پژوهش تازهای نشان میدهد که دیوارها و بامهای سبز نهتنها دمای محیطهای شهری را کاهش میدهند، بلکه میتوانند به بهبود خلقوخو، کاهش استرس و ایجاد احساس خنکی در افراد کمک کنند؛ یافتهای که اهمیت توسعه زیرساختهای سبز در مقابله با بحران گرمای شهری را بیش از پیش برجسته میکند.
این مطالعه که ۱۱ مه ۲۰۲۶ منتشر شده، برای نخستین بار تأثیر همزمان زیرساختهای سبز بر کاهش واقعی و ادراکشده تنش گرمایی، سلامت روان و واکنشهای فیزیولوژیک بدن را بررسی کرده است. پژوهشگران با استفاده از دستبندهای هوشمند و حسگرهای EEG، ضربان قلب و فعالیت مغزی ۵۸ داوطلب را هنگام حضور در کنار دیوارها و بامهای سبز اندازهگیری کردند.
به گفته پژوهشگران، افزایش سطوح مصنوعی مانند آسفالت و بتن در شهرها و کاهش فضای سبز، موجب تشدید پدیده «جزیره گرمایی شهری» شده است؛ پدیدهای که میتواند دمای شهرها را تا ۱۲ درجه سانتیگراد بیشتر از مناطق روستایی افزایش دهد و خطر تنش گرمایی و بیماریهای جسمی و روانی را بالا ببرد.
این پژوهش در شهر سئول کرهجنوبی انجام شد و سه نوع زیرساخت سبز شامل بام سبز طبیعی، دیوار سبز طبیعی و دیوار سبز مصنوعی روی یک پشتبام نصب شد. شرکتکنندگان که دانشجویانی ۱۹ تا ۳۴ ساله بودند، در شرایط مختلف در مقابل یا کنار این سازهها قرار گرفتند و همزمان وضعیت روحی، ادراک دمای محیط، ضربان قلب و فعالیت مغزی آنها ثبت شد.
نتایج نشان داد همه انواع زیرساختهای سبز در مقایسه با دیوارهای معمولی، تنش گرمایی را کاهش دادهاند. بیشترین کاهش دما در مقابل دیوار سبز طبیعی مشاهده شد. همچنین شرکتکنندگان احساس خنکی بیشتری را گزارش کردند که با دادههای واقعی دمای محیط همخوانی داشت.
بررسیهای فیزیولوژیک نیز نشان داد حضور در کنار فضای سبز باعث کاهش معنادار ضربان قلب و افزایش الگوهای مغزی مرتبط با آرامش، تمرکز و هوشیاری میشود. پژوهشگران تأکید کردند که مشاهده مستقیم سطوح سبز، حتی بیش از کاهش واقعی دما، در ایجاد اثرات مثبت روانی نقش دارد.
نکته قابل توجه این است که حتی دیوارهای سبز مصنوعی نیز تا حدی اثر خنککنندگی و بهبود روانی ایجاد کردند؛ موضوعی که میتواند برای شهرهای متراکم و کمفضا اهمیت زیادی داشته باشد.
پژوهشگران معتقدند این یافتهها میتواند به تقویت سیاستهای توسعه زیرساختهای سبز در شهرها کمک کند؛ بهویژه در مناطقی که امکان گسترش پارکها و فضاهای سبز سنتی محدود است. آنان همچنین خواستار انجام مطالعات بیشتر درباره عملکرد دیوارها و بامهای سبز در اقلیمها و شرایط مختلف شدند.
