مطالعهای تازه از سوی سازمان جهانی بهداشت و آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان نشان میدهد حدود چهار مورد از هر ۱۰ سرطان در جهان با کاهش عوامل خطر قابل پیشگیری است.
یافتههای یک مطالعه جدید از سوی سازمان جهانی بهداشت سازمان ملل متحد و آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان نشان میدهد که نزدیک به ۴۰ درصد از موارد ابتلا به سرطان در سطح جهان قابل پیشگیری است؛ نتیجهای که بر ضرورت تقویت سیاستهای کنترل دخانیات، کاهش مصرف الکل، واکسیناسیون و بهبود شرایط محیطی و سبک زندگی تأکید دارد. این مطالعه که همزمان با روز جهانی سرطان منتشر شده، ۳۰ عامل قابل پیشگیری سرطان از جمله مصرف دخانیات، الکل، شاخص توده بدنی بالا، کمتحرکی، آلودگی هوا و اشعه فرابنفش را بررسی کرده است.
برای نخستین بار، ۹ عفونت سرطانزا از جمله ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV که عامل اصلی سرطان دهانه رحم است نیز در این تحلیل لحاظ شدهاند. بر اساس دادههای این گزارش، سرطان همچنان یکی از مهمترین علل مرگومیر در جهان به شمار میرود و در سال ۲۰۲۰ حدود ۱۰ میلیون نفر را به کام مرگ کشانده است؛ آماری که معادل تقریبی یک مورد از هر شش مرگ در جهان است.
پیشبینیها نشان میدهد در صورت تداوم روندهای فعلی، شمار موارد جدید سرطان تا سال ۲۰۴۰ حدود ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت؛ موضوعی که ضرورت اتخاذ راهبردهای مؤثر پیشگیرانه را بیش از پیش برجسته میکند. این مطالعه با اتکا به دادههای ۱۸۵ کشور و ۳۶ نوع سرطان نشان میدهد که ۳۷ درصد از کل موارد جدید سرطان در سال ۲۰۲۲، معادل حدود ۷.۱ میلیون مورد، با عوامل قابل پیشگیری مرتبط بودهاند.
آندره ایلباوی، مسئول تیم کنترل سرطان در سازمان جهانی بهداشت و نویسنده اصلی این گزارش، اعلام کرده است بررسی الگوهای بروز سرطان در کشورهای مختلف و میان گروههای جمعیتی متفاوت، میتواند اطلاعات دقیقتری در اختیار دولتها و افراد قرار دهد تا از وقوع بسیاری از سرطانها پیش از آغاز جلوگیری شود.
بر اساس نتایج این تحقیق، مصرف دخانیات مهمترین عامل قابل پیشگیری سرطان است و ۱۵ درصد از کل موارد جدید را به خود اختصاص میدهد. پس از آن، عفونتها با ۱۰ درصد و مصرف الکل با ۳ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند. سرطانهای ریه، معده و دهانه رحم در مجموع نزدیک به نیمی از کل موارد قابل پیشگیری سرطان در میان زنان و مردان را شامل میشوند. سرطان ریه عمدتاً با مصرف سیگار و آلودگی هوا، سرطان معده با عفونت هلیکوباکتر پیلوری و سرطان دهانه رحم تقریباً به طور کامل با ویروس HPV مرتبط است.
این گزارش همچنین نشان میدهد بار سرطانهای قابل پیشگیری در مردان به طور قابل توجهی بیشتر از زنان است؛ بهطوریکه ۴۵ درصد از موارد جدید سرطان در مردان و ۳۰ درصد در زنان رخ میدهد. در میان مردان، سیگار عامل ۲۳ درصد از موارد جدید سرطان، پس از آن عفونتها با ۹ درصد و الکل با ۴ درصد قرار دارند. در میان زنان، عفونتها با ۱۱ درصد در صدر قرار دارند و پس از آن مصرف سیگار با ۶ درصد و شاخص توده بدنی بالا با ۳ درصد دیده میشود.
توزیع سرطانهای قابل پیشگیری میان مناطق مختلف جهان نیز تفاوت چشمگیری دارد. در میان زنان، این سهم از ۲۴ درصد در شمال آفریقا و غرب آسیا تا ۳۸ درصد در آفریقای زیر صحرا متغیر است. در میان مردان، شرق آسیا با ۵۷ درصد بیشترین بار و آمریکای لاتین و کارائیب با ۲۸ درصد کمترین میزان را ثبت کردهاند. این تفاوتها عمدتاً به سطح مواجهه با عوامل رفتاری، محیطی، شغلی و عفونی، همچنین تفاوت در توسعه اجتماعی-اقتصادی، سیاستهای ملی پیشگیری و ظرفیت نظامهای سلامت بازمیگردد.
سازمان جهانی بهداشت در این گزارش بر لزوم اجرای راهبردهای پیشگیرانه متناسب با شرایط هر کشور تأکید کرده و اقداماتی نظیر کنترل قوی دخانیات، تنظیم مصرف الکل، واکسیناسیون علیه HPV و هپاتیت B، بهبود کیفیت هوا، ایمنسازی محیطهای کاری، تغذیه سالم و ترویج فعالیت بدنی را از جمله راهکارهای کلیدی دانسته است. به گفته این نهاد، اقدام هماهنگ میان بخشهای مختلف از سلامت و آموزش گرفته تا انرژی، حملونقل و کار میتواند از ابتلای میلیونها خانواده به سرطان جلوگیری کند و در عین حال هزینههای بلندمدت نظام سلامت را کاهش داده و سلامت و رفاه عمومی را بهبود بخشد.
