در حالی که ۳۵ سال پیش ویروس فلج اطفال سالانه بیش از ۳۵۰ هزار کودک را فلج می‌کرد، تلاش جهانی به رهبری سازمان جهانی بهداشت (WHO) این رقم را به کمتر از ۵۰ مورد رسانده است. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که برای ریشه‌کن‌سازی کامل این بیماری، باید برنامه‌های واکسیناسیون و پایش سلامت همچنان ادامه یابد.

پیشرفت جهانی در مبارزه با فلج اطفال

در سال ۱۹۸۸ جامعه بین‌المللی تحت رهبری سازمان جهانی بهداشت متحد شد تا با اجرای «ابتکار جهانی ریشه‌کنی فلج اطفال» این بیماری را به تاریخ بسپارد. طبق داده‌های جدید، تعداد مبتلایان در سال ۲۰۲۵ تنها ۳۶ مورد گزارش شده است؛ کاهش بیش از ۹۹ درصدی نسبت به زمان آغاز برنامه.

دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، در پیامی به مناسبت روز جهانی فلج اطفال (۲۴ اکتبر) گفت:

«دهه‌ها پیش، جهان توانست با عبور از موانع جغرافیایی و سیاسی، آبله را ریشه‌کن کند. اکنون زمان آن است که همین عزم را برای فلج اطفال نیز نشان دهیم. بیایید کار را تمام کنیم.»

چالش‌های باقی‌مانده در مسیر ریشه‌کنی

با وجود این دستاورد چشمگیر، برخی مناطق جهان همچنان با چالش‌هایی روبه‌رو هستند. دکتر کاترینا بوهمه، رئیس دفتر WHO در جنوب شرق آسیا، از کشورهای عضو خواست تا تعهد خود به واکسیناسیون و سرمایه‌گذاری در نظام‌های سلامت را تجدید کنند و افزود:

«با هم می‌توانیم هر کودک را در هر نقطه از جهان در برابر فلج اطفال محافظت کنیم و آینده‌ای سالم‌تر و مقاوم‌تر بسازیم.»

کاهش پوشش واکسیناسیون در اروپا و بحران در افغانستان

سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که منطقه اروپا از سال ۲۰۰۲ وضعیت «عاری از فلج اطفال» دارد، اما در سال ۲۰۲۴ پوشش واکسیناسیون کاهش یافته و بیش از ۴۵۰ هزار نوزاد بدون واکسن مانده‌اند.

در افغانستان نیز ممنوعیت واکسیناسیون خانه‌به‌خانه از سال ۲۰۱۸ باعث شده بیش از یک میلیون کودک در جنوب کشور واکسینه نشوند. بر اساس گزارش «استراتژی ریشه‌کنی فلج اطفال ۲۰۲۲–۲۰۲۶»، در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ به‌ترتیب ۹۰ و ۷۵ درصد از موارد ابتلا به نوع یک ویروس فلج اطفال در مناطقی رخ داده که دسترسی به واکسیناسیون وجود نداشته است.

دکتر ایهور پرهینتس، مدیر منطقه‌ای فوریت‌های بهداشتی در دفتر اروپای WHO، هشدار داد:

«کاهش پوشش ایمن‌سازی، کودکان را در معرض خطر قرار می‌دهد و امنیت سلامت در سراسر منطقه و فراتر از آن را تهدید می‌کند. نباید اجازه دهیم به زمانی بازگردیم که فلج اطفال جان‌ها را تهدید و نظام‌های سلامت را فلج می‌کرد.»

چشم‌انداز جهانی: پایان نزدیک است

با وجود چالش‌های امنیتی و لجستیکی در برخی کشورها، کارشناسان معتقدند ریشه‌کنی فلج اطفال از نظر علمی و فنی ممکن است. آنچه اکنون نیاز است، تداوم اراده سیاسی، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های سلامت، و دسترسی برابر به واکسن برای همه کودکان است.

سازمان جهانی بهداشت تأکید کرده است که در صورت تداوم برنامه‌های واکسیناسیون، جهان می‌تواند برای همیشه از فلج اطفال رهایی یابد.