کمیسیون اروپا با تصویب مقررات جدید ذیل «مقررات طراحی بومسازگار محصولات پایدار» اعلام کرد از ژوئیه ۲۰۲۶ امحای پوشاک، اکسسوری و کفشهای فروشنرفته برای شرکتهای بزرگ ممنوع میشود؛ اقدامی که با هدف کاهش ضایعات، مهار انتشار سالانه ۵.۶ میلیون تن دیاکسیدکربن و تقویت اقتصاد چرخشی اجرا خواهد شد.
تمرکز بر منسوجات در نقشه پنجساله طراحی بومسازگار
کمیسیون اروپا این تصمیم را در ادامه اجرای مقررات ESPR که در سال ۲۰۲۴ به تصویب رسید، اتخاذ کرده است؛ مقرراتی که اختیار تعیین الزامات طراحی بومسازگار برای ارتقای پایداری محیطزیستی محصولات را به این نهاد میدهد. این الزامات میتواند طیفی از شاخصها شامل دوام، قابلیت استفاده مجدد، تعمیرپذیری، بهرهوری انرژی و منابع، محتوای بازیافتی، امکان بازتولید و بازیافت و همچنین ردپای کربن و زیستمحیطی محصولات را دربر گیرد.
کمیسیون اروپا در سال ۲۰۲۵ فهرستی از اولویتهای پنجساله برای اعمال الزامات جدید طراحی بومسازگار و برچسبگذاری انرژی منتشر کرد. فولاد و آلومینیوم، منسوجات با تمرکز بر پوشاک، مبلمان، تایر و تشک در این فهرست قرار گرفتند. این انتخاب بر مبنای ظرفیت این بخشها برای پیشبرد اقتصاد چرخشی صورت گرفته است.
۹ درصد منسوجات هرگز پوشیده نمیشوند
بر اساس برآورد کمیسیون، سالانه بین ۴ تا ۹ درصد از منسوجات فروشنرفته در اروپا پیش از آنکه حتی یکبار استفاده شوند، معدوم میشوند. رشد تجارت الکترونیک و بازگشت گسترده کالا از سوی مشتریان، این روند را تشدید کرده است. کمیسیون اعلام کرد امحای این محصولات سالانه حدود ۵.۶ میلیون تن دیاکسیدکربن تولید میکند.
مقامهای اروپایی هدف از مقررات جدید را کاهش پسماند، محدودسازی آسیبهای محیطزیستی و ایجاد شرایط رقابتی برابر برای شرکتهایی عنوان کردند که به سمت مدلهای کسبوکار پایدار حرکت کردهاند.
اجرای تدریجی برای شرکتهای بزرگ و متوسط
بر اساس مقررات جدید، ممنوعیت امحای پوشاک، اکسسوری و کفشهای فروشنرفته از ژوئیه ۲۰۲۶ برای شرکتهای بزرگ اجرایی میشود. شرکتهای متوسط نیز از سال ۲۰۳۰ مشمول این الزام خواهند شد.
همزمان، شرکتها موظف میشوند اطلاعات مربوط به کالاهای مصرفی فروشنرفتهای را که بهعنوان پسماند دور میریزند، افشا کنند. کمیسیون اروپا قالب استانداردی برای این گزارشدهی تعیین کرده است که از فوریه ۲۰۲۷ لازمالاجرا خواهد بود.
اولویت با فروش مجدد، بازتولید و اهدا
کمیسیون اروپا شرکتها را به مدیریت کارآمدتر موجودی انبار، بهبود سازوکار رسیدگی به مرجوعیها و استفاده از گزینههایی مانند فروش مجدد، بازتولید، اهدا یا استفاده مجدد ترغیب کرده است. در عین حال، مقررات موارد مشخصی را که در آنها امحای محصول مجاز است، از جمله دلایل ایمنی یا آسیبدیدگی کالا، پیشبینی کرده است.
جسیکا روزوال، کمیسر محیطزیست، تابآوری آبی و اقتصاد چرخشی رقابتی اتحادیه اروپا، اعلام کرد: «بخش نساجی در گذار به سمت پایداری پیشگام است، اما همچنان چالشهایی وجود دارد. آمار مربوط به ضایعات نشان میدهد که باید اقدام کنیم. با این مقررات جدید، این بخش میتواند به سوی شیوههای پایدار و چرخشی حرکت کند و در عین حال رقابتپذیری خود را تقویت و وابستگیها را کاهش دهد.»
مقررات جدید ESPR بخشی از راهبرد کلان اتحادیه اروپا برای تسریع گذار به اقتصاد چرخشی و کاهش ردپای کربن بخشهای پرمصرف منابع محسوب میشود و انتظار میرود پیامدهای آن فراتر از بازار اروپا، بر زنجیرههای تأمین جهانی صنعت مد و کفش نیز اثرگذار باشد.
