معلق آن ناسالم است. همچنین، به دلیل سابقه نژادپرستی ساختاری مانند ردلاینینگ، افراد رنگین‌پوست بیشتر در نزدیکی منابع آلودگی مانند نیروگاه‌ها و بزرگراه‌ها زندگی می‌کنند.

موج گرما چگونه آلودگی را تشدید می‌کند؟

افزایش دمای جهانی در نتیجه تغییرات اقلیمی، نه‌تنها تعداد روزهای داغ را بیشتر کرده، بلکه آلودگی هوا را نیز وخیم‌تر ساخته است. در طول موج‌های گرما:

• سیستم‌های پرفشار، هوای گرم و آلاینده‌ها را در یک منطقه محبوس می‌کنند.
• باد کمی وجود دارد تا این آلاینده‌ها را پراکنده کند.
• نور خورشید باعث واکنش‌های شیمیایی بیشتر و تولید سریع‌تر ازن می‌شود.

جیم مک‌کواید، شیمی‌دان جو از دانشگاه لیدز، این وضعیت را به «دیگ بخار» تشبیه می‌کند که با گذشت زمان، آلودگی را غلیظ‌تر و سمی‌تر می‌سازد.

تغییرات اقلیمی همچنین باعث تشدید آتش‌سوزی‌های جنگلی شده است که دود حاصل از آن‌ها هزاران کیلومتر دورتر، از جمله اروپا و ایالات جنوبی آمریکا، را آلوده کرده است.

این هفته، شهرهایی مانند نیویورک، فیلادلفیا، سینسیناتی و گرند رپیدز در میشیگان هشدارهایی درباره گرمای شدید و هوای ناسالم برای گروه‌های حساس صادر کرده‌اند.

چگونه در برابر این خطرات از خود محافظت کنیم؟

برای کاهش خطرات ناشی از آلودگی هوا و گرما، توصیه کارشناسان عبارت است از:

• بررسی مداوم کیفیت هوا: از طریق گزارش‌های محلی هواشناسی یا وب‌سایت airnow.gov
• کاهش حضور در فضای باز: به‌ویژه هنگام ورزش در روزهای آلوده
• استفاده از ماسک N95: در شرایط آلودگی شدید ناشی از دود یا مه‌دود، البته ماسک‌ها نمی‌توانند گازهایی مانند ازن را فیلتر کنند
• بستن درها و پنجره‌ها و استفاده از دستگاه تصفیه هوا در داخل خانه
• استفاده از مراکز خنک‌کننده شهری در صورت نداشتن دسترسی به سیستم تهویه مطبوع

دکتر مک‌کورمک تأکید می‌کند که این اقدامات، به‌ویژه برای افراد آسیب‌پذیر، می‌تواند تفاوت میان سلامت و بیماری را رقم بزند.