۲۰۲۶ در آستانه ۱.۵ درجه؛ پیش‌بینی رسمی از تداوم گرمایش بی‌سابقه زمین

تازه‌ترین پیش‌بینی‌های رسمی نهادهای بین‌المللی اقلیمی نشان می‌دهد میانگین دمای کره زمین در سال ۲۰۲۶ در محدوده‌ای بی‌سابقه باقی خواهد ماند و به‌طور متوسط حدود ۱.۴ تا ۱.۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح pre-industrial period یعنی بازه ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰ قرار می‌گیرد؛ وضعیتی که ۲۰۲۶ را در تداوم زنجیره سال‌های رکوردشکن گرمایش جهانی قرار می‌دهد.

بر اساس گزارش Met Office بریتانیا، برآورد مرکزی از میانگین دمای global surface temperature در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۴۶ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح pre-industrial است و دامنه عدم قطعیت این پیش‌بینی بین ۱.۳۴ تا ۱.۵۸ درجه برآورد شده است. این مرکز تأکید کرده است که حتی در سناریوهای محافظه‌کارانه نیز سال ۲۰۲۶ در جمع گرم‌ترین سال‌های ثبت‌شده قرار می‌گیرد و احتمال خروج از محدوده گرمایش بالای ۱.۴ درجه بسیار پایین است.

داده‌های سازمان جهانی هواشناسی WMO نیز این برآورد را تأیید می‌کند. WMO در گزارش به‌روزرسانی اقلیم دهه‌ای خود اعلام کرده است که در بازه ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۹ احتمال ۸۶ درصد وجود دارد که دست‌کم یک سال میانگین دمایی بالاتر از ۱.۵ درجه سانتی‌گراد نسبت به سطح pre-industrial ثبت شود و احتمال ۷۰ درصدی نیز برای عبور میانگین پنج‌ساله این دوره از آستانه ۱.۵ درجه مطرح شده است. بر اساس این گزارش، سال ۲۰۲۶ یکی از نامزدهای اصلی قرار گرفتن در این محدوده دمایی است.

کارشناسان اقلیم تأکید می‌کنند که هرچند نوسان‌های طبیعی مانند ENSO شامل El Niño و La Niña می‌توانند باعث تغییرات سال‌به‌سال شوند، اما عامل اصلی تداوم گرمایش، افزایش مداوم greenhouse gases به‌ویژه CO2 است. طبق داده‌های NOAA Global Monitoring Laboratory، میانگین جهانی CO2 در سال ۲۰۲۴ به حدود ۴۲۲.۸ ppm رسیده که بالاترین نرخ رشد سالانه در تاریخ اندازه‌گیری‌های مدرن محسوب می‌شود. این روند باعث شده است که «خط پایه» دمای جهانی سال‌به‌سال افزایش یابد و حتی سال‌هایی بدون تضمین وقوع El Niño قوی نیز بسیار گرم باقی بمانند.

گزارش‌های Copernicus Climate Change Service یا C3S نیز نشان می‌دهد که سال ۲۰۲۵ با میانگین دمایی نزدیک به ۱.۵ درجه بالاتر از سطح pre-industrial به پایان رسیده و چندین ماه آن در محدوده بالاتر از آستانه ۱.۵ درجه ثبت شده است. کارشناسان می‌گویند ورود به سال ۲۰۲۶ با چنین پیش‌زمینه‌ای به معنای تداوم شرایط گرمایی شدید در مقیاس جهانی است.

WMO در تحلیل‌های خود تأکید کرده است که عبور موقت یک سال از آستانه ۱.۵ درجه به معنای شکست رسمی اهداف Paris Agreement نیست، زیرا این توافق بر مبنای میانگین بلندمدت چنددهه‌ای تعریف شده است. با این حال، افزایش احتمال عبورهای مکرر کوتاه‌مدت از این آستانه، ریسک بروز extreme weather events از جمله heatwave، drought، flood و marine heatwave را به‌طور معناداری افزایش می‌دهد.

به گفته متخصصان اقلیم، اهمیت سال ۲۰۲۶ بیش از آنکه به شکستن یا نشکستن یک رکورد عددی محدود شود، در تثبیت یک وضعیت جدید اقلیمی است؛ وضعیتی که در آن دمای جهانی به‌طور پایدار در محدوده‌ای نزدیک به ۱.۵ درجه نوسان می‌کند. این شرایط، فشار مضاعفی بر سیاست‌های mitigation و adaptation وارد کرده و ضرورت کاهش سریع‌تر emissions و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها را برجسته‌تر می‌سازد.

جمع‌بندی داده‌ها و پیش‌بینی‌های رسمی نشان می‌دهد سال ۲۰۲۶ به احتمال زیاد نه یک استثنا، بلکه بخشی از یک روند تثبیت‌شده گرمایش جهانی خواهد بود؛ روندی که به گفته نهادهای علمی، بدون تغییر جدی در مسیر انتشار greenhouse gases، می‌تواند در سال‌های آینده به عبور پایدار از آستانه ۱.۵ درجه منجر شود.