کمیسیون اروپا با تصویب یک طرح ۱.۰۴ میلیارد یورویی، به دانمارک اجازه داد با خروج دائمی اراضی کشاورزی و جنگلی از چرخه تولید، انتشار گازهای گلخانهای را کاهش داده و تالابها را احیا کند؛ طرحی که تا ۱۰۰ درصد هزینههای واجد شرایط را پوشش میدهد.
کمیسیون اروپا برنامه کمک دولتی دانمارک به ارزش ۱.۰۴ میلیارد یورو (معادل ۱.۱۲ میلیارد دلار) را برای حذف دائمی بخشی از اراضی کشاورزی و جنگلی از چرخه تولید تصویب کرد؛ اقدامی که با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانهای، کاهش آلودگی منابع آب و تقویت تنوع زیستی طراحی شده است.
این طرح در چارچوب مقررات «کمکهای دولتی اتحادیه اروپا» و در راستای اهداف «سیاست مشترک کشاورزی اتحادیه اروپا» (Common Agricultural Policy – CAP) ارزیابی و تأیید شده است. سیاست مشترک کشاورزی، چارچوب اصلی حمایت مالی و تنظیمگری بخش کشاورزی در اتحادیه اروپاست.
بر اساس این برنامه، مالکان زمین بهصورت داوطلبانه تولید کشاورزی یا جنگلداری را متوقف میکنند و زمینها به شرایط طبیعی هیدرولوژیک بازگردانده میشوند. این اقدام شامل توقف شخمزنی، قطع مصرف کود و آفتکش و فراهمسازی شرایط برای احیای تالابها است. تالابهای احیاشده میتوانند با بازگرداندن چرخه طبیعی آب، انتشار کربن بهویژه از خاکهای پیت زهکشیشده را کاهش دهند.
خاکهای پیت از منابع مهم انتشار در بخش کاربری زمین بهشمار میروند و احیای آنها نقش کلیدی در سیاستهای اقلیمی اروپا دارد. علاوه بر کاهش انتشار، این طرح به کاهش رواناب نیتروژن و فسفر کمک میکند؛ موادی که عامل اصلی آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی هستند.
در اراضی جنگلی مرتبط از نظر هیدرولوژیک نیز، در صورت خروج از تولید، مالکان میتوانند مشمول جبران خسارت شوند. این زمینها حتی در صورت تغییر مالکیت نیز اجازه بازگشت به چرخه تولید را نخواهند داشت؛ موضوعی که تضمینکننده منافع بلندمدت اقلیمی و زیستمحیطی است.
ساختار تأمین مالی طرح شامل جبران کاهش درآمد مالکان و پوشش هزینههای انتقال کاربری زمین است. این هزینهها میتواند شامل سرمایهگذاریهای غیرمولد، یکپارچهسازی اراضی، هزینههای حقوقی و اداری و ارزیابیهای فنی باشد. کمکها بهصورت پرداخت نقدی مستقیم یا خدمات مشاورهای و پشتیبانی اجرایی ارائه میشود و ممکن است تا ۱۰۰ درصد هزینههای واجد شرایط را پوشش دهد. اجرای این برنامه تا ۳۱ دسامبر ۲۰۳۰ ادامه خواهد داشت.
کمیسیون اروپا این طرح را بر اساس ماده ۱۰۷(۳)(c) «پیمان عملکرد اتحادیه اروپا» (Treaty on the Functioning of the European Union – TFEU) و دستورالعملهای سال ۲۰۲۲ مربوط به کمکهای دولتی در بخش کشاورزی و جنگلداری بررسی کرده است. بهگفته این نهاد، برنامه دانمارک دارای اثر تشویقی، متناسب و ضروری برای دستیابی به اهداف اقلیمی و زیستمحیطی است و آثار مثبت آن بر رقابت و تجارت درون اتحادیه غلبه دارد.
بخش کشاورزی حدود ۱۱ درصد از انتشار گازهای گلخانهای اتحادیه اروپا را به خود اختصاص میدهد و تالابهای زهکشیشده یکی از مهمترین منابع انتشار در حوزه کاربری زمین محسوب میشوند. از این منظر، طرح دانمارک میتواند بهعنوان الگویی برای همراستاسازی توسعه روستایی با اهداف اقلیمی، حفاظت از آب و احیای اکوسیستمها در سایر کشورهای عضو مطرح شود.
تصویب این برنامه نشان میدهد که سیاست کاربری زمین و راهکارهای مبتنی بر طبیعت، بهعنوان ابزارهای کلیدی کاهش انتشار، جایگاهی همتراز با انرژیهای تجدیدپذیر و کربنزدایی صنعتی در راهبرد اقلیمی اروپا پیدا کردهاند.
