سازمان ملل متحد در تازهترین گزارش خود اعلام کرد که ۴۵ درصد از ۸.۲ میلیارد نفر جمعیت جهان در سال ۲۰۲۵ در شهرها ساکن هستند؛ رقمی که طبق پیشبینیها در دهههای آینده افزایش خواهد یافت. این گزارش با عنوان «چشمانداز شهرنشینی جهان ۲۰۲۵: خلاصه نتایج» روز سهشنبه از سوی اداره امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل (UNDESA) منتشر شد و همزمان با مذاکرات کشورها درباره تعهدات اقلیمی در نشست COP30 در برزیل، نقش تعیینکننده شهرنشینی در توسعه پایدار و تابآوری اقلیمی را برجسته کرد.
براساس این گزارش، در سال ۱۹۵۰ تنها ۲۰ درصد از جمعیت ۲.۵ میلیارد نفری جهان شهرنشین بودند، اما تا سال ۲۰۵۰ دوسوم کل رشد جمعیتی در شهرها و بخش باقیمانده در شهرهای کوچک و متوسط رخ خواهد داد. در همین بازه زمانی، مناطق روستایی ــ بهجز در جنوب صحرای آفریقا ــ با کاهش جمعیت مواجه میشوند.
گزارش سازمان ملل نشان میدهد تعداد «مگاشهرها» یا کلانشهرهای بالای ۱۰ میلیون نفر از سال ۱۹۷۵ تاکنون چهار برابر شده و از ۸ به ۳۳ شهر رسیده است که ۱۹ مورد آن در آسیا قرار دارد. جاکارتا با جمعیت نزدیک به ۴۲ میلیون نفر، داکا با حدود ۴۰ میلیون نفر و توکیو با ۳۳ میلیون نفر در صدر این فهرست قرار دارند. قاهره تنها مگاشهر غیر آسیایی حاضر در ده شهر نخست است. سازمان ملل پیشبینی کرده تعداد مگاشهرها تا سال ۲۰۵۰ به ۳۷ مورد برسد و شهرهایی مانند آدیسآبابا، دارالسلام، هاژیپور و کوالالامپور نیز از مرز ۱۰ میلیون نفر عبور کنند.
در کنار رشد مگاشهرها، گزارش تأکید میکند که شهرهای کوچک و متوسط با سرعت بیشتری در حال توسعه هستند. بررسی حدود ۱۲ هزار شهر نشان میدهد ۹۶ درصد آنها کمتر از یک میلیون نفر جمعیت دارند و ۸۱ درصد کمتر از ۲۵۰ هزار نفر. مجموع تعداد شهرها از سال ۱۹۷۵ تاکنون بیش از دو برابر شده و پیشبینی میشود تا میانه قرن به بیش از ۱۵ هزار شهر برسد.
گزارش همچنین به الگوهای متفاوت رشد اشاره دارد؛ برخی شهرها با وجود افزایش جمعیت کشورشان در حال کوچک شدن هستند و برخی دیگر علیرغم کاهش جمعیت ملی، رشد جمعیتی را تجربه میکنند. بیش از یکسوم شهرهای کوچکتر از ۲۵۰ هزار نفر که در حال کاهش جمعیت هستند در چین قرار دارند و ۱۷ درصد نیز در هند. در این میان، شهرهای بزرگی چون مکزیکوسیتی و چنگدو نیز کاهش جمعیت را ثبت کردهاند.
طبق این گزارش، «شهرکها» با حداقل پنج هزار نفر جمعیت، رایجترین شکل سکونت در بیش از ۷۰ کشور از جمله آلمان، هند، اوگاندا و ایالات متحده هستند. در مقابل، مناطق روستایی که در سال ۱۹۷۵ رایجترین نوع سکونت در ۱۱۶ کشور بودند، اکنون تنها در ۶۲ کشور غالباند و این رقم تا سال ۲۰۵۰ به ۴۴ کشور کاهش خواهد یافت. تنها منطقهای که همچنان رشد جمعیت روستایی را تجربه میکند، جنوب صحرای آفریقاست که طبق پیشبینیها تقریباً تمام افزایش آینده جمعیت روستایی را به خود اختصاص خواهد داد.
