گزارش اختصاصی از «آیورلا هورن-مولر» |
منبع: Grist
مروری بر محتوای خبر
درحالیکه بحران تغییرات اقلیمی و شیوع بیماریهای گیاهی، کشاورزی جهانی را تهدید میکنند، محققان به یک متحد غیرمنتظره برای نجات محصولات کشاورزی روی آوردهاند: مورچهها.
این حشرات کوچک، که جمعیت جهانیشان حدود ۲۰ کوادریلیون برآورد میشود، با ترشح میکروارگانیسمهای آنتیبیوتیک از پاهای خود و رفتارهای اجتماعی شگفتانگیزشان، میتوانند بهعنوان ابزار زیستی در مهار آفات و بیماریهای گیاهی نقشآفرینی کنند.
ردپای ضدباکتریایی در دل باغها
ایدا سسیلی یِنسِن، زیستشناس دانشگاه آرهوس دانمارک، که در سال ۲۰۲۲ شرکت AgroAnt را تأسیس کرده، از مورچهها بهعنوان «چاقوی سوئیسی کشاورزان» یاد میکند. بهگفته او، مورچهها هنگام حرکت روی درختان، ردپایی از میکروبهای مفید برجای میگذارند که توانایی مقابله با قارچها و عوامل بیماریزای گیاهی را دارند.
در تحقیقاتی که در دو باغ سیب در دانمارک انجام شد، تیم او دریافت که مورچههای جنگلی اروپا (wood ants) بهطور میانگین ۶۱٪ از شیوع بیماری «لکه سیاه سیب» را کاهش دادهاند. همچنین، تعداد سیبهای سالم در حضور مورچهها بیش از دو برابر شد.
در مطالعهای دیگر در سنگال، مورچههای بافنده (weaver ants) از باغهای انبه جمعآوری و اثرات میکروبی آنها بررسی شد. نتایج نشان داد که آنها در کاهش بیماری قارچی «آنتراکنوز» انبه مؤثر بودهاند؛ بیماریای که به خسارات شدید در محصول منجر میشود.
کاربرد سنتی، غفلت مدرن
استفاده از مورچهها بهعنوان حشرهکش طبیعی، قرنها در چین و برخی کشورهای آسیایی رواج داشته، اما با ظهور سموم شیمیایی، این روش تدریجاً کنار گذاشته شد. با این حال، حالا دوباره توجه دانشمندان و کشاورزان را به خود جلب کرده است. مورچهها با تولید اسید فرمیک، بدن خود را ضدعفونی کرده، با خوردن اسپورهای بیماریزا و رفتارهای تهاجمی، از گیاهان در برابر آفات محافظت میکنند.
از سیب و انبه تا کاکائو و مرکبات
مطالعات گذشته نشان دادهاند که مورچهها در کاهش بیماریها و آفات محصولاتی چون کاکائو، مرکبات، قهوه، و حتی نهالهای بلوط تأثیرگذار بودهاند. بهعنوان مثال، لانههای مورچههای بافنده در درختان انبه، بادامهندی و مرکبات، توانستهاند عملکردی مشابه با سموم شیمیایی در کاهش آسیبها داشته باشند.
ساده، ارزان، اما نیازمند مدیریت
یِنسن پیشنهاد میکند بهجای معرفی گونههای جدید، جمعیت مورچههای بومی هر باغ تقویت شود. اقداماتی مانند نصب پلهای طنابی میان درختان یا قرار دادن غذاهای شیرین مانند آبقند، غذای گربه یا استخوان مرغ، میتواند جمعیت مورچهها را افزایش دهد. البته این روش باید با دقت اجرا شود تا از جذب گونههای مضر پرهیز شود.
انتقادات و چالشها
برخی کارشناسان مانند دکتر کریک کاکس از دانشگاه کرنل، معتقدند میکروبهای شناساییشده توسط مورچهها پیشتر نیز بررسی و در قالب محصولات زیستی مؤثر تجاریسازی شدهاند. به گفته او، جایگزینی این روش با آفتکشهای زیستی موجود ممکن است مزیت چشمگیری نداشته باشد.
نتیجهگیری: مورچهها در پازل اقلیمی آینده
یِنسن در پایان تأکید میکند:
«من به راهحلی واحد برای همه مسائل اعتقادی ندارم، اما باور دارم مورچهها و دیگر عوامل زیستی در آینده بخش مهمی از راهحل مقابله با بحران اقلیمی و کشاورزی خواهند بود.»
