نهاد ناظر بر بازار کربن سازمان ملل متحد با تصویب یک روششناسی جدید برای کاهش انتشار اکسید نیتروژن (N₂O) در کارخانههای تولید اسید نیتریک، گامی تازه برای توسعه بازار اعتبار کربن و کاهش یکی از قویترین گازهای گلخانهای جهان برداشت؛ تصمیمی که میتواند صدها واحد صنعتی را به فناوریهای کاهش آلایندگی مجهز کند.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، نهاد نظارتی ماده ۶.۴ توافق پاریس (Article 6.4 Supervisory Body) وابسته به سازمان ملل متحد، روششناسی تازهای را برای کاهش انتشار اکسید نیتروژن (N₂O) ناشی از تولید اسید نیتریک تصویب کرده است؛ اقدامی که میتواند دامنه بازار جهانی کربن را به بخشهای صنعتی سختکاهشی گسترش دهد.
این تصمیم در نشست اخیر این نهاد در شهر بن آلمان اتخاذ شد و به پروژههای واجد شرایط در کارخانههای اسید نیتریک اجازه میدهد تا در چارچوب «سازوکار اعتباردهی توافق پاریس» اعتبار کربن تولید کنند. هدف از این سازوکار، کمک به کشورها و شرکتها برای دستیابی به کاهشهای قابل اندازهگیری انتشار گازهای گلخانهای است.
تمرکز بازار کربن بر یکی از قویترین گازهای گلخانهای
اکسید نیتروژن یا N₂O از نظر اثرگذاری گرمایشی، بهمراتب قویتر از دیاکسیدکربن است و طی دهههای اخیر به یکی از نگرانیهای اصلی سیاستگذاران اقلیمی تبدیل شده است. بر اساس دادههای منتشرشده، غلظت این گاز در جو زمین از سال ۱۹۸۰ تاکنون حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر نمایان میشود که طبق اسناد ملی تعهدات اقلیمی کشورها (NDCs)، حدود ۹۷ درصد از تعهدات جدید اقلیمی به نوعی به مدیریت و کاهش انتشار N₂O اشاره دارند. با این حال، این آلاینده تاکنون نسبت به گازهایی مانند دیاکسیدکربن و متان، توجه کمتری در بازارهای کربنی دریافت کرده بود.
تصویب این روششناسی جدید میتواند این خلأ را تا حدی جبران کند و زیرساختهای بازار کربن را به کاهش انتشار یکی از گازهای کمتر مورد توجه اما بسیار اثرگذار متصل سازد.
چرا تولید اسید نیتریک اهمیت دارد؟
تولید اسید نیتریک یکی از منابع مهم صنعتی انتشار اکسید نیتروژن به شمار میرود. این ماده در زنجیره تولید کودهای شیمیایی و بخش کشاورزی نقش کلیدی دارد و از این رو، در امنیت غذایی و سیاستهای صنعتی مرتبط با اقلیم جایگاه مهمی پیدا کرده است.
برآوردها نشان میدهد در سطح جهان حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ کارخانه اسید نیتریک فعال هستند که سالانه نزدیک به ۷۰ میلیون تن اسید نیتریک تولید میکنند. بخش قابل توجهی از این کارخانهها در کشورهای در حال توسعه قرار دارند؛ جایی که فناوریهای کنترل و کاهش انتشار N₂O هنوز بهطور گسترده مستقر نشدهاند.
به گفته کارشناسان، همین فاصله فناورانه، فرصت مهمی برای توسعه پروژههای کربنی ایجاد میکند. فناوریهای کاهش انتشار در این بخش از پیش وجود دارد و اکنون روششناسی جدید، چارچوب لازم را برای تبدیل کاهش انتشار به اعتبار کربن در قالب ماده ۶.۴ توافق پاریس فراهم کرده است.
حرکت از قانونگذاری به اجرا
تصویب این روششناسی در حالی انجام میشود که نهاد ناظر ماده ۶.۴ تلاش میکند بازار کربن سازمان ملل را از مرحله تدوین قواعد به مرحله اجرا و عملیات برساند.
Mkhuthazi Steleki، رئیس این نهاد، در این باره گفت:
«این یک گام قوی برای تحقق کاهش واقعی انتشار از طریق این سازوکار است. ما در حال ورود به بخشهایی هستیم که راهحلهای اثباتشده وجود دارد و اقدامات میتواند اثر فوری داشته باشد. این بخشی از تلاش گستردهتر ما برای ارائه نتایج عملی در سال جاری است.»
همچنین Jacqui Ruesga، نایبرئیس نهاد نظارتی، تأکید کرد:
«ما به تعهد خود برای اجرای عملی پایبند هستیم. با هر روششناسی جدید، ابزارهای بیشتری برای اقدام اقلیمی با یکپارچگی بالا در اختیار قرار میگیرد.»
این اظهارات نشان میدهد بازار کربن تحت توافق پاریس بهتدریج از یک ساختار مقرراتی به ابزاری اجرایی برای هدایت سرمایهگذاریهای اقلیمی تبدیل میشود.
قواعد سختگیرانه برای اعتبار کربن
همزمان با تصویب روش کاهش انتشار N₂O، نهاد نظارتی سازمان ملل ابزارهای روششناختی جدید دیگری را نیز تصویب کرده است که هدف آنها افزایش اعتبار و شفافیت بازار کربن است.
یکی از این ابزارها به ریسک قفلشدگی فناوری (Lock-in Risk) مربوط میشود؛ معیاری که مانع از تداوم استفاده از فناوریهای قدیمی و آلایندهای میشود که با اهداف بلندمدت اقلیمی ناسازگار هستند.
همچنین استاندارد بازنگریشدهای برای اثبات «اضافهبودن» (Additionality) پروژهها تصویب شده است؛ مفهومی که نشان میدهد پروژههای کربنی باید فراتر از روند عادی کسبوکار عمل کرده و کاهش انتشار واقعی و اضافی ایجاد کنند.
این موضوع برای خریداران اعتبار کربن، سرمایهگذاران و نهادهای نظارتی اهمیت بالایی دارد؛ زیرا همواره این پرسش مطرح بوده که آیا اعتبارات کربنی واقعاً معادل کاهش انتشار واقعی هستند یا خیر.
پیام این تصمیم برای سرمایهگذاران و صنایع
تصویب روششناسی N₂O میتواند مسیرهای جدیدی برای تأمین مالی اقلیمی در صنایع ایجاد کند؛ بهویژه برای کارخانههای موجودی که به دلیل محدودیت سرمایه یا نبود حمایت فنی، هنوز فناوریهای کاهش آلایندگی را نصب نکردهاند.
کارشناسان معتقدند با توسعه روششناسیهای بیشتر در چارچوب ماده ۶.۴، حوزههایی نظیر انرژی خانگی پاک و پختوپز کمکربن نیز به تدریج وارد بازار اعتبار کربن خواهند شد؛ روندی که میتواند نقش این سازوکار را در اتصال سیاستهای اقلیمی کشورها، نیاز شرکتها و کاهش واقعی انتشار پررنگتر کند.
در مجموع، تصمیم جدید سازمان ملل نشان میدهد که بازار کربن توافق پاریس وارد مرحلهای عملیاتیتر شده و اکنون گازهای صنعتی پرقدرت نیز در مرکز توجه آن قرار گرفتهاند؛ موضوعی که میتواند بر یکپارچگی بازار اعتبار کربن و آینده سرمایهگذاریهای اقلیمی در کشورهای در حال توسعه اثرگذار باشد.
