با نزدیکشدن به پایان برنامه اقدام اقلیمی بانک جهانی در ژوئن، فرانسه و گروهی از سهامداران تلاش میکنند مسیر تأمین مالی پروژههای اقلیمی را حفظ کنند؛ تلاشی که در سایه اختلافات سیاسی، آینده این نهاد را تحتتأثیر قرار داده است.
در آستانه پایان برنامه «اقدام اقلیمی» بانک جهانی در پایان ماه ژوئن، فرانسه به همراه شماری از سهامداران این نهاد مالی بینالمللی، تلاشهای فشردهای را برای حفظ و تداوم عناصر کلیدی این راهبرد آغاز کردهاند.
الئونور کاروا (Eleonore Caroit)، از چهرههای پیشبرنده این ابتکار، در نشستهای بهاری صندوق بینالمللی پول (IMF) و بانک جهانی در واشنگتن اعلام کرد که مذاکراتی برای جلوگیری از توقف کامل این برنامه در جریان است. به گفته او، کنار گذاشتن کامل این چارچوب در شرایطی که ریسکهای اقلیمی در حال تشدید است، «غیرقابلقبول» خواهد بود.
این تلاشها در حالی صورت میگیرد که اختلافنظر میان سهامداران اصلی بانک جهانی شدت گرفته است. دولت ایالات متحده، بهویژه در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، خواستار کاهش تمرکز بر تأمین مالی اقلیمی و حرکت به سمت پروژههای توسعهای سنتی، از جمله سرمایهگذاری در سوختهای فسیلی شده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اهداف اقلیمی بانک را ناکارآمد و ناسازگار با مأموریت کاهش فقر توصیف کرده است.
این اختلافات همزمان با فشارهای اقتصادی جهانی، از جمله شوک عرضه نفت و گاز ناشی از تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، ابعاد تازهای یافته است. این شرایط بار دیگر بحث درباره توازن میان امنیت انرژی و تعهدات اقلیمی را به مرکز توجه بازگردانده است.
با وجود این شکافها، حمایت از تأمین مالی اقلیمی همچنان در میان بخش قابلتوجهی از سهامداران ادامه دارد. سال گذشته، ۱۹ کشور از مجموع ۲۵ ذینفع بانک جهانی از ادامه اقدامات اقلیمی حمایت کردند؛ هرچند کشورهایی مانند ایالات متحده، ژاپن، هند، عربستان سعودی، روسیه و کویت به این جمع نپیوستند.
بر اساس گزارشها، بیش از نیمی از قدرت رأی در هیئتمدیره بانک جهانی همچنان از ادامه فعالیتهای اقلیمی حمایت میکند، اما مشخص نیست این حمایت به تصمیمات الزامآور در سطح وزرا یا مدیریت ارشد منجر شود.
در دوره ریاست آجی بانگا (Ajay Banga)، رئیس بانک جهانی، رویکرد این نهاد تا حدی بازتعریف شده است. طرحهای اقلیمی اکنون با عنوان «توسعه هوشمند» معرفی میشوند؛ مفهومی که بر پیوند میان اقدامات اقلیمی با اشتغالزایی، رشد اقتصادی و افزایش تابآوری تأکید دارد. در حال حاضر، نزدیک به نیمی از تأمین مالیهای اخیر بانک شامل پروژههایی با منافع اقلیمی بوده است؛ از انرژیهای تجدیدپذیر گرفته تا زیرساختهای مقاوم در برابر سیلاب و سامانههای آبیاری کارآمد.
کاروا همچنین تأکید کرد که تقاضا برای این نوع پروژهها در کشورهای در حال توسعه همچنان بالا است. به گفته او، سرمایهگذاری در انرژیهای بادی و خورشیدی و نیز مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی، علاوه بر حفاظت از محیطزیست، به بهبود کیفیت زندگی نیز کمک میکند.
فرانسه در ادامه این مسیر، در دوران ریاست خود بر گروه هفت (G7) نیز بهدنبال همراستاسازی سیاستهای مالی با توافقنامه پاریس خواهد بود. انتظار میرود نشستهای آتی وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی در پاریس و سپس اجلاس سران در اویان-له-بن، نقش مهمی در تعیین جهتگیری آینده تأمین مالی اقلیمی ایفا کنند.
با نزدیکشدن به موعد پایان برنامه فعلی، نتیجه این مذاکرات تعیین خواهد کرد که آیا بانک جهانی میتواند نقش خود را بهعنوان یکی از بازیگران اصلی تأمین مالی اقلیمی جهانی حفظ کند یا ناگزیر به تغییر مسیر خواهد شد.
