افزایش نگرانیهای ژئوپلیتیکی، نوسانات بازار انرژی و رشد مصرف برق ناشی از توسعه هوش مصنوعی و مراکز داده، باعث شده است سرمایهگذاران بزرگ خصوصی و صندوقهای سرمایهگذاری، بار دیگر به انرژیهای تجدیدپذیر بهعنوان ابزاری برای امنیت انرژی و بازدهی پایدار نگاه کنند؛ تغییری که به رشد جذب سرمایه، توسعه پروژهها و افزایش نقدشوندگی در بازار انرژی پاک انجامیده است.
گزارش تازه وبسایت «ایمپکت آلفا» نشان میدهد که در سالهای اخیر، مفهوم «امنیت انرژی» به یکی از محرکهای اصلی رشد سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر تبدیل شده است. در حالی که پیشتر بیشتر سرمایهگذاریها با محوریت کاهش انتشار کربن و مقابله با تغییرات اقلیمی انجام میشد، اکنون نگرانی درباره پایداری تامین انرژی، وابستگی به سوختهای فسیلی و ریسکهای ژئوپلیتیکی، بازیگران بزرگ مالی را به سمت انرژی پاک سوق داده است.
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، حجم سرمایهگذاری جهانی در بخش انرژی طی سال ۲۰۲۵ به حدود ۳/۳ تریلیون دلار رسیده که از این میزان، حدود ۲/۲ تریلیون دلار به انرژیهای پاک، شامل انرژیهای تجدیدپذیر، ذخیرهسازی، شبکه برق، سوختهای کمکربن و بهرهوری انرژی اختصاص یافته است؛ رقمی که تقریبا دو برابر سرمایهگذاری در سوختهای فسیلی محسوب میشود.
تحلیلگران معتقدند جنگ اوکراین، اختلال در زنجیره تامین انرژی، تنشهای ژئوپلیتیکی و همچنین افزایش شدید تقاضای برق ناشی از رشد مراکز داده و فناوری هوش مصنوعی (Artificial Intelligence / AI)، اهمیت دسترسی پایدار و ارزان به برق را برای دولتها و شرکتها افزایش داده است. همین موضوع باعث شده سرمایهگذاران بزرگ خصوصی (Private Equity / PE) حضور فعالتری در بازار انرژی پاک داشته باشند.
در این میان، کاهش هزینه تولید برق خورشیدی و ذخیرهسازی باتری نیز نقش مهمی در جذابتر شدن این بازار ایفا کرده است. بسیاری از پروژههای خورشیدی و بادی اکنون از نظر اقتصادی، توان رقابت مستقیم با سوختهای فسیلی را دارند و حتی در برخی کشورها ارزانتر از نیروگاههای گازی و زغالسنگی هستند.
گزارشها همچنین نشان میدهد که شرکتهای بزرگ فناوری، از جمله فعالان حوزه مراکز داده، برای تامین برق پایدار و کاهش ریسک افزایش قیمت انرژی، قراردادهای بلندمدت خرید برق تجدیدپذیر امضا میکنند. این روند موجب افزایش نقدشوندگی پروژههای انرژی پاک و تسهیل تامین مالی آنها شده است.
کارشناسان میگویند تغییر گفتمان جهانی از «گذار اقلیمی» به «تابآوری و امنیت انرژی» میتواند حتی در شرایط کاهش حمایتهای سیاسی از سیاستهای اقلیمی نیز، روند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را حفظ کند. به باور آنان، اکنون انرژی پاک تنها یک انتخاب محیطزیستی نیست، بلکه بخشی از راهبرد اقتصادی و امنیتی کشورها به شمار میرود.
