نویسنده: مت شیپمن – دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی
منبع: نشریه Environmental Health Perspectives – سال ۲۰۲۵
مروری بر محتوای خبر
در بسیاری از مناطق جهان، مردم برای دسترسی به آب آشامیدنی سالم ناچارند آب را بجوشانند؛ اما این فرآیند اغلب با سوزاندن چوب یا سوختهای آلاینده انجام میشود که خود منجر به آلودگی هوا و بروز بیماریهای تنفسی میشود. پرسشی اساسی در این میان مطرح است: آیا فایده جوشاندن آب بیشتر از ضرر آلودگی هوای ناشی از آن است؟
پاسخ مطالعهای تازه نشان میدهد که هرچند آلودگی هوا ناشی از سوزاندن سوختهای جامد خطراتی جدی برای سلامت دارد، اما فواید جوشاندن آب، بهویژه برای کودکان، به طور کلی بر این خطرات غلبه دارد.
مسئولیت تأمین آب سالم بر دوش خانوادههاست
پروفسور آنجلا هریس، استاد مهندسی عمران و محیط زیست در دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی و نویسنده اصلی این پژوهش، میگوید:
«در مناطقی که زیرساخت مرکزی برای تأمین آب سالم وجود ندارد، مسئولیت مدیریت این خطر به خانوادهها واگذار میشود. توصیه معمول این است که آب پیش از مصرف جوشانده شود، اما خانوادهها اغلب از منابع گرمایشی استفاده میکنند که خود دارای پیامدهای منفی زیستمحیطی و بهداشتی هستند.»
او اضافه میکند:
«پژوهشهای پیشین معمولاً این دو خطر—آب ناسالم و هوای آلوده—را بهصورت مجزا بررسی کردهاند. هدف ما از این مطالعه، ارزیابی همزمان این دو خطر بود تا بتوانیم بهتر تصمیمگیری بین انتخاب هوای پاک یا آب سالم را درک کنیم.»
بررسی موردی: اوگاندا و ویتنام
برای انجام این پژوهش، پژوهشگران از مدلهای محاسباتی موجود استفاده کرده و آنها را بهگونهای تغییر دادند که بتوانند همزمان میزان تأثیر آلودگی آب و آلودگی هوا بر سلامت انسان را محاسبه کنند. این مدلها سطوح مختلف آلودگی آب و نوع اجاقهای مورداستفاده در پختوپز و جوشاندن آب را در نظر گرفتهاند—از اجاق چوبی روباز تا اجاق برقی مدرن.
پروفسور اندرو گریشاپ، استاد مهندسی محیط زیست در همان دانشگاه و همنویسنده مقاله، درباره روند کار میگوید:
«ما مدلسازی را بر اساس دادههای دموگرافیک و سلامت عمومی دو کشور اوگاندا و ویتنام انجام دادیم.»
جوشاندن آب؛ راهکاری مؤثر، حتی با اجاقهای آلاینده
نتایج مطالعه نشان داد که اگر تنها منبع آب موجود، بهشدت آلوده باشد، جوشاندن آن بهطور چشمگیری خطر بیماری را کاهش میدهد؛ مخصوصاً برای کودکان خردسال که آسیبپذیرترند.
هریس در این باره میگوید:
«اگر خانوادهای از اجاق آلاینده برای پختوپز استفاده میکند، جوشاندن آب با همان اجاق تنها خطر اندکی اضافه میکند. این مبادله ریسک، در بسیاری از موارد ارزشش را دارد.»
ترکیب راهکارها، کلید سلامت پایدار
گریشاپ نیز بر این نکته تأکید میکند که یافتهها به معنی نادیدهگرفتن اهمیت کاهش آلودگی هوا نیست:
«افزایش کیفیت هوا سلامت عمومی را بهبود میبخشد. همچنین جوشاندن آب آلوده، سلامت را ارتقاء میدهد. اما جوشاندن آب در کنار استفاده از اجاقهای پاک، تأثیری چشمگیر و دوچندان بر بهداشت عمومی دارد.»
ابزار کاربردی برای سیاستگذاران
پژوهشگران امیدوارند چارچوب مدلسازی ارائهشده در این مطالعه بتواند در اختیار نهادهای بهداشت عمومی قرار گیرد و با استفاده از دادههای محلی، به ابزاری دقیق و مفید برای تصمیمگیریهای سیاستگذاری تبدیل شود.
هریس در پایان میگوید:
«سازمانهای بهداشتی میتوانند کیفیت آب، میزان آلودگی هوا و روشهای گرمایش رایج در مناطق مختلف را در این مدل وارد کرده و به نتایج دقیقتری برای تصمیمگیری دست یابند.»
برای مطالعه مقاله اصلی:
Floess, E., Harris, A., Grieshop, A., et al. (2025). Health Trade-offs of Boiling Drinking Water with Solid Fuels: A Modeling Study. Environmental Health Perspectives. DOI: ۱۰.۱۲۸۹/EHP15059
