مروری بر محتوای خبر
منبع: Earth.com | نویسنده: آندری ایونسکو | تاریخ انتشار: ژوئن ۲۰۲۵
رودهای جوی (Atmospheric Rivers) شبیه به شیلنگهایی نامرئی در آسمان هستند که هزاران کیلومتر امتداد مییابند و حجمی از رطوبت را جابجا میکنند که حتی از رود آمازون هم بیشتر است. این پدیدهها، که از اقیانوسهای گرم شکل میگیرند، به سمت قطبها حرکت کرده و با بارش شدید باران یا برف تخلیه میشوند. اگرچه اثر این پدیده در مناطقی مانند قطب شمال و عرضهای میانی شناختهشدهتر است، اما نقش آنها در جنوبگان هنوز بهدرستی درک نشده است.
اکنون، یک مطالعه جدید به سرپرستی میشل مکلنن از سازمان تحقیقات جنوبگان بریتانیا، تصویری بیسابقه از آینده رودهای جوی در جنوبگان ارائه میدهد. بر اساس این پژوهش که از مدلهای اقلیمی با وضوح بالا و بدترین سناریوی انتشار گازهای گلخانهای استفاده کرده است، تعداد رودهای جوی در جنوبگان میتواند تا سال ۲۱۰۰ دو برابر شود و میزان رطوبتی که به این قاره میآورند نیز ۲.۵ برابر افزایش یابد.
دنیای گرمتر، رطوبت بیشتر
بر اساس اصول ساده فیزیک، هوای گرمتر توانایی نگهداری بخار آب بیشتری دارد. با افزایش دمای جهانی، اقیانوس جنوبگان و جو پاییندست مانند اسفنجی از بخار آب اشباع میشوند. مدل شبیهسازیشده نشان میدهد که در ماههای پایانی قرن، میزان بخار آب جو میتواند تا سه برابر مقدار کنونی برسد.
تغییرات منطقهای و پیامدهای متضاد
اگرچه در برخی مناطق رودهای جوی باعث بارش سنگین برف میشوند و موقتاً از کاهش توده یخی جلوگیری میکنند، در شرایط گرمتر، باران و هوای بالای صفر درجه وارد جنوبگان شده و میتواند باعث ذوب یخ و تضعیف یختاقها (ice shelves) شود؛ سازههایی که یخچالهای قطبی را در جای خود نگه میدارند.
مطالعه نشان میدهد که با وجود افزایش بارشها، عمده آن در این قرن همچنان بهصورت برف خواهد بود، اما مناطقی مانند شبهجزیره جنوبگان و یختاق لارسِن C شاهد افزایش چشمگیر بارش باران خواهند بود. در برخی نقاط، تا ۴۰ میلیمتر بارش سالانه معادل باران پیشبینی میشود.
این باران میتواند به لایههای برف نفوذ کرده، در آن یخ بزند و باعث ایجاد عدسیهای یخی شود که مانع جذب آب و تسریع فرسایش سطحی میشوند؛ فرآیندی که در فروپاشی یختاق لارسِن B در سال ۲۰۰۲ نیز نقش داشت.
افزایش نوسانات تراز سطح دریا
یکی از یافتههای کلیدی این پژوهش، نقش رودهای جوی در ایجاد نوسان در تراز سطحی جرم جنوبگان است. در جهان گرمتر، این نوسانات سالانه میتوانند به شدت افزایش یابند و پیشبینی دقیق سطح دریاها را دشوارتر سازند. این بدان معناست که حتی اگر میانگین بلندمدت تغییر نکند، نوسانات شدید سالانه میتواند تهدیدی جدید برای مناطق ساحلی و کشورهای جزیرهای کوچک باشد.
تغییرات جریانات بادی و پیامدهای ترکیبی
افزایش اختلاف دما بین استوا و قطب موجب تقویت و جابجایی جریان جت قطبی شده و مسیر رودهای جوی را به سمت مناطقی مانند دریای آموندسن و دریای راس هدایت میکند – مناطقی که در حال حاضر بهشدت ناپایدار هستند. همزمان، عقبنشینی یخهای دریایی سطح بیشتری از آب آزاد را نمایان میسازد که به تغذیه بیشتر این طوفانهای رطوبتی کمک میکند.
نیاز به ابزارهای دقیقتر برای پیشبینی
مکلنن میگوید:
«این نخستین مطالعهای است که بررسی میکند طوفانهای شدید در جنوبگان چگونه ممکن است در واکنش به گرمشدن ناشی از فعالیت انسانی تغییر کنند. از آنجا که رودهای جوی نقش مهمی در بارش برف دارند، شناخت الگوهای آینده آنها برای پیشبینی سهم جنوبگان در افزایش سطح دریا حیاتی است.»
یافتهها نشان میدهد که در پیشبینیهای اقلیمی، باید توجه بیشتری به تغییرات اقلیمی کوتاهمدت، رویدادهای شدید و منطقهای داشت. نوع الگوریتمی که برای شناسایی رودهای جوی به کار میرود نیز در نتایج تأثیرگذار است.
