دانشمندان هشدار میدهند که ترکیب خطرناکِ افزایش سطح دریا و توسعه انسانی در نواحی ساحلی، روند فرسایش سواحل را به مرحلهای رسانده که میتواند تا پایان قرن منجر به ناپدید شدن نیمی از سواحل جهان شود؛ بحرانی که نهتنها اکوسیستمهای شکننده ساحلی، بلکه اقتصاد گردشگری، شیلات و امنیت شهرهای ساحلی را نیز تهدید میکند.
سواحل زیر فشار بیسابقه؛ از نابودی تپههای ماسهای تا فروپاشی تبادل رسوبی
بهگزارش بنیاد پژوهشی «فاپسِپ» برزیل، جدیدترین یافتههای علمی از سرعتگرفتن فرسایش جهانی سواحل حکایت دارد؛ روندی که پیامدهای آن در بسیاری از کشورها، از آمریکای جنوبی تا آسیا، بهشدت محسوس شده است.
عمر دِفِئو، دانشمند برجسته علوم دریایی و استاد دانشگاه جمهوری اروگوئه، در نشست «FAPESP Day Uruguay» اعلام کرد: «تقریباً نیمی از سواحل جهان تا پایان قرن ناپدید میشوند. این مسأله یک هشدار جدی برای کشورهای ساحلی است و ما در منطقه باید با همکاری علمی به مدیریت و حفاظت از این اکوسیستمها بپردازیم.»
درفئو با تشریح سازوکار اکوسیستمهای ساحلی توضیح داد که سه بخش مرتبط شامل تپه ماسهای (پَساساحل)، ساحل (چهره ساحل) و بخش زیرآبی (پیشساحل) بهصورت پیوسته از طریق باد و امواج تبادل رسوبی انجام میدهند. او تأکید کرد که این چرخه، ستون اصلی پایداری سواحل است و نابودی هر بخش، کل سیستم را دچار اختلال میکند.
او افزود: «هنگامی که شهرسازی تپه ماسهای را حذف میکند، ساحل در برابر طوفانها بیدفاع میشود و تخریب خانهها و زیرساختهای ساحلی اجتنابناپذیر خواهد بود.»
نتایج یک پژوهش مشترک میان دانشگاههای برزیل و اروگوئه که در نشریه Marine Pollution Bulletin منتشر شده، نشان میدهد که افزایش شمار گردشگران، ساختوساز روی شن و پاکسازی مکانیکی ساحل، بیشترین کاهش را در تنوع زیستی و زیستتوده ایجاد میکند؛ بهویژه در بخشهای زیرآبی که حساسترین ناحیه اکولوژیک محسوب میشود.
این مطالعه که در ۳۰ ساحل و ۹۰ نقطه در شمال سائوپائولو انجام شد، ثابت کرد که تأثیرات انسانی محدود به ساحل خشک نیست و اثر مخرب آن در مناطق پاییندست و زیرآب نیز مشاهده میشود.
مطالعه جهانی دیگری که نتایج آن در Frontiers in Marine Science منتشر شده، ۳۱۵ ساحل را بررسی کرده و گزارش میدهد که یکپنجم سواحل جهان دچار فرسایش شدید، بسیار شدید یا افراطی هستند. طبق این پژوهش، عوامل انسانی—از ساختوساز تا تغییر الگوهای باد—در کنار افزایش سطح دریا، بیشترین نقش را در این روند دارند.
این هشدارها در پنل اقیانوسشناسی نشست «فاپسپ» ارائه شد؛ نشستی که با حضور مقامهای علمی دو کشور و پژوهشگران برجستهای از دانشگاه سائوپائولو، دانشگاه کمپیناس و دانشگاه جمهوری اروگوئه برگزار شد.
در مراسم افتتاحیه نیز رئیس آژانس ملی پژوهش و نوآوری اروگوئه، مدیر علمی فاپسپ و سفیر برزیل در اروگوئه بر ضرورت همکاریهای منطقهای برای مدیریت بحرانهای اقلیمی تاکید کردند.
