مروری بر محتوای خبر
نگارنده: کریستینا کلزو
منبع: The New York Times
نمایشهای آتشبازی، با انفجارهای رنگارنگ و نورهای درخشان، جزء جداییناپذیر بسیاری از جشنها در سراسر جهان هستند—از چهارم ژوئیه در آمریکا گرفته تا دیوالی و شب سال نو. اما در پس این شکوه بصری و هیجان عمومی، آسیبهای پنهانی به محیط زیست، جانوران و حتی سلامت انسانها وارد میشود که اغلب نادیده گرفته میشود.
در ادامه به بررسی این پیامدها و راهکارهای پیشنهادی متخصصان برای کاهش اثرات منفی آتشبازی میپردازیم.
اضطراب و آسیب به جانوران
صدای بلند، غیرمنتظره و نورهای ناگهانی ناشی از آتشبازی میتواند موجی از وحشت در جانوران، اعم از حیوانات خانگی، حیات وحش و حتی حیوانات باغوحشها ایجاد کند. تحقیقات جهانی نشان دادهاند که پرندگان، شیرهای دریایی و فوکها هنگام وقوع آتشبازی، بهطور جمعی از مناطق پرواز میکنند یا فرار میکنند که این امر انرژی زیادی از آنها میگیرد و گاه منجر به ترک دائمی زیستگاه میشود.
بیل بیتمن، استاد بومشناسی در دانشگاه کرتین استرالیا و نویسنده مرور پژوهشهای جهانی در این زمینه میگوید:
«این رفتار فراری، هزینه انرژی سنگینی برای جانور دارد و ممکن است باعث کاهش بقا شود. جانور ممکن است دیگر به زیستگاه قبلیاش بازنگردد.»
این تأثیرات زمانی که آتشبازی در فصل مهاجرت یا زادآوری جانوران رخ دهد، شدت بیشتری مییابد. بهطور مثال، روز استقلال آمریکا (۴ ژوئیه) با فصل زادآوری بسیاری از پرندگان ساحلی همزمان است. نیکول میشل، مدیر علوم کمی در انجمن ملی آدوبن آمریکا هشدار میدهد که پرندگان ساحلی، بهویژه در معرض خطر هستند.
او میافزاید:
«پرندگانی که وحشتزده فرار میکنند، ممکن است لانه، تخمها یا جوجههای خود را رها کنند و آنها را در برابر شکارچیان بیدفاع بگذارند.»
در برخی موارد، آتشبازی موجب مرگ دستهجمعی پرندگان شده است. در شهر بیبی، آرکانزاس، در سالهای ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ هزاران مرغ سیاه پس از شوک ناشی از آتشبازی شب سال نو جان باختند. در تگزاس نیز، آتشبازی در سال ۲۰۲۲ موجب پراکندگی دستههای اگرت و برخورد آنها با ترانسفورماتورهای برق شد.
آلودگی هوا، آب و خاک
آتشبازی تنها به جانوران آسیب نمیزند. انفجار آنها منجر به افزایش شدید و کوتاهمدت آلودگی هوا و رسوب مواد شیمیایی خطرناک در آب و خاک میشود. دود حاصل از آتشبازی حاوی ذرات معلق، فلزات سنگین و گازهایی مانند دیاکسید گوگرد است که برای بیماران قلبی و تنفسی بسیار مضر است.
برخی از مواد شیمیایی مانند «پِرکلرات» که در تولید آتشبازی به کار میروند، بعدها در منابع آبی نیز شناسایی شدهاند.
آتشبازیها معمولاً با پلاستیک بستهبندی میشوند و بقایای آنها پس از پایان نمایش، در طبیعت رها شده و بهراحتی به ریزپلاستیکها تبدیل میشوند. مطالعهای در لندن نشان داد که جشنهای سال نو باعث افزایش چشمگیر ریزپلاستیکها در رودخانه تیمز شدهاند.
راهکارهایی برای کاهش آسیب
با وجود اثرات مخرب آتشبازی، راهحلهایی برای کاهش آنها وجود دارد، از جمله:
- جلوگیری از اجرای آتشبازی در مناطق حساس زیستمحیطی
- ممنوعیت یا محدودسازی آتشبازیهای شخصی
- استفاده از آتشبازیهای با مواد شیمیایی کمتر
- جایگزینی با نمایشهای نوری پهپادی
دکتر بیتمن میگوید:
«آتشبازیها چشمنواز و از نظر فرهنگی مهم هستند، اما اگر گزینههای سازگارتر با محیطزیست در دسترس باشد، باید آنها را انتخاب کنیم.»
نمایشهای عمومی که در ارتفاع بالا انجام میشوند، آسیب کمتری نسبت به آتشبازیهای پراکنده و شخصی دارند. کاهش مدت زمان نمایشها و فاصلهگذاری مکانی از سکونتگاه جانوران نیز مؤثر است.
نمایشهای پهپادی، بهویژه در سالهای اخیر، محبوبتر شدهاند. این نمایشها کمصدا هستند و فاقد دود و آلودگی شدید شیمیایی میباشند. برخی شهرها، از جمله هینگهام، ماساچوست، برای حفاظت از پرندگان بومی مانند اویسترکچرها نمایشهای پهپادی را جایگزین کردهاند. رئیس کمیته توسعه بندر این شهر، مارکو بوئر، اظهار داشت که بازخورد شهروندان نسبت به نخستین نمایش پهپادی همراه با موسیقی زنده، «بسیار مثبت» بوده است.
او اضافه کرد:
«علاوه بر حفاظت از پرندگان، متوجه شدیم که زباله پلاستیکی کمتری در آبها باقی مانده و تجربهای فراگیرتر برای انسانها و حیواناتی که به صدا حساس هستند، فراهم شده است.»
دکتر بیتمن در پایان میگوید:
«برای کاهش آسیب، نباید مستقیم بگوییم: «چیزی که از آن لذت میبرید بد است، متوقفش کنید.» بلکه باید بهدنبال گزینههایی باشیم که همچنان لذتبخش، اما پایدارتر باشند.»
