پایگاه خبری، تحلیلی گزارش سبز: سازمان ملل متحد در جدیدترین گزارش خود هشدار داد که با کاهش شدید منابع مالی توسعهای، تشدید تنشهای ژئوپلیتیک و اثرات مخرب تغییرات اقلیمی، دستیابی به اهداف توسعه پایدار (SDGs) تا سال ۲۰۳۰ با بنبست جدی مواجه شده است.
به گزارش «گزارش سبز»، بر اساس «گزارش تأمین مالی توسعه پایدار ۲۰۲۶» که روز دوشنبه منتشر شد، با وجود اینکه تنها چهار سال تا پایان مهلت تحقق اهداف سال ۲۰۳۰ باقی مانده است، پیشرفتها در بسیاری از کشورهای فقیر و آسیبپذیر متوقف و در برخی موارد حتی معکوس شدهاند. این رکود پیشرفت، نتیجهی ترکیبی از شوکهای پیاپی همهگیری کووید-۱۹، افزایش تنشهای بینالمللی و بحران اقلیم ارزیابی شده است.
بحران بدهی و کاهش کمکهای توسعهای
این گزارش که حاصل اجماع بیش از ۶۰ نهاد و مؤسسه بینالمللی تحت نظارت نیروی کار بیندستگاهی سازمان ملل است، نشان میدهد بودجههای توسعهای در حساسترین مقطع زمانی تحت فشار شدید قرار دارند. طبق آمارهای موجود، یکچهارم کشورهای در حال توسعه هنوز درآمد سرانهای کمتر از دوران پیش از همهگیری کووید-۱۹ دارند. همچنین حدود ۳.۴ میلیارد نفر از جمعیت جهان در کشورهایی زندگی میکنند که هزینههای پرداخت سود بدهیهایشان، از بودجههای مصوب برای سلامت و آموزش بیشتر است.
گزارش تأکید میکند که کمکهای رسمی توسعهای (ODA) کاهش چشمگیری داشته، سرمایهگذاری خارجی رو به نزول است و بسیاری از کشورها در تأمین مالی خدمات پایه از طریق درآمدهای مالیاتی ناتوان ماندهاند. افزون بر این، تنشهای تجاری جهانی و افزایش تعرفههای گمرکی، فشارهای اقتصادی را بهویژه برای کشورهای کمتوسعهیافته تشدید کرده است.
تأثیر جنگ خاورمیانه بر هزینههای جهانی
آنتونیو گوتِرِش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در سخنرانی خود در دفتر مرکزی این سازمان در نیویورک، جنگ در خاورمیانه را یکی از عوامل اصلی افزایش ریسکهای توسعهای دانست. او گفت: «ما در حال مشاهده تأثیرات مستقیم جنگ بر قیمت سوخت، کود و مواد غذایی هستیم؛ تأثیراتی که زنجیرهی تجارت، حملونقل و گردشگری را نیز تحتالشعاع قرار داده است.»
دبیرکل سازمان ملل افزود که افزایش هزینههای انرژی، کند شدن رشد اقتصادی جهانی و کاهش ارزش ارزها در کشورهای در حال توسعه، بار بدهیهای این کشورها را سنگینتر کرده و خطر ورشکستگی مالی را افزایش داده است.
شکاف ۴ تریلیون دلاری و راهکارهای پیشنهادی
نویسندگان گزارش با وجود اشاره به نشانههایی از تابآوری در اقتصاد جهانی، هشدار میدهند که بدون اقدام فوری، شکاف تأمین مالی سالانهای معادل ۴ تریلیون دلار برای کشورهای در حال توسعه، دستیابی به اهداف توسعه پایدار را غیرممکن خواهد کرد.
گوتِرِش سه محور اصلی برای پر کردن این شکاف مالی پیشنهاد داد: ۱. فعالسازی نهادهای مالی: بهرهگیری حداکثری از ظرفیت بانکهای توسعه چندجانبه و ایجاد ابتکارات جدید برای تأمین مالی عمومی-خصوصی. ۲. اصلاح سیستم بدهی: پیادهسازی مکانیسمهای تسکین بدهی و بازنگری در روشهای رتبهبندی اعتباری کشورها. ۳. اصلاح معماری مالی بینالمللی: بهروزرسانی ساختارهای مالی جهانی تا بازتابدهنده واقعیتهای اقتصاد امروز باشد و سهم و صدای کشورهای در حال توسعه در تصمیمگیریها افزایش یابد.
توافق سِویِیا؛ تنها راه نجات
گزارش «تعهد سِویِیا» را که در کنفرانس بینالمللی چهارم تأمین مالی توسعه در سال ۲۰۲۵ امضا شد، کلید اصلی بازگشت به مسیر توسعه میداند. این تعهد، یک توافق جهانی برای مقیاسدهی مجدد تأمین مالی توسعه است.
با این حال، گزارش تأکید میکند که تحقق وعدههای اهداف توسعه پایدار و دستیابی به آیندهای عادلانه، منوط به احیای همکاریهای جهانی و ظهور ارادهی سیاسی قوی در سطح رهبران جهان است. در غیر این صورت، فاصلهی میان کشورهای فقیر و ثروتمند بیشتر شده و پیشرفتهای کسبشده در دهههای اخیر به خطر خواهد افتاد.
این گزارش در حاشیه «هفته تأمین مالی توسعه پایدار ۲۰۲۶» منتشر شده که شامل «فروروم ECOSOC درباره پیگیری تأمین مالی توسعه» است؛ مکانیزمی کلیدی برای بسیج مشارکتهای جهانی و تحقق عملی تعهدات سِویِیا.
