کمیسیون اروپا امروز اعلام کرد که ۶۱ پروژه فناوری‌محور با تمرکز بر اهداف خالص صفر (Net Zero) را برای دریافت ۲.۹ میلیارد یورو معادل ۳.۳ میلیارد دلار از محل درآمدهای «سیستم تجارت انتشار کربن اتحادیه اروپا» (EU ETS) انتخاب کرده است. این طرح‌ها قرار است در ۱۸ کشور و ۱۹ بخش صنعتی اجرا شوند و در دهه نخست فعالیت خود، بیش از ۲۲۱ میلیون تُن از انتشار گازهای گلخانه‌ای بکاهند.

به گزارش کمیسیون اروپا، پروژه‌های منتخب شامل حوزه‌هایی همچون صنایع انرژی‌بر، انرژی‌های تجدیدپذیر و ذخیره‌سازی، حمل‌ونقل و ساختمان‌های سبز، تولید فناوری پاک و مدیریت صنعتی کربن می‌شوند. این پروژه‌ها بر اساس معیارهایی نظیر توان بالقوه در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، میزان نوآوری، بلوغ فناوری، قابلیت تکرار و کارایی هزینه مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.

تأمین مالی این طرح‌ها از محل «صندوق نوآوری اتحادیه اروپا» صورت می‌گیرد که منابع خود را از درآمدهای حاصل از سیستم تجارت انتشار کربن (EU ETS) به دست می‌آورد. این سیستم که از سال ۲۰۰۵ راه‌اندازی شد، با قیمت‌گذاری بر انتشار کربن در بخش‌های پرمصرفی مانند تولید برق و حرارت، پالایش نفت، فولاد، سیمان، کاغذ، مواد شیمیایی و هوانوردی تجاری، یکی از ابزارهای اصلی سیاست اقلیمی اتحادیه اروپا به شمار می‌آید.

در سال ۲۰۲۳، قانون‌گذاران اروپایی دامنه شمول این سیستم را گسترش دادند و علاوه بر افزایش میزان الزامات کاهش انتشار، بخش‌های جدیدی را نیز به آن افزودند. برآورد می‌شود این سازوکار از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۳۰ بیش از ۴۰ میلیارد یورو درآمد برای اتحادیه اروپا ایجاد کند.

صندوق نوآوری که از این درآمدها تغذیه می‌شود، یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های مالی جهان برای توسعه فناوری‌های خالص صفر به‌شمار می‌رود و به‌عنوان یکی از ارکان اصلی «طرح صنعتی سبز اروپا» عمل می‌کند. هدف این صندوق، ایجاد مشوق‌های مالی برای شرکت‌ها و نهادهای عمومی جهت سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیشرفته کم‌کربن است.

تاکنون مجموع تعهدات مالی این صندوق به ۱۵.۶ میلیارد یورو و تعداد پروژه‌های تحت حمایت به ۲۷۰ مورد رسیده است. در دسامبر ۲۰۲۴، فراخوانی برای ارائه طرح‌های جدید به ارزش ۴.۶ میلیارد یورو منتشر شد که ۲.۴ میلیارد یورو آن به فناوری‌های خالص صفر، یک میلیارد یورو به تولید سلول‌های باتری خودروهای برقی و ۱.۲ میلیارد یورو نیز به تسریع تولید هیدروژن تجدیدپذیر اختصاص دارد.

کمیسیون اروپا اعلام کرد که در این دور از فراخوان، ۳۵۹ درخواست با مجموع نیاز مالی ۲۱.۷ میلیارد یورو دریافت شده است. بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، قراردادهای مربوط به فراخوان‌های حوزه باتری و هیدروژن نیز تا پایان سال جاری میلادی امضا خواهند شد.

اظهارنظر مقامات:
وُپکه هوکسترا، کمیسیونر اقلیم، خالص صفر و رشد پاک اتحادیه اروپا گفت:
«انتخاب امروز نشان می‌دهد که اروپا در حال تبدیل جاه‌طلبی‌های اقلیمی خود به واقعیت صنعتی است. استقبال گسترده از این فراخوان قدرت نوآوران ما و عزم شرکت‌های اروپایی برای پیشتازی در رقابت جهانی فناوری‌های خنثی‌کربن را اثبات می‌کند. با سرمایه‌گذاری در راه‌حل‌های بومی، در حال تقویت تاب‌آوری انرژی، ایجاد اشتغال باکیفیت و تضمین رقابت‌پذیری اقتصاد آینده اروپا هستیم.»

۲۷۰ پروژه فعال و بیش از ۱۵ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری تاکنون
این اقدام تازه اتحادیه اروپا، گامی کلیدی در راستای تحقق اهداف اقلیمی و تقویت موقعیت صنعتی این بلوک اقتصادی در مسیر گذار سبز جهانی است. سیاست‌گذاران اروپایی امیدوارند با تزریق سرمایه‌های هدفمند و تمرکز بر فناوری‌های نوآورانه، مسیر دستیابی به خنثی‌سازی کامل کربن تا سال ۲۰۵۰ را هموارتر کنند.