کمیسیون اروپا طرح قانون «شتابدهنده صنعتی» را با هدف افزایش تقاضا برای فناوریها و محصولات کمکربن ساخت اروپا و تقویت رقابتپذیری صنعتی این اتحادیه ارائه کرده است. این قانون که بخشی از راهبرد صنعتی جدید اروپا محسوب میشود، تلاش دارد تولید داخلی را تقویت کند، اشتغال صنعتی را افزایش دهد و وابستگی اتحادیه اروپا به واردات فناوریهای پاک از کشورهایی مانند چین و آمریکا را کاهش دهد.
بر اساس این پیشنهاد، مجموعهای از الزامات «ساخت اروپا» و معیارهای کمکربن برای دسترسی به قراردادهای عمومی و طرحهای حمایتی در نظر گرفته شده است. این الزامات در ابتدا بخشهای راهبردی و انرژیبر مانند فولاد، آلومینیوم، سیمان، خودروهای برقی و فناوریهای خالص صفر (Net-Zero Technologies) را هدف قرار میدهد و در صورت نیاز میتواند به سایر بخشها نیز گسترش یابد.
کمیسیون اروپا اعلام کرده است که این قانون با هدف ایجاد «بازارهای پیشرو» برای محصولات کمکربن و ساخت اروپا طراحی شده و میتواند مسیر توسعه صنعتی اتحادیه را در دهه آینده تعیین کند. این طرح همچنین بر اساس توصیههای گزارش ماریو دراگی تدوین شده و تلاش دارد با سادهسازی فرآیندهای صدور مجوز، تقویت سرمایهگذاری پایدار و افزایش ارزشافزوده سرمایهگذاری خارجی، پایههای صنعتی اروپا را مقاومتر کند.
محورهای اصلی قانون پیشنهادی
- ایجاد ترجیحات «ساخت اروپا» در مناقصات عمومی و طرحهای حمایتی برای فناوریهای پاک
- تعیین سهم مشخصی از محصولات کمکربن در خریدهای دولتی، بهویژه در صنایع انرژیبر
- تقویت زنجیره تأمین داخلی برای فناوریهای کلیدی مانند باتری، انرژی خورشیدی، بادی، پمپهای حرارتی و تجهیزات هستهای
- کاهش زمان صدور مجوز برای پروژههای صنعتی و زیرساختی
- افزایش تابآوری صنعتی اروپا در برابر شوکهای ژئوپلیتیک و وابستگی به واردات
این قانون همچنین بخشی از «توافق صنعتی پاک» اتحادیه اروپا است که سال گذشته معرفی شد و هدف آن تسریع گذار صنعتی به سمت اقتصاد کمکربن و رقابتی است.
پیامدهای اقتصادی و صنعتی
تحلیلگران معتقدند اجرای این قانون میتواند تأثیرات گستردهای بر ساختار صنعتی اروپا داشته باشد. از یکسو، تولیدکنندگان اروپایی از تقاضای تضمینشده برای محصولات کمکربن بهرهمند میشوند و از سوی دیگر، صنایع مجبور خواهند شد فناوریهای پاک و آیندهنگر را سریعتر بهکار گیرند. این اقدام همچنین میتواند به ایجاد اشتغال جدید در بخشهای صنعتی و فناوریهای پاک منجر شود.
با این حال، برخی کارشناسان هشدار دادهاند که اعمال الزامات سختگیرانه «ساخت اروپا» ممکن است روابط تجاری اتحادیه اروپا با برخی شرکای بینالمللی را تحت فشار قرار دهد. با وجود این، حامیان طرح معتقدند که این قانون برای حفظ رقابتپذیری اروپا در برابر سیاستهای حمایتی آمریکا و چین ضروری است.
