بر پایه تحلیل «لاوری میلیویرتا»، تحلیلگر ارشد مرکز پژوهش درباره انرژی و هوای پاک (CREA) و عضو ارشد مؤسسه سیاست جامعه آسیایی، انتشار دیاکسیدکربن چین در سهماهه سوم ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته تغییر محسوسی نداشت و روند ۱۸ ماههی «ثابت یا کاهشی» از مارس ۲۰۲۴ تاکنون ادامه دارد.
افزایش ۴۶ درصدی تولید برق خورشیدی و ۱۱ درصدی بادی در کنار رشد اندک هستهای و برقآبی، تقریباً تمام رشد ۶.۱ درصدی تقاضای برق را جبران کرده و مانع از افزایش انتشار در بخش نیرو شده است.
تراز شکنندهی انتشار در ۲۰۲۵
پس از ۹ ماه نخست سال، چین در مرز بین کاهش یا افزایش اندک انتشار قرار دارد. برآوردها نشان میدهد در سپتامبر ۲۰۲۵ حدود سه درصد کاهش سالبهسال ثبت شده است. با توجه به روند فصلی مصرف برق و کند شدن رشد در ماههای سرد، احتمال ثبت افت سالانه در ۲۰۲۵ افزایش یافته است؛ هرچند نتیجه نهایی به عملکرد سهماهه چهارم بستگی دارد.
بخش انرژی و برق
رشد انرژیهای پاک
در بخش برق – بزرگترین منبع انتشار چین – میزان انتشار در سهماهه سوم بدون تغییر ماند. برق خورشیدی ۴۶ درصد و بادی ۱۱ درصد افزایش یافتند و در مجموع ۹۰ درصد رشد مصرف برق را پوشش دادند. بهبود بازده نیروگاههای زغالسوز و افزایش سهم گاز طبیعی نیز به تثبیت وضعیت کمک کرد.
ظرفیتسازی بیسابقه
چین در ۹ ماه نخست سال، ۲۴۰ گیگاوات ظرفیت خورشیدی و ۶۱ گیگاوات بادی را به شبکه افزود. اگرچه از مه ۲۰۲۵ بهدلیل تغییر نظام قیمتگذاری، آهنگ نصب کند شد، کشور همچنان در مسیر رکوردشکنی قرار دارد. تولید سلولهای خورشیدی نیز در سهماهه سوم ۸ درصد افزایش یافت که نشانه تداوم رشد است.
چالش سیاستی
انجمن انرژی بادی چین هدف افزایش سالانه ۱۲۰ گیگاوات و انجمن فتوولتائیک، ۲۳۵ تا ۲۷۰ گیگاوات را برای سال ۲۰۲۶ تعیین کردهاند. در مقابل، هدف دولت برای رسیدن به ۳۶۰۰ گیگاوات تا سال ۲۰۳۵ معادل رشد میانگین سالانه ۲۰۰ گیگاوات است. اجرای مقررات جدید «قرارداد اختلاف قیمت» (CfD) در استانها تعیینکننده سرعت واقعی نصبها خواهد بود.
ظرفیت فسیلی و بهرهبرداری پایین
از سال ۲۰۲۰ دولت مجوز ساخت نیروگاههای جدید زغال و گاز را تسهیل کرده است. با این حال، تولید زغالی از آوریل ۲۰۲۴ کاهش یافته و ضریب بهرهبرداری از ۵۴ درصد در اوایل ۲۰۲۴ به ۵۱ درصد در سپتامبر ۲۰۲۵ رسیده است. با ورود ۲۳۰ گیگاوات ظرفیت جدید در دست ساخت، احتمال افت این ضریب تا ۴۳ درصد وجود دارد؛ موضوعی که میتواند سیاستهای حمایتی از زغال را به چالش بکشد.
نفت و بخش حملونقل
افت مصرف در حملونقل
مصرف بنزین، گازوئیل و سوخت جت در سهماهه سوم ۲۰۲۵ حدود ۴ تا ۵ درصد کاهش یافت؛ نتیجه مستقیم گسترش خودروهای برقی. تنها در اکتبر، مصرف بنزین ۸ درصد پایین آمد و جهش معمول تعطیلات ملی را از بین برد.
رشد صنایع شیمیایی
در مقابل، مصرف نفت در صنایع غیرحملونقلی ۸ تا ۱۰ درصد افزایش یافت. تولید پلاستیکهای اولیه ۱۲ درصد، الیاف شیمیایی ۱۱ درصد و اتیلن ۷ درصد رشد کردند. این جهش ناشی از سیاست «جانشینی واردات»، بازطراحی پالایشگاهها به سمت محصولات پتروشیمی و رونق تجارت الکترونیک و غذارسانی آنلاین است.
سیمان و فولاد؛ بازتاب رکود ساختوساز
انتشار ناشی از تولید سیمان در سهماهه سوم ۷ درصد و از فلزات ۱ درصد کاهش یافت. انقباض مداوم بخش ساختوساز عامل اصلی افت تقاضا برای فولاد و مصالح است. هرچند کاهش تولید فولاد ۳ درصد بود، اما اثر کاهش بر انتشار کمتر احساس شد زیرا بخش عمده افت از سوی فولادسازان برقی جبران شد.
رشد ملایم گاز
مصرف گاز طبیعی در سهماهه سوم سه درصد بالا رفت. مصرف نیروگاهی آن ۹ درصد افزایش یافت و در سایر بخشها حدود ۲ درصد رشد داشت. این روند در کنار انرژیهای پاک به حفظ ثبات در انتشار بخش نیرو کمک کرده است.
پیامدهای سیاستی و چشمانداز
شکست هدف شدت انتشار
برای تحقق هدف کاهش ۱۸ درصدی شدت انتشار طی ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، باید امسال کاهش مطلق دستکم چهار درصدی ثبت میشد. اکنون برآوردها از کاهش حدود ۱۲ درصدی طی کل دوره حکایت دارد؛ بهاینترتیب چین برای دستیابی به هدف ۶۵ درصد کاهش شدت نسبت به ۲۰۰۵ تا سال ۲۰۳۰ باید در برنامه پنجساله بعدی (۲۰۲۶–۲۰۳۰) شدت انتشار را حدود ۲۲ تا ۲۴ درصد دیگر پایین بیاورد.
خطر «طوفان قله»
هدف جدید ۲۰۳۵ که کاهش ۷ تا ۱۰ درصدی نسبت به سطح نامشخص قله را تعیین کرده، میتواند انگیزهای برای افزایش کوتاهمدت انتشار تا قبل از سال قله ایجاد کند. تنها اجرای کامل نظام «کنترل دوگانه» شدت و سقف مطلق کربن از سال ۲۰۲۶ میتواند این خطر را مهار کند.
جمعبندی
چین در حال گذار به ساختار انرژی تازهای است که در آن ظرفیتهای بیسابقه خورشیدی و بادی تقریباً تمام رشد تقاضای برق را جبران کردهاند، در حالیکه حملونقل فسیلی تحت فشار الکتریکیسازی قرار دارد. با این وجود، رونق صنایع شیمیایی و افزایش ظرفیت فسیلی همچنان مانع از کاهش محسوس انتشار میشود. تداوم رشد انرژی پاک فراتر از ۲۰۰ گیگاوات در سال و مدیریت ظرفیتهای زغالسوز کمکار، کلید حفظ مسیر نزولی انتشار تا ۲۰۳۰ خواهد بود.
