تحلیل جدید مؤسسه Climate Energy Finance نشان میدهد شرکتهای چینی طی یک سال گذشته حدود ۸۰ میلیارد دلار در پروژههای فناوری پاک خارج از کشور سرمایهگذاری کردهاند؛ رقمی که مجموع سرمایهگذاریهای برونمرزی این کشور را از ابتدای ۲۰۲۳ تا امروز به بیش از ۱۸۰ میلیارد دلار میرساند. این رشد بیسابقه در حالی رخ میدهد که ظرفیت مازاد تولید داخل چین و تغییرات اخیر سیاست تجاری آمریکا از عوامل اصلی آن معرفی شدهاند.
طبق گزارش منتشرشده از سوی Climate Energy Finance (CEF) در استرالیا، بخش عمده این سرمایهگذاریها در حوزههای خورشیدی، باتری و مواد معدنی حیاتی انجام شده است. منابع رسمی CEF اعلام کردند که مازاد ظرفیت تولید پنلهای خورشیدی و باتری در چین، شرکتهای این کشور را ناگزیر به گسترش بازارهای خارجی کرده است. «کارولین وانگ»، مسئول ارتباطات چین در CEF، در توضیح این روند گفت: «چین با عدم توازن ساختاری میان عرضه و تقاضا در بخش فناوری سبز مواجه است و برای جذب مازاد تولید به بازارهای خارجی نیاز دارد.»
این گزارش تأکید میکند که سرمایهگذاری خارجی چین اکنون نقش دوگانهای ایفا میکند: هم فشار حاشیه سود داخل کشور را کاهش میدهد و هم سهم چین در بازار جهانی فناوری پاک را افزایش میدهد؛ بازاری که امروزه در قلب مباحث امنیت انرژی، رقابت صنعتی و دیپلماسی اقلیمی قرار دارد.
تحلیلگران همچنین ارتباط تنگاتنگی میان شتابگیری سرمایهگذاریهای چین و سیاست تعرفهای جدید دولت ایالات متحده مشاهده کردهاند. طبق گزارش، در پی اعمال تعرفههای سنگین بر واردات فناوریهای پاک چینی، بسیاری از کشورها بهجای فاصله گرفتن از چین، همکاری خود را تقویت کردهاند؛ رویکردی که به پیچیدگی زنجیرههای تأمین جهانی و وابستگی فناوری افزایش داده است.
بر اساس یافتههای آزمایشگاه سیاست صنعتی خنثیسازی کربن در دانشگاه جانز هاپکینز، حدود ۷۵ درصد از سرمایهگذاری خارجی چین در اقتصادهای نوظهور در آسیا، خاورمیانه و شمال آفریقا، آفریقا و آمریکای لاتین انجام شده است. جنوب شرق آسیا همچنان بزرگترین مقصد برای پروژههای تولیدی بهویژه در حوزه خودروهای برقی و ذخیرهسازی انرژی است. در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، سرعت رشد سرمایهگذاری چینی بهواسطه تلاش کشورها برای کاهش وابستگی به نفت شتاب گرفته است.
وانگ با اشاره به فرصت پیشرو برای اقتصادهای نوظهور گفت: «کشورها با ورود به زنجیره تأمین فناوری پاک چین میتوانند وابستگی خود به واردات سوختهای فسیلی را کاهش دهند و ظرفیت صنعتی جدید ایجاد کنند؛ اما اگر در این مرحله وارد عمل نشوند، ممکن است فرصت نوآوری را از دست بدهند.»
در میان پروژههای بزرگ اعلامشده، طرح ۸.۲۸ میلیارد دلاری تولید هیدروژن سبز در نیجریه توسط شرکت لونگی گرین انرژی و ایجاد کارخانه شش میلیارد دلاری باتریسازی CATL در اندونزی برجستهاند. گزارش CEF نشان میدهد که شرکتهای چینی increasingly به مدلهای «یکپارچه از معدن تا محصول نهایی» روی آوردهاند؛ ساختاری که ریسک نوسانات قیمتی را کاهش میدهد و وابستگی کشور میزبان به فناوری و استانداردهای چینی را بالا میبرد.
تحلیلگران معتقدند که اکنون چالش اصلی برای دولتها و مدیران ارشد این است که چگونه در این موج سرمایهگذاری موقعیت خود را تثبیت کنند. کشورهایی که بتوانند فناوری را بومیسازی، زنجیره تأمین داخلی ایجاد و شرایط مشارکت متوازن را مذاکره کنند، بیشترین سود را خواهند برد. در مقابل، اتکا صرف به سرمایهگذاری خارجی میتواند آنها را در زنجیره ارزش تحت کنترل چین قرار دهد.
بر اساس این گزارش، با افزایش هزینههای گذار انرژی در سطح جهانی، حضور ۱۸۰ میلیارد دلاری چین در سرمایهگذاری بینالمللی نشاندهنده بازآرایی قدرت در اقتصاد اقلیمی است؛ بازآراییای که در آن اقتصادهای نوظهور به صحنه اصلی رقابت، مقیاسسازی و نوآوری تبدیل شدهاند.
