با وجود رشد ارزش داراییها به ۳.۹ تریلیون دلار، صندوقهای پایدار جهان در سال ۲۰۲۵ با شدیدترین موج خروج سرمایه در سالهای اخیر مواجه شدند
گزارش جدید مورنینگاستار نشان میدهد صندوقهای سرمایهگذاری پایدار جهانی در سال ۲۰۲۵ با خروج خالص ۸۴ میلیارد دلار سرمایه روبهرو شدهاند؛ چرخشی معنادار نسبت به ورود ۳۸ میلیارد دلاری سرمایه در سال ۲۰۲۴ که از تضعیف اعتماد سرمایهگذاران به ESG حکایت دارد.
صندوقهای سرمایهگذاری پایدار شامل صندوقهای قابل معامله در بورس و صندوقهای باز با تمرکز بر معیارهای محیطزیستی، اجتماعی و حاکمیتی در سهماهه چهارم سال ۲۰۲۵ حدود ۲۷ میلیارد دلار خروج خالص سرمایه را تجربه کردند؛ رقمی که اگرچه کمتر از خروج نزدیک به ۵۵ میلیارد دلاری سهماهه سوم است، اما تداوم فشار بر بازار ESG جهانی را تأیید میکند.
این دادهها در گزارش «بازبینی جهانی صندوقهای پایدار سهماهه چهارم ۲۰۲۵» مورنینگاستار منتشر شده و نشان میدهد بخش عمده این خروجها ناشی از بازخرید سرمایه توسط نهادهای بزرگ نهادی در بریتانیا بوده است که سرمایه خود را از صندوقهای تجمیعی ESG خارج کرده و به سمت مأموریتهای اختصاصی و سفارشی ESG منتقل کردهاند.
با این حال، گزارش تأکید میکند که چالشها فراتر از یک جابهجایی فنی در ساختار سرمایهگذاری است و تصویر کلی بازار همچنان تحت فشار عوامل ساختاری قرار دارد. در منطقه آسیا بهجز ژاپن، سهماهه چهارم ۲۰۲۵ با خروج خالص ۱.۴ میلیارد دلار سرمایه همراه بود که سومین فصل خروج سرمایه در دو سال اخیر محسوب میشود. در مقیاس سالانه، صندوقهای پایدار جهانی در مجموع سال ۲۰۲۵ با خروج ۸۴ میلیارد دلار سرمایه مواجه شدند؛ رقمی که بهطور معناداری در تضاد با ورود ۳۸ میلیارد دلاری سرمایه در سال ۲۰۲۴ قرار دارد و از تغییر فاز بازار حکایت میکند.
بر اساس یافتههای کلیدی گزارش در سطح جهانی، صندوقهای پایدار اروپایی در سهماهه چهارم ۲۰۲۵ شاهد خروج خالص ۲۰ میلیارد دلار بودند؛ هرچند این رقم در مقایسه با خروج استثنایی ۴۹.۶ میلیارد دلاری سهماهه سوم کاهش یافته است. در ایالات متحده نیز صندوقهای ESG برای سیزدهمین فصل متوالی با خروج سرمایه روبهرو شدند و مجموع خروج در سهماهه پایانی سال به ۴.۶ میلیارد دلار رسید.
با وجود این روند منفی جریان سرمایه، ارزش کل داراییهای صندوقهای پایدار جهانی در سهماهه چهارم حدود ۴ درصد افزایش یافت و به ۳.۹ تریلیون دلار رسید؛ رشدی که عمدتاً از افزایش قیمت سهام در بازارهای جهانی ناشی شده است. از پایان سال ۲۰۱۸ تاکنون، ارزش داراییهای صندوقهای پایدار بیش از شش برابر شده و از حدود ۶۰۰ میلیارد دلار به سطوح کنونی رسیده است. در حوزه توسعه محصولات نیز شتاب چندانی مشاهده نشد و تنها ۴۰ صندوق پایدار جدید در سه ماه پایانی سال ۲۰۲۵ در سطح جهان راهاندازی شد.
در منطقه آسیا-اقیانوسیه، ژاپن همچنان یکی از ضعیفترین عملکردها را ثبت کرده است. صندوقهای پایدار ژاپنی در سهماهه چهارم ۲۰۲۵ چهاردهمین فصل متوالی خروج سرمایه را تجربه کردند. صندوق قابل معامله Next Funds MSCI Global Climate 500 Japan Selection Index ETF که در سهماهه سوم بزرگترین منبع ورود سرمایه بود، در سهماهه چهارم به بزرگترین عامل خروج تبدیل شد و حدود ۴۸۳ میلیون دلار خروج سرمایه را ثبت کرد. همچنین ژاپن در این دوره هیچ صندوق پایدار جدیدی راهاندازی نکرد؛ روندی که از سهماهه نخست ۲۰۲۵ تاکنون ادامه داشته است.
در آسیا بهجز ژاپن، کرهجنوبی با ۱.۶ میلیارد دلار خروج سرمایه در صدر قرار گرفت و تایوان نیز با ثبت ۳۰۰ میلیون دلار خروج، نخستین فصل منفی خود از سهماهه سوم ۲۰۲۳ را تجربه کرد. در این میان، تایلند برخلاف روند منطقهای بهعنوان نقطه روشن بازار ظاهر شد و ۴۵۲ میلیون دلار ورود سرمایه را جذب کرد؛ رشدی که عمدتاً به استقبال سرمایهگذاران از صندوقهای اوراق قرضه دولتی ESG این کشور از جمله KKP Government Bond Thailand ESG و Bualuang Sovereign Instruments Thailand ESG نسبت داده میشود.
در چین، صندوقهای پایدار ثبتشده در داخل کشور در سهماهه سوم ۲۰۲۵ با خروج ۲.۲ میلیارد دلار سرمایه مواجه شدند که بزرگترین زیان فصلی آنها از سهماهه دوم ۲۰۲۲ به شمار میرود؛ هرچند دادههای جریان سرمایه سهماهه چهارم در زمان انتشار گزارش در دسترس نبود. بزرگترین خروج تکصندوقی نیز به Penghua Carbon Neutralization Thematic Mixed Fund تعلق داشت. در مجموع، ۵۴ صندوق جدید در منطقه آسیا بهجز ژاپن در سال ۲۰۲۵ راهاندازی شد؛ رقمی که اندکی بالاتر از سال ۲۰۲۴ است اما همچنان فاصله معناداری با اوج سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ دارد که میانگین سالانه راهاندازی صندوقها به حدود ۱۰۰ مورد میرسید.
هورتنس بوی، مدیر تحقیقات سرمایهگذاری پایدار مورنینگاستار ساسـتِینالیتیکس، در تفسیر این روند اعلام کرده است که تصویر جریان سرمایه در صندوقهای ESG چندان امیدوارکننده به نظر نمیرسد، اما بخشی از این آمار تحت تأثیر تصمیم سرمایهگذاران نهادی بزرگ اروپایی برای انتقال داراییها از صندوقهای تجمیعی به مأموریتهای سفارشی ESG قرار دارد. با این حال، به گفته او، محیط کلی سرمایهگذاری همچنان چالشبرانگیز است و عواملی مانند تنشهای ژئوپلیتیکی، واکنش منفی به ESG، عقبنشینیهای نظارتی و عملکرد نامتوازن بازارها همچنان بر اشتهای سرمایهگذاران فشار وارد میکند.
