منبع: Science.org | تاریخ انتشار: ۱ ژوئن ۲۰۲۵
ترجمه اختصاصی: تحریریه اکو اسکوپ
مروری بر محتوای خبر
در حالی که بحران اقلیمی بیوقفه ادامه دارد، مطالعهای تازه که در مجله علمی معتبر Science منتشر شده است هشدار میدهد که بیش از سهچهارم یخچالهای طبیعی جهان در صورت تداوم روند فعلی گرم شدن زمین، نابود خواهند شد؛ مسئلهای که به تشدید افزایش سطح دریاها و تهدید منابع آبی برای میلیاردها انسان منجر میشود.
این تحلیل بینالمللی که با مشارکت دانشگاهها و مراکز پژوهشی متعددی از جمله دانشگاه آزاد بروکسل و مؤسسه فناوری زوریخ صورت گرفته، تصویری روشن از روند بلندمدت از دست رفتن یخچالها ترسیم کرده و نشان میدهد که هر دهم درجه افزایش دمای زمین، تأثیر چشمگیری بر این فرایند دارد.
پیامی تلخ، اما امیدبخش
هری زکولاری، یخچالشناس دانشگاههای بروکسل و زوریخ و نویسنده همکار این پژوهش، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه اعلام کرد که با وجود یافتههای نگرانکننده، این گزارش «پیامی از امید» نیز در خود دارد.
در مسیر سیاستهای اقلیمی فعلی، پیشبینی میشود دمای جهانی تا سال ۲۱۰۰ به ۲.۷ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی برسد؛ سناریویی که موجب از بین رفتن ۷۶٪ از جرم فعلی یخچالهای طبیعی خواهد شد.
اما اگر افزایش دما به سقف ۱.۵ درجه توافقنامه پاریس محدود شود، میتوان ۵۴٪ از جرم یخچالها را حفظ کرد. این نتیجهگیری بر اساس ترکیب خروجیهای هشت مدل یخچالی مختلف و شبیهسازی شرایط اقلیمی آینده به دست آمده است.
اهمیت دهمهای درجه
لیلیان شوستر، دیگر نویسنده مقاله و پژوهشگر دانشگاه اینسبروک اتریش، گفت: «ویژگی خاص این مطالعه آن است که نشان میدهد حتی هر دهم درجه افزایش دما نیز تفاوت بزرگی ایجاد میکند.»
همزمان با انتشار این مقاله، مقامات سوئیس مشغول پایش خطرات سیل ناشی از فروپاشی یخچال عظیم “برچ” هستند که منجر به تخریب کامل یک روستای تخلیهشده شده است. هرچند یخچالهای سوئیس تحت تأثیر شدید تغییرات اقلیمی قرار دارند، هنوز مشخص نیست که این حادثه اخیر ناشی از گرمایش زمین بوده یا عوامل زمینشناختی طبیعی در آن نقش داشتهاند.
یخچالها؛ فراتر از ذخایر یخ
یخچالهای طبیعی تنها در قطبها متمرکز نیستند؛ بلکه از کوههای کلیمانجارو تا آلپهای اتریش و رشتهکوه قراقروم پاکستان، در تمامی قارهها (بهجز استرالیا) پراکندهاند. این ذخایر عظیم برف، یخ، سنگ و رسوب که در زمستان رشد میکنند و در تابستان کاهش مییابند، در دورانهای بسیار سرد زمینشناختی شکل گرفتهاند.
ذوب شدن این یخها موجب تأمین آب رودخانهها برای کشاورزی، شیلات و آشامیدنی میشود. در مقابل، از دست رفتن آنها میتواند تأثیرات گستردهای بر اقتصاد گردشگری، منابع فرهنگی و حتی معنوی جوامع محلی داشته باشد.
در سالهای اخیر، مراسم نمادین «تشییع یخچالها» در کشورهایی چون ایسلند، سوئیس و مکزیک برگزار شدهاند. زکولاری با اشاره به نقش جهانی این پدیده گفت: «یکی از سؤالات رایج این است که چرا در بلژیک یک یخچالشناس فعالیت میکند؟ پاسخ ساده است: بالا آمدن سطح دریا. ذوب یخچالها همهجا رخ میدهد و حتی بر مناطق ساحلی دور از کوهها تأثیر میگذارد.»
طبق این پژوهش، حدود ۲۵٪ از افزایش سطح فعلی دریاها ناشی از ذوب یخچالهاست. حتی اگر از همین امروز استفاده از سوختهای فسیلی بهکلی متوقف شود، همچنان ۳۹٪ از کاهش جرم یخچالها «قفلشده» و اجتنابناپذیر است—رقمی معادل حداقل ۱۱۳ میلیمتر (۴.۴ اینچ) افزایش سطح دریاها.
تأثیرات نابرابر، منطقهای
یکی از یافتههای کلیدی این تحقیق آن است که یخچالهای برخی مناطق نسبت به دیگر مناطق بسیار آسیبپذیرتر هستند.
در صورت افزایش دما به ۲ درجه سانتیگراد، یخچالهای آلپ اروپا، رشتهکوههای راکی در آمریکا و کانادا، و ایسلند تقریباً تمام یخ خود را از دست خواهند داد.
در مقابل، تنها ۲۵٪ از یخچالهای هیمالیا در نواحی مرکزی و شرقی باقی خواهند ماند؛ در حالی که بخش غربی این رشتهکوه با توجه به تنوع ارتفاعی خود، ممکن است تا ۶۰٪ یخ خود را حفظ کند.
پیامدهای انسانی
در مقالهای مرتبط در مجله Science، دو پژوهشگر دانشگاه رایس آمریکا—سایمین هو و دومینیک بویِر—توضیح دادهاند که عقبنشینی یخچال “گلیسان” در ایالت اورگن چگونه باغها، منابع ماهیگیری و میراث فرهنگی بومیان قبیله “کوینالت” را تهدید کرده است.
زکولاری در پایان تأکید کرد: «متأسفانه بخش بزرگی از یخچالها را از دست خواهیم داد، اما با هدفگذاریهای بلندپروازانه هنوز میتوان بسیاری از آنها را نجات داد. این یخچالها نهتنها زیبا هستند، بلکه برای تأمین آب، تنظیم سطح دریاها، گردشگری، برقآبی، ارزشهای معنوی، بومشناسی و بسیاری زمینههای دیگر حیاتیاند.»
