منبع: CleanTechnica | نویسنده: مایکل بارنارد | تاریخ انتشار: ۱۹ مه ۲۰۲۵
مروری بر محتوای خبر
لهستان که در دهه ۱۹۹۰ تقریباً به طور کامل بر زغالسنگ تکیه داشت، امروز یکی از نمونههای قابلتوجه گذار انرژی در اروپا بهشمار میرود. در سال ۱۹۹۰، ۷۵ درصد انرژی اولیه لهستان از زغالسنگ تأمین میشد، اما تا سال ۲۰۲۴، این سهم به حدود ۴۵ درصد کاهش یافته است. در عوض، انرژیهای تجدیدپذیر به طور چشمگیری جای خود را در سبد انرژی این کشور باز کردهاند.
سهم روزافزون انرژیهای نو در لهستان
در سال ۲۰۲۴، ۲۹ درصد از برق لهستان از منابع تجدیدپذیر تأمین شد؛ رشدی چشمگیر در مقایسه با دهههای گذشته. این انرژیها شامل نیروگاههای بادی، صفحات خورشیدی، زیستتوده و مقدار کمی انرژی آبی هستند. فقط در سال گذشته، لهستان ۴ گیگاوات ظرفیت خورشیدی جدید به شبکه اضافه کرده که مجموع آن را به بیش از ۲۱ گیگاوات رسانده است.
ناکامی در حملونقل هیدروژنی
با وجود پیشرفت در تولید برق، بخش حملونقل همچنان پاشنهآشیل سیاستهای اقلیمی لهستان باقی مانده است. اتوبوسهای هیدروژنی در شهرهایی مانند چلم و پوزنان با مشکلات فنی و لجستیکی جدی روبهرو شدهاند. هزینه بالای سوخت هیدروژنی (تا ۱۶.۵ دلار به ازای هر کیلوگرم) در مقابل سوخت دیزل (۱.۱۸ دلار) و مسافتهای طولانی برای سوختگیری، مزایای زیستمحیطی این وسایل نقلیه را بیاثر کرده است.
تداوم مصرف بالای سوخت در حملونقل
با وجود پیشرفت در بخشهای خانگی و صنعتی، بخش حملونقل هنوز ۷۵ درصد از انرژی سوختی را به گرمای بلااستفاده تبدیل میکند. خودروهای با موتور درونسوز همچنان سهم بالایی دارند و نفوذ خودروهای برقی در کشور پایین است. این موضوع، وابستگی لهستان به نفت وارداتی و آسیبپذیری در برابر نوسانات ژئوپولیتیکی را افزایش داده است.
بهبود راندمان در بخشهای دیگر
در مقابل، بخش خانگی با نصب پمپهای حرارتی، سامانههای گرمایش منطقهای و استانداردهای جدید عایقکاری ساختمان، مصرف انرژی را به شدت بهینه کرده است. در صنایع نیز استفاده از موتورها و کورههای الکتریکی کارآمد، بازیافت گرما و بهروزرسانی تجهیزات باعث افزایش راندمان شده است.
بررسی طرحهای بلندمدت: انرژی هستهای یا خورشیدی؟
در حالیکه دولت لهستان به دنبال راهاندازی نخستین نیروگاه هستهای تا سال ۲۰۳۶ است، بسیاری از کارشناسان هزینههای سرسامآور (حدود ۴۹ میلیارد دلار) و تأخیرهای بلندمدت این طرح را مورد انتقاد قرار دادهاند. در عوض، توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر، دسترسی آسانتر و نتایج فوریتری به همراه داشته است.
ثبات مصرف، اما تغییر در کیفیت مصرف
یکی از نکات جالب در تحلیل انرژی لهستان، ثبات در کل مصرف اولیه انرژی از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴ (حدود ۱۲۰۰ تراواتساعت) است. آنچه تغییر کرده، نحوه تولید، استفاده و بازدهی انرژی است. زغالسنگ هنوز سهم بالایی دارد، اما با افزایش راندمان، سهم انرژی مفید نسبت به کل انرژی مصرفی بیشتر شده است.
تأثیرات منطقهای و ژئوپولیتیک
لهستان با ایفای نقش فعال در حمایت از اوکراین و اتصال زیرساختهای برقی اوکراین به شبکه اروپایی، جایگاه استراتژیک خود را در سیاست انرژی اروپا تثبیت کرده است. همچنین این کشور به مرکزی برای کمکهای بشردوستانه و لجستیک نظامی در منطقه تبدیل شده است.
نتیجهگیری
تجربه لهستان نشان میدهد که حتی کشورهایی با وابستگی تاریخی به زغالسنگ نیز میتوانند طی چند دهه، تنوع، راندمان و پایداری را به سبد انرژی خود اضافه کنند. با این حال، برای تکمیل این گذار، الکتریکیسازی حملونقل و پرهیز از سرمایهگذاریهای پرهزینه غیرضروری مانند انرژی هستهای، باید در دستور کار قرار گیرد.
