دانشمندان با کشف واکنش شیمیایی جدیدی به نام «تری‌سولفید متاتزیس» موفق شده‌اند راهی سریع و کارآمد برای دستکاری پیوندهای گوگرد-گوگرد بیابند؛ دستاوردی که می‌تواند در توسعه دارو و تولید پلاستیک‌های قابل بازیافت تحول ایجاد کند.

پژوهشگران در یک دستاورد علمی مهم، نوعی واکنش شیمیایی جدید به نام «تری‌سولفید متاتزیس» (Trisulfide Metathesis) را کشف کرده‌اند که قادر است پیوندهای گوگرد-گوگرد (S-S) را در دمای اتاق و بدون نیاز به انرژی خارجی، به‌صورت خودبه‌خود شکسته و دوباره تشکیل دهد.

این کشف که در نشریه علمی Nature Chemistry منتشر شده، از چند جهت اهمیت دارد؛ نخست اینکه پیوندهای گوگرد-گوگرد در ساختار پروتئین‌ها، داروها و برخی پلیمرها نقش حیاتی دارند و تاکنون دستکاری انتخابی آن‌ها بدون استفاده از گرما، نور یا مواد شیمیایی دشوار بوده است.

به گفته پژوهشگران دانشگاه فلایندرز استرالیا، این واکنش نه‌تنها بسیار سریع انجام می‌شود، بلکه از دقت و گزینش‌پذیری بالایی نیز برخوردار است؛ ویژگی‌ای که آن را برای کاربرد در شیمی دارویی و علوم مواد بسیار ارزشمند می‌کند.

در یکی از کاربردهای عملی، تیم تحقیقاتی موفق شده‌اند از این واکنش برای اصلاح ساختار داروهای ضدسرطان استفاده کنند. این قابلیت می‌تواند مسیر طراحی و بهینه‌سازی داروها را تسریع کرده و به تولید درمان‌های مؤثرتر منجر شود.

از سوی دیگر، این واکنش امکان تولید پلیمرهایی شبیه پلی‌اتیلن را فراهم کرده که می‌توانند پس از استفاده، دوباره به اجزای اولیه خود تجزیه شوند. این فرآیند که به آن «بازیافت شیمیایی حلقه‌بسته» (Closed-loop Chemical Recycling) گفته می‌شود، یکی از ارکان مهم اقتصاد چرخشی پلاستیک‌ها به شمار می‌رود.

اقتصاد چرخشی (Circular Economy) به مدلی اشاره دارد که در آن مواد به‌جای تبدیل شدن به زباله، بارها در چرخه تولید و مصرف بازگردانده می‌شوند؛ رویکردی که نقش کلیدی در کاهش آلودگی و مصرف منابع دارد.

پژوهشگران همچنین تأکید کرده‌اند که این واکنش می‌تواند در تولید «کتابخانه‌های ترکیبی شیمیایی» (Chemical Libraries) مورد استفاده قرار گیرد؛ مجموعه‌ای از ترکیبات که برای کشف داروهای جدید به‌کار می‌روند.

جاستین چالکر، نویسنده ارشد این پژوهش، این کشف را کم‌نظیر توصیف کرده و گفته است: «یافتن یک واکنش شیمیایی کاملاً جدید به‌ندرت اتفاق می‌افتد، و نادرتر از آن، واکنشی است که بتواند در حوزه‌های مختلف کاربرد داشته باشد.»

این دستاورد می‌تواند به‌طور همزمان دو چالش مهم جهانی یعنی توسعه داروهای پیشرفته و کاهش بحران پلاستیک را هدف قرار دهد؛ موضوعی که اهمیت آن در مسیر توسعه پایدار بیش از پیش برجسته است.