کمیسیون اروپا اعلام کرده است که نخستین مرحله از اصلاحات گسترده «سیستم تجارت انتشار اتحادیه اروپا» (EU ETS) را آغاز کرده؛ سیستمی که بهعنوان ابزار اصلی قیمتگذاری کربن در اروپا شناخته میشود و هدف آن کاهش انتشار گازهای گلخانهای از طریق سازوکار «سقف و تجارت» (Cap-and-Trade) است.
بر اساس این سازوکار، برای میزان کل انتشار کربن سقفی تعیین میشود و شرکتها باید برای انتشار خود مجوز (Allowance) خریداری کنند؛ بهگونهای که هر مجوز معادل یک تن دیاکسیدکربن است.
این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که صنایع اروپایی، بهویژه بخشهای انرژیبر مانند فولاد و مواد شیمیایی، نسبت به افزایش هزینههای کربن و کاهش رقابتپذیری در برابر رقبای جهانی هشدار دادهاند. گزارشها نشان میدهد هزینههای انتشار کربن میتواند در سالهای آینده بهطور چشمگیری افزایش یابد و فشار مالی قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد کند.
اصلاحات جدید بخشی از برنامه گسترده اتحادیه اروپا برای بازنگری ETS در آستانه اهداف اقلیمی ۲۰۳۰ و ۲۰۴۰ است. این بازنگری شامل بررسی نقش فناوریهای جذب کربن، گسترش دامنه پوشش به بخشهای جدید و اصلاح سازوکارهای بازار مانند «ذخیره پایداری بازار» (Market Stability Reserve) خواهد بود.
همزمان، یکی از محورهای اصلی اصلاحات، کاهش تدریجی تخصیص رایگان مجوزهای انتشار به صنایع است؛ سیاستی که با اجرای «مکانیسم تعدیل کربن مرزی» (CBAM) جایگزین میشود. این مکانیسم با هدف جلوگیری از «نشت کربن» (Carbon Leakage) طراحی شده و از سال ۲۰۲۶ وارد فاز اجرایی میشود.
با این حال، برخی فعالان صنعتی خواستار بازنگری در سرعت حذف مجوزهای رایگان شدهاند و هشدار میدهند که در صورت عدم حمایت کافی، صنایع اروپایی با افزایش هزینهها و کاهش سرمایهگذاری مواجه خواهند شد.
سیستم ETS که از سال ۲۰۰۵ راهاندازی شده، تاکنون نقش مهمی در کاهش انتشار گازهای گلخانهای ایفا کرده و توانسته انتشار در بخشهای تحت پوشش را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
در مجموع، آغاز این اصلاحات نشاندهنده تلاش اتحادیه اروپا برای ایجاد توازن میان اهداف اقلیمی و حفظ رقابتپذیری صنعتی است؛ چالشی که در سالهای پیشرو اهمیت بیشتری خواهد یافت.
